III SA/Wa 1232/14

Dnia 14 lipca 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: , Przewodnicząca Sędzia WSA Grażyna Nasierowska, po rozpoznaniu w dniu 14 lipca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. O. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] lutego 2014 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za lipiec, wrzesień, październik, listopad, grudzień 2009 r., miesiące od stycznia do grudnia 2010 r. oraz miesiące od stycznia do maja 2011 r. postanawia przyznać prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych ponad kwotę 1.000 zł Skarżący – M. O. wniósł skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] lutego 2014 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za lipiec, wrzesień, październik, listopad, grudzień 2009 r., miesiące od stycznia do grudnia 2010 r. oraz miesiące od stycznia do maja 2011 r. W skardze Skarżący zawarł wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, podnosząc, iż znajduje się obecnie w trudnej sytuacji materialnej. Wskazał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z matką i bratem, z którymi zamieszkuje w domu matki o powierzchni 300 m². Matka Skarżącego jest ponadto właścicielką nieruchomości rolnej o powierzchni około 2 ha. Skarżący nie posiada natomiast ani majątku, ani nieruchomości. Prowadzi działalność gospodarczą, ale od dłuższego czasu nie osiąga z niej żadnego dochodu. Matka Skarżącego uzyskuje dochód ze stosunku pracy w wysokości 5.348,08 zł brutto miesięcznie, a brat skarżącego w wysokości 9.500 zł brutto miesięcznie. Koszty utrzymania za Skarżącego ponosi matka. W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżący przedstawił średnie miesięczne koszty utrzymania gospodarstwa domowego: spłata kredytu konsumenckiego 550 zł, opłata za wodę i ścieki około 600 zł, opłata za gaz około 200 zł, wyżywienie 1.200 zł, telefon i internet około 110 zł, lekarstwa 300 zł, podatek od nieruchomości 56 zł, wywóz nieczystości stałych 35 zł. Oświadczył, że wszystkie te wydatki pokrywa jego matka, zaś on sam opłaca jedynie rachunek za telefon komórkowy w wysokości 29 zł oraz spłaca zadłużenie z kart kredytowych w wysokości 1.750 zł. Skarżący wyjaśnił także, iż jego brat mieszka z nim i matką od niedawna i w związku z tym nie można przyjąć, że w rzeczywistości prowadzi on wspólne gospodarstwo domowe ze Skarżącym i jego matką. Skarżący do odpowiedzi na wezwanie dołączył zeznania podatkowe swoje oraz członków rodziny za 2013 r., kopie rozliczeń płac matki, kopie zwolnień lekarskich matki, zestawienie wynagrodzenia brata, kopie z podatkowej księgi przychodów i rozchodów, deklaracje VAT-7, wyciągi ze swoich rachunków bankowych. Postanowieniem z dnia 16 czerwca 2014 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił Skarżącemu przyznania prawa pomocy. W sprzeciwie Skarżący zarzucił powyższemu postanowieniu rażące naruszenie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - dalej "p.p.s.a.". Podkreślił m. in., że prowadzona przez niego działalność gospodarcza nie przynosi obecnie żadnych dochodów, a jak wynika z zeznania PIT-36L za 2013 r. poniósł on stratę w wysokości 122.168,59 zł. Skarżący jest utrzymywany przez matkę, której dochody w całości przeznaczane są na wydatki związane z gospodarstwem domowym, co wyklucza przekazanie ich Skarżącemu na uiszczenie wpisu od skargi. Brat Skarżącego przez ostatnie dwa lata nie mieszkał z rodziną, dopiero od kilku miesięcy zamieszkuje wspólnie ze Skarżącym i ich matką, co zdaniem Skarżącego wskazuje na to, że brat faktycznie nie prowadzi z nimi wspólnego gospodarstwa domowego. Skarżący podniósł, że okoliczność prowadzenia w dalszym ciągu działalności gospodarczej nie powinna być uznana jako decydująca o odmowie przyznania prawa pomocy. Jako decydujący należy uznać w jego ocenie fakt, że działalność ta przynosi straty, a Skarżący kontynuuje jej prowadzenie mając na celu jedynie poprawienie sytuacji gospodarczej firmy, tak aby zapewniała ona mu utrzymanie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje: W myśl art. 245 § 1 p.p.s.a. stronie postępowania sądowo-administracyjnego może zostać przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie realizacji prawa do sądu stronie, która ze względu na dochody, stan majątkowy i rodzinny nie może ponieść kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie lub odmowa przyznania prawa pomocy winna wynikać z wzajemnej oceny dwóch elementów: kosztów, jakie musi ponieść strona na poczet prowadzonego postępowania i jej aktualnej kondycji finansowej. W konsekwencji, przyznanie prawa pomocy może mieć miejsce w przypadkach wyjątkowych, kiedy to spełnione zostaną określone przesłanki. Powyższe oznacza, że co do zasady, stosownie do art. 199 p.p.s.a., strona postępowania powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli posiada jakiekolwiek środki majątkowe. Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że skoro Skarżący ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, to powinien spełnić przesłankę, o jakiej mowa w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., tj. wykazać, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z przedstawionych w toku postępowania dokumentów i oświadczeń wynika, że Skarżący nie posiada majątku ruchomego, w tym oszczędności, ani nieruchomości. Pozostaje na utrzymaniu matki, z którą zamieszkuje. Skarżący nie uzyskuje obecnie dochodów, a jego działalność gospodarcza przyniosła za ostatni rok stratę w wysokości 122.168,59 zł. Matka Skarżącego uzyskuje miesięczny dochód w wysokości 5.348,08 zł brutto i ponosi wydatki na poziomie około 3.300 zł, na które składają się koszty utrzymania jej i Skarżącego. Zestawiając dochody i oszczędności oraz wydatki Skarżącego, a w konsekwencji wolną kwotę środków pieniężnych, jakimi może dysponować, z wymaganymi na tym etapie postępowania kosztami sądowymi w kwocie 5.536 zł (wpis od skargi), stwierdzić trzeba, iż Skarżący wykazał, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Skarżący spełnił więc przesłankę z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. i należało przyznać mu prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych ponad 1.000 zł. W ocenie Sądu, jak wynika z całokształtu przedstawionych okoliczności, kwotę powyższą, nawet przy obecnej złej sytuacji majątkowej, Skarżący może wygospodarować w ramach wspólnego gospodarstwa domowego lub w ostateczności pożyczyć akonto przyszłych zysków z działalności gospodarczej. Zrealizowana przy tym zostanie zarówno, wynikająca z art. 199 p.p.s.a., zasada odpłatności postępowania sądowo-administracyjnego, jak i prawo do sądu - gwarantowane w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 i § 4 oraz art. 260 p.p.s.a., Sąd postanowił o przyznaniu prawa pomocy.