III SA/Wa 1238/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: , Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Olechniewicz, po rozpoznaniu w dniu 7 kwietnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M.K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi M. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2013 r. postanawia: 1. zwolnić skarżącego od kosztów sądowych; 2. ustanowić na rzecz skarżącego adwokata. Skarżący – M.K. wniósł o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną i uczącą się córką. Oświadczył, że ani on, ani jego żona nie posiadają żadnych oszczędności ani majątku w kraju, czy też za granicą, gdzie obecnie pracują. Bieżące wynagrodzenia skarżącego i jego żony są przeznaczane na comiesięczne wydatki związane z prowadzeniem trzyosobowego gospodarstwa domowego, spłatę kredytu hipotecznego, alimenty dla dzieci, opłaty za ubezpieczenie kredytu, obowiązkowe ubezpieczenia na życie, ubezpieczenia i ciągłe naprawy samochodu (rok prod. 2003), opłaty za energię, wodę, gaz oraz żywność. Z uwagi na trudną sytuację finansową skarżący i jego rodzina korzystają z wypoczynku wakacyjnego jedynie raz na dwa lata. Skarżący wyjaśnił, że nie był w stanie w żaden sposób przygotować się na opłatę w wysokości (500 zł). W informacji dotyczącej stanu majątkowego skarżący wykazał dom o pow. 145 m², niewykończony, nienadający się do zamieszkania, obciążony kredytem hipotecznym (raty kredytu do 2033 r.). Skarżący wskazał, że jego żona zatrudniona jest w Ambasadzie RP w C. w charakterze pracownika krajowego. Wysokość jej wynagrodzenia za pracę jest niższa od ustawowej płacy minimalnej obowiązującej w Australii (ustawa ta nie ma zastosowania do pracowników Ambasady i członków jej rodzin). Skarżący wskazał, że osiąga dochód miesięczny brutto ( w przeliczeniu na PLN) w wysokości 18.000 a jego żona 5.500. Wyjaśnił, że nie posiada jakichkolwiek oszczędności, ani rachunku bankowego w Polsce. Oba rachunki małżonków zostały zajęte przez urząd skarbowy. Małżonkowie spłacają w Polsce kredyt hipoteczny z miesięczną ratą w wysokości 4.300 zł oraz płacą alimenty na 3 dzieci w wysokości 2.800 zł. Pozostałe bardzo wysokie koszty utrzymania w Australii przekraczają dochody małżonków. Są oni zadłużeni w banku australijskim na kwotę 5.574,20 AUD (ponad 15.000 PLN). Do wniosku skarżący załączył wyciąg z rachunku bankowego w Australii dokumentujący zadłużenie. Postanowieniem z 16 lutego 2016 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie ustanowił na rzecz Skarżącego adwokata i odmówił przyznania Skarżącemu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Skarżący wniósł sprzeciw od ww. postanowienia. Wskazał, że nie ma możliwości poczynienia oszczędności zwłaszcza w kosztach naprawy 14-letniego samochodu. W miejscu zamieszkania brak komunikacji publicznej, co uniemożliwia realizowanie codziennych obowiązków bez używania własnego środka transportu. Zaznaczył, że wydatki związane z wizytą u stomatologa stanowią istotną część jego dochodu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W myśl art. 260 zdanie pierwsze ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze. zm.) - dalej "P.p.s.a." - w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Skuteczne wniesienie sprzeciwu powoduje usunięcie z obrotu prawnego orzeczenia referendarza sądowego, tj. postanowienia z 30 czerwca 2015 r. Jest ono traktowane – pod względem skutków prawnych – jako nieistniejące. Zgodnie z art. 2 ustawy ustawą z 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2015r. poz.658) do postępowań sądowych zainicjowanych przed dniem 15 sierpnia 2015 r. stosuje się przepis art. 260 P.p.s.a. w brzmieniu sprzed nowelizacji wprowadzonej powołaną ustawą. W myśl art. 243 § 1 i art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane na wniosek osoby fizycznej, jeżeli wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Celem instytucji "prawa pomocy" jest zapewnienie realizacji prawa do sądu stronie, która ze względu na dochody i stan majątkowy nie może ponieść kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie. Zdaniem Sądu orzekającego, okoliczności przedstawione przez Skarżącego dają podstawę do odstąpienia od obowiązku ponoszenia kosztów związanych z udziałem w sprawie. Zadecydowała o tym wyjątkowo skomplikowana sytuacja finansowa i rodzinna Skarżącego. Zauważyć należy, że z akt sprawy, w tym z akt administracyjnych, wynika, że sytuacja finansowa zmusiła Skarżącego do wyjazdu wraz z żoną i najmłodszą córką do Australii. W kraju Skarżący pozostawił troje dorosłych, ale uczących się dzieci, na które płacą z żoną alimenty. Skarżący spłaca również kredyt hipoteczny zaciągnięty (w CHF) na budowę domu, którego wartość znacząco przewyższa wartość domu (zadłużenie wynosi 1,2 mln zł). Poza tym, budowa tego domu nie została ukończona i dom nie nadaje się do zamieszkania. W celu spłaty zobowiązań w kraju małżonkowie zadłużają się w Australii, choć na mniejszą skalę z nadzieją spłaty zobowiązań przed powrotem do kraju. Podkreślić również trzeba, że wysokość wynagrodzenia w Australii, które w przeliczeniu na PLN uzyskuje Skarżący wraz żoną nie można automatycznie przekładać na realia polskie. Obydwoje małżonkowie zatrudnieni są w Ambasadzie RP w C. . Wynagrodzenie Skarżącego jest – jak wskazuje Skarżący – "równe pensji lokalnej sprzątaczki i niższe od pensji lokalnego kierowcy", pensja żony Skarżącego "stanowi 1/3 pensji lokalnej sprzątaczki i jest dużo niższa od ustawowej płacy minimalnej 2.760 AUD tj. 7.840 PLN". Powyższa różnica wynika przede wszystkim z wysokości cen obowiązujących w Australii. Skarżący od dwóch lat nie jest w stanie zaoszczędzić żadnych pieniędzy, a cały dochód przeznaczany jest na comiesięczną egzystencję. Warto też zauważyć, że w aktach administracyjnych znajdują się wydruki z porównaniem wysokości wynagrodzeń w Polsce i w Australii oraz wykaz najniższych cen podstawowych produktów (przykładowo bochenek chleba w Australii kosztuje 14 zł, kg marchwi – 9,80 zł, buraków/cebuli – 8,40 zł, mąka – 8,37 zł, ryż – 10,22 zł, proszek do prania 1,5 kg – 47,60 zł). W związku z powyższym, miesięczne niezbędne koszty utrzymania rodziny Skarżącego wynoszą 19.570 PLN (w tym, na spłatę kredytu hipotecznego w kraju, obowiązkowe ubezpieczenia, opłaty za media, alimenty na dzieci) i przewyższają uzyskiwane dochody (por. oświadczenia k- 58-63 akt administracyjnych.) W tym stanie rzeczy, wskazać należy, że sytuacja finansowa Skarżącego uzasadnia przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Skarżący wykazał bowiem, że nie jest w stanie wygospodarować środków na ich pokrycie. Ponadto sytuacja finansowa Skarżącego uzasadnia przyznanie mu prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. Jego ustanowienie umożliwi Skarżącemu skorzystanie z prawa do kontroli (w drodze skargi kasacyjnej) przez sąd drugiej instancji wydanego w niniejszej sprawie postanowienia z 22 października 2015 r. Jest to o tyle istotne, że realizacja tego prawa obwarowana jest "przymusem adwokackim" czyli wprowadzonym przepisem art. 175 P.p.s.a. obowiązkiem sporządzenia skargi kasacyjnej przez profesjonalnego pełnomocnika. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 oraz art. 260 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji