III SA/Wa 1234/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Maciej Kurasz, Sędziowie sędzia del. SO Agnieszka Baran (sprawozdawca), sędzia WSA Waldemar Śledzik, Protokolant referent Anna Barska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 lutego 2019 r. sprawy ze skargi R. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] marca 2018 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości na 2009 r. 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz R. C. kwotę 4221 zł (słownie: cztery tysiące dwieście dwadzieścia jeden złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Umową sprzedaży z dnia 8 kwietnia 2008 r. (zmienioną w dniu 13 maja 2008 r.) oraz umową z dnia 12 czerwca 2008 r. skarżący – R. C., nabył zabudowaną nieruchomość stanowiącą działkę ewidencyjną nr [...] z obrębu [...] o obszarze 2649 m², usytuowaną w W. przy ul. [...], dla której prowadzona jest księga wieczysta [...]. 27 grudnia 2012 r. skarżący złożył informację o nieruchomościach i obiektach budowlanych dotycząca przedmiotowej nieruchomości przy ul. [...]. Zadeklarował do opodatkowania podatkiem od nieruchomości grunt o powierzchni 2649 m² oraz budynki związane z prowadzeniem działalności gospodarczej o powierzchni 850 m². Następnie, 3 kwietnia 2013 r., skarżący skorygował ww. deklarację wskazując do opodatkowania grunt (2649 m²) oraz budynki związane z prowadzeniem działalności gospodarczej (850 m²) oraz budowle o wartości 100 000 zł. 10 kwietnia 2014 r. skarżący ponownie złożył korektę deklaracji, w której wykazał grunt o powierzchni 2649 m², budynki związane z prowadzeniem działalności gospodarczej o powierzchni 906 m² oraz budowle o wartości 10 000 zł. Postanowieniem z [...] stycznia 2013 r. Prezydent [...] W. wszczął z urzędu postępowanie podatkowe w sprawie określenia w stosunku do skarżącego wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za lata 2008-2013. Następnie, [...] listopada 2014 r. wydał decyzję w sprawie określenia skarżącemu zobowiązania podatkowego w podatku nieruchomości za 2009 rok w wysokości 20 121 zł. Organ pierwszej instancji przyjął do opodatkowania grunt związany z działalnością gospodarczą (pow. 2649 m²), powierzchnię użytkową budynków związaną z działalnością gospodarczą wynoszącą 906,67 m² oraz wartość budowli w wysokości 10 000 zł. Pismem z 10 grudnia 2014 r. skarżący złożył odwołanie, wnosząc o nienaliczanie podatku od nieruchomości za rok podatkowy, a w ostateczności o zmniejszenie wysokości podatku o 70%. Wyjaśnił, że w odniesieniu do posiadanej przez niego nieruchomości zakończenie prac budowlanych nastąpiło w połowie roku 2013, podatek od nieruchomości powinien być naliczany od roku 2014, zgodnie z art. 6 ust. 2 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych w brzmieniu obowiązującym w roku 2009 (Dz. U. z 2006 r. Nr 121, poz. 844 t.j. dalej zwana "u.p.o.l."). Wedle skarżącego zakupione budynki od dnia nabycia nie mogły być wykorzystywane do prowadzonej działalności gospodarczej ze względów technicznych, tj. ze względu na wydobywający się odór z kanalizacji w jednym z budynków (cofka z niedrożnej kanalizacji miejskiej), co dyskwalifikowało możliwość jakiegokolwiek ich użytkowania. Podniósł również okoliczność zgodnie z którą przedmiotowa nieruchomość przy ul. [...] znajduje się w Strefie [...] zgodnie z uchwalą Sejmiku Województwa Mazowieckiego z dnia 20 czerwca 2011 r. w sprawie utworzenia obszaru ograniczonego użytkowania dla P. w W.. Powyższą uchwałą wyznaczono dwie strefy [...], najdalej idące ograniczenia wprowadzono do strefy [...], a polegają one na zakazie wszelkiej zabudowy. W strefie [...] przewidziano zakaz budowania szpitali, domów opieki społecznej oraz budynków, w których stale lub czasowo miałyby przebywać dzieci i młodzież. Dla całego obszaru ograniczonego użytkowania określono wymagania techniczne dotyczące budynków - nowoprojektowanych, jak i już istniejących. Wymagania te polegają na konieczności zapewnienia ochrony przed hałasem zgodnie z normami wynikającymi z prawa budowlanego, a co za tym idzie przeprojektowania budowli i poniesienia dużych nakładów inwestycyjnych. W ocenie skarżącego, ze względu na usytuowanie jego nieruchomości w strefie [...] i [...] powinien płacić niższy podatek od nieruchomości oraz powinna być zastosowana ulga podatkowa dla nieruchomości znajdujących się w powyższych strefach. Skarżący podniósł również w przedmiotowym odwołaniu, że nie mógł wykorzystywać nieruchomości dla celów prowadzonej przez niego działalności gospodarczej ze względów technicznych. Wyjaśnił, że na skutek niedrożności systemu kanalizacji miejskiej, ścieki napływały do jego nieruchomość. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. (dalej: SKO) zaskarżoną decyzją z [...] marca 2018 r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji, powołując się na treść art. 2 ust. 1 oraz art. 3 ust. 1 u.p.o.l. Organ odwoławczy podkreślił, że dokonano inwentaryzacji budynków sporządzonej w czerwcu 2012 r., na terenie nieruchomości znajdują się trzy budynki: budynek handlowo - usługowy o powierzchni 293 m², budynek biurowo-usługowy o łącznej powierzchni 437,51 m² oraz budynek magazynowy i warsztatowy o powierzchni 176,16 m². W toku postępowania podatkowego skarżący załączył do akt sprawy opinię techniczną sporządzoną przez Biegłego Sądowego przy Sądzie Okręgowym w W., dotyczącą stopnia zalania wodami ściekowymi budynku położonego w W. przy ul. [...]. W trakcie oględzin stwierdzono zalanie pomieszczeń piwnicznych do wysokości 40 cm, stwierdzono zagrożenie sanitarno - epidemiologiczne budynku biurowo – administracyjnego ze względu na instalację kanalizacyjną, która powinna być w trybie pilnym przebudowana. 21 października 2009 r. i 24 października 2008 r. skarżący złożył do Wydziału Architektury zgłoszenie wykonania robót budowlanych, niewymagających pozwolenia na budowę tj. prac konserwacyjno - remontowych we wszystkich trzech budynkach. Wykonane roboty budowlane polegały na: ociepleniu elewacji (o wysokości poniżej 12 m) wymianie pokrycia dachowego bez naruszania konstrukcji dachu, remoncie instalacji elektrycznej, remoncie instalacji wodno - kanalizacyjnej, wymianie przyborów sanitarnych, remoncie instalacji c.o., wymianie posadzek, gipsowaniu i malowaniu ścian pomieszczeń. Ponadto w inwentaryzacji budowlanej każdego z budynków (sporządzonej w 2012 r.) znajduje się zapis, iż budynek i pomieszczenia spełniają wymagania obowiązujących przepisów techniczno - budowlanych i norm zgodnie z rozporządzeniem w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, ponadto wskazano, iż na dzień sporządzenia inwentaryzacji "pomieszczenia odświeżone, nadające się do zagospodarowania. Budynek nie posiada wad ujawnionych". SKO odwołał się również do "Informacji o nieruchomościach i obiektach budowlanych" złożonej przez skarżącego, który zadeklarował do opodatkowania budynki związane z działalnością gospodarczą o pow. użytkowej 906,67 m². Organ pierwszej instancji przyjął opodatkowania budynki związane z działalnością gospodarczą o pow. użytkowej 906,67 m², zgodnie ze złożoną przez podatnika deklaracją. Wedle organu odwoławczego decyzja organu I instancji była zgodna z danymi zawartymi w złożonej przez skarżącego deklaracji obowiązującej od dnia 12 czerwca 2008 r. Odnosząc się do podnoszonej przez podatnika kwestii istnienia w przedmiotowej sprawie względów technicznych, uniemożliwiających opodatkowanie przedmiotowych budynków stawką właściwą dla budynków związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą organ odwoławczy wskazał, że obiekt nawet niewykorzystywany faktycznie w danym momencie do prowadzenia działalności gospodarczej uznaje się już za związany z działalnością, bowiem definicja ustawowa nie nawiązuje do przestanki wykorzystywania nieruchomości na cele związane bezpośrednio z działalnością gospodarczą. Zdaniem SKO, pomimo, że w 2009 r. nabyty budynek był zalany na poziomie piwnicy, budynek po przeprowadzeniu niezbędnych prac remontowych mógł być wykorzystany do prowadzenia działalności gospodarczej. Jak wynika również z akt sprawy, prace remontowe zostały wykonane już w latach 2008 - 2009. Wedle organu odwoławczego nie zaistniały przesłanki uniemożliwiające wykorzystywanie nieruchomości do prowadzenia działalności gospodarczej ze względów technicznych. Natomiast okoliczność, iż w danym roku podatkowym podatnik nie prowadził na przedmiotowej nieruchomości działalności gospodarczej i zły stan techniczny budynku nie oznaczała braku wykorzystywania nieruchomość do tej działalności. Kolegium analizując sprawę nie stwierdziło zatem trwałej i obiektywnej przeszkody w wykorzystaniu budynku do prowadzenia działalności gospodarczej. Brak pozwolenia na użytkowanie nie stanowił zaistnienia w sprawie przestanki "względów technicznych". Właściwe organy nadzoru architektonicznego nie wydały decyzji o nakazie rozbiórki przedmiotowych budynków, zatem brak było w stosunku do opodatkowanych budynków przesłanki trwałej i obiektywnej przeszkody do ich wykorzystania w prowadzonej działalności gospodarczej. Jako nieuzasadniony uznano zarzut, zgodnie z którym budynki powinny być opodatkowane dopiero od roku 2014, gdyż w roku 2013 zakończono budowę i rozpoczęto użytkowanie budynków. Odwołując się do zaświadczenia wydanego w dniu 11 października 2017 r. przez Prezydenta W., w oparciu o dane z ewidencji gruntów i budynków stwierdzono, że według stanu z dnia 1 stycznia 2009 r. zakupiona przez skarżącego działka, sklasyfikowana była jako inne tereny zabudowane na terenie nieruchomości posadowionych było 5 (pięć) budynków. Budynki na niej znajdujące się zostały wybudowane w latach 1940 - 1985, na skutek czego, wedle organu przepis art 6 ust. 2 u.p.o.l. nie mógł mieć zastosowania w sprawie. Końcowo organ odwoławczy podkreślił, że Rada W. nie wprowadziła preferencyjnej stawki podatku od nieruchomości ze względu na usytuowanie nieruchomości w strefie obszaru ograniczonego użytkowania dla P. w W., na obszarze którego położona jest nieruchomość skarżącego. Zatem dokonując wymiaru podatku od nieruchomości nie był uprawniony do przyjęcia innej stawki. W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania. Zarzuciła naruszenie: 1) art. 120, 121 § 1 i 122 w związku z art. 187 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2017 r., poz. 201, dalej: "O.p.") przez dowolną ocenę zebranego materiału dowodowego, co skutkowało błędnym ustaleniem faktycznym, iż przedmiot opodatkowania jest i może być wykorzystywany do prowadzenia działalności gospodarczej ze względów technicznych; 2) art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. przez ich niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że: - wystarczającą przesłanką zakwalifikowania budynku podlegającego opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości do kategorii budynków związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej jest prowadzenie działalności gospodarczej przez osobę fizyczną będącą jego posiadaczem, - przedmiot opodatkowania nie jest i nie może być wykorzystywany do prowadzenia tej działalności ze względów technicznych tylko wówczas gdy wady fizyczne budynków i budowli (gruntów) w sposób stały, a nie przejściowy, uniemożliwiają korzystanie z nich przez przedsiębiorcę. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o oddalenie skargi oraz podtrzymało stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (dalej jako: "ppsa"), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ocenie sądu podlega zgodność aktów, w tym kończących postępowanie lub podlegających zaskarżeniu zażaleniem postanowień wydanych w postępowaniu administracyjnym lub egzekucyjnym, z prawem procesowym i materialnym, obowiązującym w dacie wydania postanowienia. Zgodnie natomiast z art. 134 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (...). Skarga jest zasadna. W niniejszej sprawie poza sporem pozostaje, że w 2009 roku skarżący, będący przedsiębiorcą, był właścicielem nieruchomości przy ul. [...]. Poza sporem pozostaje również powierzchnia tej nieruchomości oraz ilość i powierzchnia znajdujących się na niej budynków. Spór sprowadza się w niniejszej sprawie do tego, czy w spornym okresie, tj. w roku 2009 zachodziły okoliczności uniemożliwiające prowadzenie działalności gospodarczej na należącej do skarżącego nieruchomości. Zgodnie z treścią art. 1a ust. 1 pkt 3) upol, użyte w ustawie określenie grunty, budynki i budowle związane z prowadzeniem działalności gospodarczej - grunty, budynki i budowle będące w posiadaniu przedsiębiorcy lub innego podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą, z wyjątkiem budynków mieszkalnych oraz gruntów związanych z tymi budynkami, a także gruntów, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b, chyba że przedmiot opodatkowania nie jest i nie może być wykorzystywany do prowadzenia tej działalności ze względów technicznych. W literaturze przyjmuje się, że użyty w powołanym przepisie zwrot "względy techniczne" należy rozumieć jako pewne obiektywne okoliczności (przeszkody), które pozostają w ścisłej relacji do przedmiotu opodatkowania z uwagi na działalność gospodarczą, tzn. uniemożliwiają jego wykorzystywanie do działalności gospodarczej (por. P. Borszowski, K. Stelmaszczyk "podatki i opłaty lokalne. Podatek rolny. Podatek leśny. Komentarz", WK 2016, LEX). Jak wskazał L. Etel wyłączenie przedmiotu opodatkowania z kategorii związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej musi mieć charakter obiektywny, tj. przedmiot opodatkowania nie może nadawać się do prowadzenia działalności gospodarczej przez konkretnego przedsiębiorcę i jednocześnie nie mógłby być wykorzystywany przez inny podmiot prowadzący działalność gospodarczą o innym charakterze (Leonard Etel "podatek od nieruchomości Komentarz", Wolters Kluwer Polska SA 2012, s. 52) Zdaniem sądu, w okolicznościach niniejszej sprawy istnieją okoliczności, które wskazują na to, że w spornym 2009 roku należąca do skarżącego nieruchomość, a co najmniej jeden z budynków na niej się znajdujących nie był i nie mógł być wykorzystywany do prowadzenia działalności gospodarczej. Poza sporem pozostaje w niniejszej sprawie, że w 2009 roku budynek biuro – administracyjny był zalany na poziomie piwnicy. Okoliczność ta została ustalona przez organ II instancji, w oparciu o dokumentację zgromadzoną w aktach sprawy i została potwierdzona w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji (strona 4. decyzji SKO). Organ odwoławczy uznał jednak – co wnika z dalszej treści uzasadnienia decyzji – że z przedstawionej opinii wynika, że po przeprowadzeniu prac remontowych budynek może być wykorzystany do prowadzenia działalności gospodarczej. Popadając w sprzeczność z wcześniejszym twierdzeniem o zalaniu budynku w 2009 roku, organ odwoławczy stwierdził również, że prace remontowe zostały wykonane już w latach 2008-2009. Zdaniem sądu wydając zaskarżoną decyzję organ odwoławczy nie uwzględnił szeregu istotnych w sprawie okoliczności. W szczególności organ pominął bardzo istotny, zdaniem sądu, fakt, że zalanie pomieszczeń przedmiotowego budynku zostało dokonane wodami ściekowymi – zanieczyszczeniami z kanalizacji miejskiej, wskutek wystąpienia efektu tzw. cofki. Takie zalanie spowodowała stan zagrożenia sanitarno – epidemiologicznego budynku biurowo – administracyjnego. Budynek wymagał przeprowadzenia prac zapobiegających dalszemu rozwojowi siedlisk bakteryjnych. Powyższe wynika jednoznacznie z treści opinii biegłego sądowego przy Sądzie Okręgowym w W. – B. P. z 30 grudnia 2008 roku. Opinia ta niebyła kwestionowana przez organ II instancji, co wynika z treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji. W oparciu o tę opinię SKO ustaliło przecież fakt zalania budynku na nieruchomości skarżącego. W związku z tym, że ww. opinia została sporządzona 31 grudnia 2008 roku, według stanu nieruchomości i budynku biurowo – administracyjnego na dzień 9 grudnia 2008 roku, niezrozumiałe jest stwierdzenie organu, w myśl którego prace remontowe zostały przeprowadzone już w latach 2008 – 2009. Organ nie wskazał jakie prace zostały wykonane w tym okresie, ani też na jakiej podstawie (jakich konkretnie dowodów) zostało to ustalone. W ocenie sądu okolicznością istotną w niniejszej sprawie jest fakt przeprowadzenia prac związanych z usunięciem skutków i przyczyn zalania budynku biurowo –administracyjnego. Zalewnie tego budynku, w powiązaniu z tym że zlewany był on nieczystościami wskazuje na okoliczność niemożności wykorzystywania co najmniej tego budynku do prowadzenia działalności gospodarczej. Przy czym bez wątpienia w takich okolicznościach, w tym okresie niemożliwie było wykonywanie jakiejkolwiek działalności gospodarczej, choćby z uwagi na wskazane w opinii zagrożenie sanitarna – epidemiologiczne. Nie jest możliwe, że prace odnoszące się do zalewania budynku były przeprowadzone w 2008 roku, w sytuacji, gdy w grudniu pomieszczenia były jeszcze zalewane, co wynika z opinii. Nadto, należy zauważyć, że usunięcie przyczyn zalewania wiązało się z przebudową instalacji kanalizacyjnej w celu odprowadzania wód ściekowych z nieruchomości centrum handlowego R. do kolektora ściekowego w [...]. Takie prace pozostawały poza kompetencjami i możliwościami skarżącego i nie zostało ustalone kiedy zostały przeprowadzone. Podkreślenia wymaga, że wskazana niemożność wykorzystania budynku powstała z przyczyn całkowicie niezależnych od skarżącego. Jak bowiem wynika z powołanej wyżej opinii biegłego B. P., przyczyną zalewania wodami ściekowymi pomieszczeń piwnicznych budynku biurowo – administracyjnego był fakt nieprawidłowego włączenia instalacji kanalizacyjnej odprowadzającej wody ściekowe z nieruchomości centrum handlowego do kolektora ściekowego znajdującego się w ulicy [...]. Przy czym zauważyć należy, że w opinii jest mowa o "ciągłym zalewnia" oraz, że w dacie oględzin wszystkie pomieszczenia były zalane do wysokości ok. 40 cm. Dodatkowo – jak wynika z zanotowanej w opinii informacji właściciela posesji – zalanie byłoby wyższe gdyby nie odpompowywanie ścieków z pomieszczeń piwnicznych. Uznać – w okolicznościach niniejszej sprawy - że nieruchomość skarżącego, w szczególności znajdujący się na niej budynek biurowo – administracyjny mogły być wykorzystywane do prowadzenia działalności gospodarczej. Organ II instancji naruszył art.1a ust. Ust. 1 pokt 3) upol, co zasadnie podnosi skarżący. W przedstawionych okolicznościach niniejszej sprawy nie ma istotnego znaczenia, podniesiona w zaskarżonej decyzji okoliczność, że w inwentaryzacji każdego z budynków sporządzonej w 2012 znajduje się zapis, iż budynek i pomieszczenia spełniają wymagania obowiązujących przepisów techniczno – budowlanych i norm zgodnie z rozporządzeniem w sprawi warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie oraz że na dzień sporządzenia inwentaryzacji pomieszczenia odświeżone, nadające się do zagospodarowania. W niniejszej sprawie istotny jest bowiem stan budynku jaki istniał w 2009 roku. A do tego okresu przedmiotowa inwentaryzacja się nie odnosi. W świetle przedstawionych wyżej okoliczności w pełni zasadny jest poniesiony w skardze zarzut naruszenia art. 120, 121 § 1, 122 i 187 § 1 ordynacji podatkowej. Bez wątpienia naruszenie tych przepisów miało istotny wpływ na wynik postepowania w niniejszej sprawie. Z tego względu zaskarżona decyzja została uchylona. W toku dalszego postępowania w sprawie organ uwzględni ocenę prawną wyrażoną w niniejszym uzasadnieniu, nadto ustali, jaki był stan budynku biurowo – administracyjnego w 2009 roku, w szczególności przez jaki czas istniała niemożność wykorzystywania go dla prowadzenia działalności gospodarczej z uwagi na fakt i skutki opisanego zalewnia pomieszczeń piwnicznych tego budynku. Organ ustali również, czy w 2009 roku, mając na uwadze skutki zalewnia pomieszczeń w budynku biurowo – administracyjnym możliwe było korzystanie z nieruchomości skarżącego oraz pozostałych budynków na niej się znajdujących. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1) lit . a) i c) ppsa sąd orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 ppsa. Na kwotę zasądzoną z tego tytułu na rzecz skarżącego składają się: wpis od skargi – 604 zł, wynagrodzenie pełnomocnika – 3600 zł i opłata skarbowa od pełnomocnictwa – 17 zł.