III SA/Wa 1233/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Dziełak, po rozpoznaniu w dniu 29 maja 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. sp. z o.o. z siedzibą w O. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi M. Sp. z o.o. z siedzibą w O. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do grudnia 2010 r. postanawia odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Skarżąca – M. sp. z o.o. z siedzibą w O., złożyła skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z [...] marca 2014 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do grudnia 2010 r. Pismem z 24 marca 2014 r. Skarżąca wniosła o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Jej zdaniem, uwzględnienie wniosku jest zasadne z uwagi na stan faktyczny sprawy, sytuację finansową i obecne uwarunkowania gospodarcze. Za wstrzymaniem wykonania decyzji przemawia niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody oraz możliwość spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Zdaniem Skarżącej, niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody nie dotyczy wyłącznie samych stron postępowania, lecz również innych podmiotów, w stosunku do których wykonanie decyzji takie szkody mogłoby wyrządzić. Stwierdzona zaskarżoną decyzją łączna kwota różnic między zadeklarowaną przez Skarżącą a określoną przez organ podatkowy kwotą nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do zwrotu na rachunek bankowy wyniosła 160.181 zł. Skarżącą obciążają ponadto odsetki za zwłokę od tej kwoty należne na 21 marca 2014 r. W ocenie Skarżącej suma ta znacząco przekracza jej możliwości płatnicze. Wykonanie zaskarżonej decyzji miałoby więc dla Skarżącej negatywne konsekwencje, a ponadto istotnie pogarszałoby jej płynność finansową, co mogłoby zagrozić jej dalszemu funkcjonowaniu. Niewstrzymanie wykonania decyzji skutkować może powstaniem istotnych zatorów płatniczych, które nierzadko kończą się koniecznością likwidacji działalności, co przyniesie negatywne i nieodwracalne konsekwencje, także dla społeczności lokalnych, w których Skarżąca funkcjonuje oraz dla jej pracowników. Skarżąca podniosła, że wykonanie decyzji spowoduje istotne kwotowo uszczuplenie jej zasobów. Obecna sytuacja płatnicza Skarżącej wskazuje, iż nie jest ona w stanie ponieść wydatku związanego z wykonaniem zaskarżonej decyzji. Salda środków pieniężnych na rachunkach bankowych i w kasie, jakimi Skarżąca dysponuje obecnie, w przeważającej mierze są ujemne (łącznie: -2.619.494,21 zł), co wskazuje, że bez dalszego zadłużania się lub sprzedaży aktywów nie jest ona w stanie ponieść kosztów wykonania decyzji. W świetle obecnej sytuacji gospodarczej (trwający kryzys światowy) konieczny jest wyższy bufor gotówkowy, co wynika z większego prawdopodobieństwa braku lub opóźnienia zapłaty należności. Stąd też bardzo niski poziom gotówki w stosunku do skali prowadzonej działalności wystawia Skarżącą na niebezpieczeństwo wpadnięcia w spiralę braku płynności, a co za tym idzie niewypłacalności, bez jej winy, co może skutkować jej upadkiem. Wykonanie decyzji utrudniłoby ponadto Skarżącej wykonanie zobowiązania wynikającego z zeznania CIT-8 za 2013 r. w kwocie 1.016.763 zł, co spowodowałoby konieczność dalszego zadłużania się lub zbywania posiadanych aktywów. Często zaś doraźnie zaciągane zadłużenie bądź szybkie zbycie aktywów jest znacznie mniej korzystne pod względem finansowym. Skarżąca podniosła również, że wydano wobec niej decyzje, z których wynika zaległość w podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do marca 2011 r. w kwocie 64.124 zł oraz zaległość w podatku dochodowym od osób prawnych za 2010 r. w kwocie 487.051 zł wraz z odsetkami. Kwoty te znacznie przekraczają możliwości płatnicze Skarżącej i łącznie z kwotą zaległości wynikającą z zaskarżonej decyzji, w chwili obecnej są praktycznie niemożliwe do wykonania. Skarżąca wskazała, iż nie zgadza się z rozstrzygnięciami zawartymi w tych decyzjach i złożyła na nie skargi do tut. Sądu z wnioskami o wstrzymanie wykonania decyzji. W przekonaniu Skarżącej wstrzymanie wykonania powyższych decyzji jest uzasadnione, ponieważ pozwoli jej uwzględnić kwoty podatku do zapłaty w planach finansowych oraz uniknąć nieodwracalnych skutków i ogromnej szkody, jakie wiązałaby się z natychmiastowym wykonaniem decyzji, które niewątpliwie spowoduje niebezpieczeństwo tak daleko idącej ingerencji w funkcjonowanie Skarżącej, jak konieczność zbycia aktywów kluczowych dla jej działalności. Bezzwłoczne wykonanie decyzji spowoduje utratę płynności. Finansując swoją działalność kapitałem obcym, Skarżąca obowiązana jest co miesiąc uiszczać raty w znacznej wysokości. Miesięczna rata z tytułu leasingowanych składników majątku wynosi 156.737,03 zł, a zadłużenie z tytułu kredytów i pożyczek na 28 lutego 2014 r. wyniosło 13.947.853 zł, w tym 9.600.887 zł tytułem kredytów. Kwota zadłużenia do spłacenia w ciągu najbliższych 12 miesięcy sięga 4.404.702 zł. Skarżąca będzie więc musiała regulować co miesiąc znaczne kwoty, a każde opóźnienie może skutkować wypowiedzeniem umów i np. koniecznością zwrotu przedmiotu leasingu lub natychmiastową wymagalnością wszystkich rat leasingów, kredytów lub pożyczek. W przypadku leasingu mogłoby to spowodować brak możliwości dalszego prowadzenia działalności w oparciu o tenże przedmiot leasingu, a w przypadku kredytów lub pożyczek mogłoby doprowadzić do konieczności spieniężenia znacznej części aktywów w celu spłaty zadłużenia. Wystąpienie takich zdarzeń może uruchomić reakcję łańcuchową, która w rezultacie doprowadzi do braku możliwości dalszego funkcjonowania Skarżącej przez wyzwolenie następującego ciągu zdarzeń: opóźnienie w spłacie zadłużenia, postawienie zadłużenia w stan natychmiastowej wymagalności, konieczność zbycia majątku w celu spłaty zadłużenia, konieczność ograniczenia zakresu działalności w związku ze zmniejszeniem potencjału na skutek zbycia aktywów, brak możliwości wywiązania się z zawartych umów, kary umowne wynikające z niewywiązywania się z umów i wypowiedzenie umów przez kontrahentów, dalsze trudności finansowe w wyniku naliczania kar umownych i utraty kontrahentów, utrata renomy rynkowej i w rezultacie narastanie trudności, i w końcu upadłość. Ciąg tych zdarzeń byłby niemożliwy do odwrócenia, a może być rozpoczęty wyłącznie przez zdarzenie takie jak brak wstrzymania wykonania decyzji. Obecnie Skarżąca jest zaangażowana w szereg wymagających wysokich nakładów finansowych inwestycji, które związane są z jej podstawową działalnością i są niezbędne dla jej rozwoju i umożliwienia jak najlepszego wywiązywania się z zadań w zakresie gospodarki odpadami. Całkowita wartość prowadzonych i planowanych inwestycji wynosi ok. 5.165.000 zł, co wymaga niezwykle wyważonego planowania finansowego. Wykonanie decyzji może udaremnić realizację tych inwestycji z uwagi na zaburzenie równowagi finansowej Skarżącej ustalonej w jej planach finansowych. Zaniechanie inwestycji w toku lub planowanych stanowić będzie barierę w rozwoju Skarżącej, powodując niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody i trudnych do odwrócenia skutków. Do realizacji części inwestycji (o łącznej wartości 935.000 zł) zobowiązuje Skarżącą status Regionalnej Instalacji Przetwarzania Odpadów Komunalnych ("RIPOK"). Zaniechanie lub ograniczenie tych inwestycji spowoduje utratę statusu RIPOK i utrudni prowadzenie działalności w zakresie odbioru odpadów komunalnych, co jest jedną z podstawowych gałęzi działalności Skarżącej, a ponadto może wiązać się z ryzykiem braku możliwości wywiązania się z zawartych umów na odbiór odpadów i doprowadzić do ich zerwania, co spowoduje utratę znacznego źródła przychodów. W rezultacie zaś na długi okres ograniczy skalę działalności i plany rozwojowe Skarżącej. Wynikające stąd istotne ograniczenie przychodów przy wysokich kosztach stałych działalności (np. z tytułu finansowania dłużnego) może przyczynić się nawet do ogłoszenia jej upadłości. Skarżąca wyjaśniła, że zatrudnia 162 osoby na umowę o pracę i ok. 60 osób na umowę zlecenia. Wykonanie zaskarżonej decyzji i wystąpienie tego negatywnych skutków dla Skarżącej, z prawdopodobieństwem graniczącym z pewnością, przełoży się na konieczność redukcji zatrudnienia. Znalezienie nowej pracy w rejonach dotkniętych wysokim bezrobociem jest utrudnione. Na koniec stycznia 2014 r. w O. i powiecie [...] stopa bezrobocia wyniosła odpowiednio 16,4% i 19,6%. Nie można wykluczyć, że pracę stracą także osoby o niskich kwalifikacjach lub w wieku przedemerytalnym, dla których utrata pracy w takich warunkach może być szczególnie dotkliwa. Realia transformacji ustrojowej pokazują, że utrata pracy bywa przyczyną poważnych problemów społecznych i grozi trwałym wykluczeniem bezrobotnych, co ma negatywne skutki dla ich rodzin i otoczenia. Wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji uchroni Skarżącą przed bardzo prawdopodobną koniecznością redukcji zatrudnienia, a w najgorszym scenariuszu uchroni wszystkich zatrudnionych pracowników przed niewątpliwie bolesną dla nich utratą pracy. Skarżąca stwierdziła, że wykonanie zaskarżonej decyzji uniemożliwi jej dalsze wspomaganie działalności organizacji pożytku publicznego, ponieważ w pierwszej kolejności będzie musiała zrezygnować z wydatków innych niż obligatoryjne, do których zaliczają się darowizny. W 2012 r. Skarżąca przekazała na cele pożytku publicznego 24.100 zł, w 2013 r. – 18.300 zł, a 1 2014 r. – 4.400, zł w 2014 r. Wykonanie decyzji pozbawi ją środków na dalsze wspieranie celów dobroczynnych. Skarżąca podniosła również, że w przypadku stwierdzenia przez Sąd wadliwości zaskarżonej decyzji, koszty ewentualnej operacji zwrotu wyegzekwowanej kwoty i to wraz z odsetkami, obciążą wyłącznie budżet państwa, czyli de facto wszystkich podatników. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Wniosek Skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie. Instytucja wstrzymania przez sąd wykonania zaskarżonego aktu lub czynności, będąca formą tymczasowej ochrony sądowej udzielanej stronie postępowania, stanowi wyjątek od zasady wyrażonej w art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – dalej: "p.p.s.a.", zgodnie z którą wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu. Stosownie do art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może, na wniosek skarżącego, wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności, o których mowa w § 1 cytowanego artykułu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Warunkiem wydania postanowienia o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności jest więc wykazanie przez stronę okoliczności uzasadniających możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W ocenie Sądu Skarżąca nie wykazała, że wykonanie zaskarżonej decyzji spowoduje opisane przez nią skutki, a mianowicie zagrożenie utratą płynności finansowej i środków na zapłatę zobowiązań, co może doprowadzić do zachwiania jej stabilności finansowej, sprzedaży aktywów, konieczności zadłużania się, niemożności regulowania przyszłych zobowiązań podatkowych i prowadzenia inwestycji, a także zaprzestania wspomagania działalności organizacji pożytku publicznego, konieczność ograniczenia zakresu działalności, utratę renomy rynkowej i w rezultacie upadłość oraz zwolnienia pracowników. Prognozy, które Skarżąca przedstawiła są hipotetyczne, a przytoczone przez nią dane nie wskazują, aby wykonanie decyzji mogło wywołać prognozowane skutki. Innymi słowy, Skarżąca nie wykazała realnego zagrożenia, jakie pociągnęłoby za sobą wykonanie zaskarżonej decyzji. Zdaniem Sądu, przesłanki wstrzymania wykonania decyzji nie mogą być uzasadniane obawą wystąpienia hipotetycznych ciągów zdarzeń, których jedynego źródła Skarżąca upatruje w konieczności uiszczenia zaległego zobowiązania podakowego. Skarżąca powoływała się na znaczące kwoty obciążających ją płatności. Załączyła do wniosku zestawienie "leasingów" oraz kredytów i pożyczek. Jednakże podana przez nią kwota zadłużenia istniejąca na 28 lutego 2014 r., tj. 13.947.835 zł powinna być spłacona do 31 grudnia 2020 r. Upływa wówczas termin płatności kredytu inwestycyjnego o wysokości 6.430.431 zł, zaś termin spłaty pożyczki w kwocie 4.346.966 zł przypada na 30 września 2019 r., a są to największe kwoty zadłużenia. Bez wątpienia spłata zadłużenia stanowi istotne obciążenie finansów Skarżącej. Raty kredytów, pożyczek i opłaty leasingowe powinny być regulowane. Tak samo jednak winny być regulowane zobowiązania podatkowe. Biorąc zaś pod uwagę łączną wysokość obciążeń Skarżącej z tytułu kredytów i pożyczek oraz rat leasingowych w porównaniu do kwoty zobowiązania podatkowego określonego zaskarżoną decyzją, nie sposób przyjąć, iż uiszczenie tego zobowiązania z odsetkami będzie miało istotny wpływ na sytuację finansową Skarżącej. Skarżąca ponosi znaczące nakłady inwestycyjne, ale też – jak wynika ze wskazanego wyżej zestawienia – posiada ona zaciągnięte kredyty inwestycyjne, które jak można przypuszczać służącą finansowaniu także tych nakładów. Wysokość kwot zadłużenia i zakres inwestycji Skarżącej bez wątpienia wiążą się z zakresem i rozmiarami działalności prowadzonej przez nią działalności. Z przedłożonego przez Skarżącą zeznania CIT-8 za 2013 r. wynika, że w roku tym uzyskała ona przychód w kwocie 40.802.480,67 zł., a jej dochód wyniósł 8.416.059,89 zł. Podatek dochodowy do zapłaty to kwota 1.016.763 zł. Powyższe dane w zestawieniu z wartością przedmiotu zaskarżenia w niniejszej sprawie, tj. kwotą 160.182 zł nie pozwalają przyjąć, że uregulowanie zobowiązania podatkowego w tej wysokości wraz odsetkami pozbawi Skarżącą płynności finansowej i zdolności do bieżącego regulowania należności oraz ograniczy możliwości prowadzenia przez nią działalności. Wprawdzie w treści wniosku Skarżąca podała ujemne salda rachunków bankowych i kasy (łącznie jest to kwota -2.619.494, 21 zł), ale nie nadesłała żadnych dokumentów (np. wyciągów z rachunków bankowych), które potwierdzałyby te dane. Nie wskazała również żadnych okoliczności, które spowodowały taki stan kont i kasy na 28 lutego 2014 r. Natomiast, jak już Sąd wskazał, w zeznaniu CIT-8 za 2013 r., złożonym 10 marca 2014 r. Skarżąca wykazała dochód w kwocie 8.416.059,89 zł. Także wynikająca z zeznania CIT-8 skala przychodów Skarżącej, które odzwierciedlają rozmiar prowadzonej przez danego przedsiębiorcę działalności, nie pozwala uznać, że Skarżąca wykazała, iż wykonanie zaskarżonej decyzji może zagrozić jej sytuacji finansowej, a w efekcie mogłoby spowodować opisane przez nią trudne do odwrócenia skutki i stworzyć niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody. Egzekwowanie zaległości podatkowych powoduje dolegliwość w postaci uszczerbku finansowego, który nie jest jednakże pojęciem tożsamym z groźbą wyrządzenia znacznej szkody, czy też spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Nie jest to sytuacja, sama w sobie, uzasadniająca zastosowanie wyjątkowego rozwiązania prawnego, jakim jest ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym, ponieważ – co wskazała też Skarżąca – w razie uwzględnienia przez sąd skargi i uchylenia decyzji strona skarżąca może otrzymać zwrot uiszczonych kwot (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 sierpnia 2011 r., sygn. akt II GSK 1562/11). Sąd podziela również pogląd wyrażony w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z 12 grudnia 2013 r. sygn. akt II FSK 3440/13, zgodnie z którym wywieranie skutków finansowych dla strony jest normalną konsekwencją egzekucji administracyjnej. Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji nie służy zabezpieczeniu strony przed jakimikolwiek skutkami egzekucji, lecz jedynie przed takimi, których ewentualne wygranie sporu sądowego by nie naprawiło. Analogiczne stanowisko zajął też Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 23 września 2013 r. sygn. akt II FSK 1191/13. Okoliczność, że wadliwość działania organów podatkowych obciąży budżet państwa, a w rezultacie wszystkich podatników, nie jest przesłanką wstrzymania wykonania zaskarżonej do sądu decyzji. Oczywistym jest przy tym, że szkoda wyrządzona wadliwym działaniem organu państwa powinna być naprawiona. Wstrzymanie wykonania decyzji zaskarżonej do Sądu ma uchronić stronę przed określonymi skutkami wykonania decyzji. Oceniając zasadność wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji Sąd opiera się na informacjach i dokumentach przedłożonych przez stronę. Argumenty i dokumenty przedłożone przez Skarżącą nie stwarzały podstaw do uwzględnienia jej wniosku. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 61 § 3 i § 5 p.p.s.a., Sąd odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.