III SA/Wa 124/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Agnieszka Krawczyk (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Matylda Arnold-Rogiewicz, sędzia WSA Waldemar Śledzik, Protokolant starszy referent Magdalena Walkowiak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 listopada 2017 r. sprawy ze skargi S. G. na interpretację indywidualną Burmistrza Miasta W. z dnia [...] października 2016 r. nr [...] w przedmiocie opłaty skarbowej 1) uchyla zaskarżoną interpretację indywidualną, 2) zasądza od Burmistrza Miasta W/ na rzecz S. G. kwotę 200 zł (słownie: dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. S. G. (zwany dalej "Stroną" lub ,,Skarżącym") w dniu 11 lipca 2016 r. złożył do Burmistrza Miasta W. (zwanego dalej "organem podatkowym") wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej przepisów prawa podatkowego w zakresie zdarzenia przyszłego – obowiązku zapłaty opłaty skarbowej od pełnomocnictwa składanego komornikowi w sprawach dotyczących postępowań egzekucyjnych. Skarżący wyjaśnił, iż jest osobą fizyczną - adwokatem i jako profesjonalny pełnomocnik zamierza podjąć się reprezentowania podmiotów gospodarczych w sprawach związanych z windykacją przysługujących im wierzytelności. Procedura dochodzenia wierzytelności przez Skarżącego na rzecz danego klienta będzie wyglądała w następujący sposób. Klient udzieli Skarżącemu pełnomocnictwa procesowego ogólnego do reprezentowania go we wszystkich sprawach sądowych i egzekucyjnych. Skarżący będzie składał pozew przeciwko dłużnikowi klienta poprzez platformę Elektronicznego Postępowania Upominawczego. Skarżący będzie powoływał się w pozwie na udzielone mu pełnomocnictwo, jednakże nie będzie składał pełnomocnictwa do akt postępowania, co wynika z trybu prowadzenia postępowania elektronicznego określonego w ustawie z dnia 17 listopada 1964 roku - Kodeks postępowania cywilnego (tj. Dz.U. z 2014 r., poz. 101, z późn.zm., dalej "k.p.c."). W związku z nieskładaniem dokumentu pełnomocnictwa, Skarżący nie będzie również uiszczał opłaty skarbowej. Po otrzymaniu wydanego przez sąd nakazu zapłaty (opatrzonego klauzulą wykonalności na rzecz klienta), Skarżący złoży do komornika, poprzez EPU, wniosek o wszczęcie egzekucji. Po złożeniu wniosku o wszczęcie egzekucji, Skarżący złoży komornikowi, już w formie "fizycznego" dokumentu, udzielone mu pełnomocnictwo. W opisywanym postępowaniu będzie to pierwszy moment, w którym Skarżący złoży, przed jakimkolwiek organem, dokument pełnomocnictwa udzielonego mu przez klienta. W oparciu o tak przedstawiony opis zdarzenia przyszłego zadano następujące pytanie: czy Skarżący będzie zobowiązany do zapłaty opłaty skarbowej od składanego komornikowi pełnomocnictwa ? Zdaniem Strony, w opisanym zdarzeniu przyszłym, nie wystąpi obowiązek zapłaty opłaty skarbowej od pełnomocnictwa składanego komornikowi. Burmistrz Miasta W. w interpretacji indywidualnej z dnia 6 października 2016 r. uznał stanowisko Skarżącego za nieprawidłowe. Organ podatkowy stwierdził, że podstawowe znaczenie dla rozstrzygnięcia zaistniałego zagadnienia ma odpowiedź na pytanie, czy złożenie pełnomocnictwa (jego odpisu, wypisu, kopii) komornikowi sądowemu w związku z prowadzonym postępowaniem egzekucyjnym na podstawie przepisów k.p.c., wiąże się z koniecznością uiszczenia opłaty skarbowej na podstawie art. 1 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 16 listopada 2006 roku o opłacie skarbowej (tj. Dz.U.z 2015 r., poz. 783, z późn.zm.). Zdaniem organu istota problemu w przedmiotowej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia kwestii, czy złożenie pełnomocnictwa komornikowi należy uznać za złożenie tego dokumentu w sprawie z zakresu administracji publicznej albo w postępowaniu sądowym, o którym mowa w cytowanej ustawie o opłacie skarbowej. Jak wskazał organ podatkowy, określenie "postępowanie sądowe", użyte w art. 1 ust. 1 pkt 2 ustawy o opłacie skarbowej, należy pojmować w sposób szeroki, zgodnie z zakresem tego pojęcia, określonym w art. 1 Kodeksu postępowania cywilnego. Kodeks postępowania cywilnego normuje postępowanie sądowe w sprawach ze stosunków z zakresu prawa cywilnego, rodzinnego i opiekuńczego oraz prawa pracy, jak również w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych oraz w innych sprawach, do których przepisy tego Kodeksu stosuje się z mocy ustaw szczególnych. Postępowanie egzekucyjne jest unormowane w części III Kodeksu postępowania cywilnego, wobec czego jest tym samym postępowaniem sądowym, o którym mowa w ustawie o opłacie skarbowej. W konsekwencji Burmistrz Miasta W. uznał stanowisko Skarżącego przedstawione we wniosku złożonym w dniu 11 lipca 2016 r. o wydanie interpretacji indywidualnej w sprawie dotyczącej opłaty skarbowej za nieprawidłowe. W skardze na powyższą interpretację Skarżący wniósł o jej uchylenie, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 1 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 6 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej, poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie ww. przepisów polegające na uznaniu, iż przedłożenie przed komornikiem sądowym w postępowaniu egzekucyjnym dokumentu potwierdzającego udzielenie pełnomocnictwa, w stanie faktycznym przedstawionym przez Skarżącego, wiąże się bezwzględnie z obowiązkiem uiszczenia opłaty skarbowej od udzielonego pełnomocnictwa, a co za tym idzie spełniają się przesłanki określone w naruszonych przez Organ przepisach prawa materialnego. W uzasadnieniu skargi Strona podniosła, że złożenie dokumentu stwierdzającego udzielenie pełnomocnictwa w postępowaniu sądowym nie jest wystarczającą przesłanką dla powstania obowiązku zapłaty opłaty skarbowej. Obowiązek ten powstaje bowiem tylko, jeśli złożony w postępowaniu sądowym dokument stwierdzający udzielenie pełnomocnictwa zostanie złożony przed jednym z organów wymienionych w art. 6 ust. 1 pkt 4 ustawy o opłacie skarbowej, to jest przed: organem administracji publicznej; podmiotem wykonującym zadania z zakresu administracji publicznej, innym niż organ administracji rządowej i samorządowej; sądem. Skoro zaś komornik nie należy do żadnej z powyższych kategorii organów, to złożenie przed nim dokumentu stwierdzającego udzielenie pełnomocnictwa nie powoduje powstania obowiązku zapłaty opłaty skarbowej. W związku z powyższym, zdaniem Skarżącego, stanowisko Burmistrza Miasta W. wyrażone w zaskarżonej interpretacji, jest nieprawidłowe. Na potwierdzenie słuszności podnoszonych zarzutów, Skarżący przywołał szereg interpretacji indywidualnych, wydawanych w analogicznych stanach faktycznych, m.in. interpretację indywidualną Prezydenta Miasta [...] W. z dnia 4 marca 2016 r. oraz interpretację indywidualną Prezydenta Miasta K. z dnia 31 października 2007 r. W odpowiedzi na skargę Burmistrz Miasta W. wniósł o utrzymanie w mocy zaskarżonej interpretacji indywidualnej, podtrzymując zaprezentowane wcześniej stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Skargę była oczywiście uzasadniona. W sprawie niniejszej poza sporem pozostaje, że zgodnie z art. 1 ust. 1 pkt 2 ustawy o opłacie skarbowej opłacie skarbowej podlega, między innymi, złożenie dokumentu stwierdzającego udzielenie pełnomocnictwa (lub prokury, co w dalszej części będzie pomijane) albo jego odpisu, wypisu lub kopii - w sprawie z zakresu administracji publicznej lub w postępowaniu sądowym, zaś art. 6 ust.1 pkt 4 tej ustawy stanowi, że obowiązek zapłaty opłaty skarbowej od złożenia dokumentu stwierdzającego udzielenie pełnomocnictwa oraz od jego odpisu, wypisu lub kopii powstaje z chwilą złożenia dokumentu w organie administracji publicznej, sądzie lub podmiocie, o którym mowa w art. 1 ust. 2 (tj. w podmiocie innym niż organ administracji rządowej i samorządowej, w związku z wykonywaniem przez ten podmiot zadań z zakresu administracji publicznej). Jak wiadomo, ustawa o opłacie skarbowej nie definiuje określenia "postępowanie sądowe". Jednak jak trafnie podnosi się w judykaturze, komornik nie jest sądem, a prowadzone przez niego postępowanie egzekucyjne nie jest "postępowaniem sądowym (np. prawomocny wyrok WSA w Lublinie z dnia 26 maja 2017 r., I SA/Lu 1052/16 i powołane tam orzecznictwo – CBOSA). Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela pogląd, że użyte w art. 1 ust. 1 pkt 2 ustawy o opłacie skarbowej sformułowanie "złożenie dokumentu stwierdzającego udzielenie pełnomocnictwa albo jego odpisu, wypisu lub kopii w postępowaniu sądowym" nie obejmuje złożenia dokumentu pełnomocnictwa (w oryginale, odpisie, wypisie lub kopii) komornikowi w związku z prowadzoną przez niego egzekucją. Jednocześnie nie uważa za trafne opierania zasadniczej części argumentacji w tym zakresie na regulacjach ustawy z dnia z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (dalej "k.p.c"). W świetle art. 2 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2015 r. poz. 613 ze zm. - dalej "O.p."), nie może budzić wątpliwości, że jej przepisy mają zastosowanie do opłaty skarbowej, przy czym gdy w ustawie tej mowa jest o podatku, to należy przez to rozumieć również wymienioną opłatę (art. 3 pkt 3 lit.c O.p.). Przepis art. 1 ust. 1 pkt 2 ustawy o opłacie skarbowej określa zdarzenie, którego zaistnienie powoduje powstanie "obowiązku podatkowego", tj. obowiązku uiszczenia opłaty skarbowej, natomiast w art. 6 ust. 1 (pkt 4) wymienionej ustawy uregulowany został moment powstania tego obowiązku. Przepisy te zawierają zatem regulację różnych aspektów powstania jednego (tego samego) obowiązku i z tego powodu powinny być analizowane łącznie. Taka zaś ich analiza wskazuje, że dla powstania obowiązku, o którym mowa, istotne jest zarówno to, że złożenie dokumentu pełnomocnictwa (w oryginale, odpisie, wypisie, kopii) ma nastąpić "w postępowaniu sądowym", jak i to, że ma to mieć miejsce w sądzie. W sądzie jako jednostce organizacyjnej mogą toczyć się różne postępowania, nie tylko postępowanie regulowane przepisami k.p.c., ale też normowane przepisami ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks postępowania karnego (Dz.U. z 2016 r. poz.1749 ze zm.), ponadto podejmowane mogą być, przez właściwe organy sądu, tworzące uporządkowany ciąg czynności z zakresu prawa pracy, stosunku służbowego, zamawiania towarów i usług na potrzeby sądu, a nawet czynności z zakresu administracji publicznej. W każdej z tych kategorii postępowań mogą występować podmioty działające przez pełnomocnika, który obowiązany jest wykazać swoje umocowanie. Skoro jednak opłacie skarbowej podlega złożenie dokumentu stwierdzającego udzielenie pełnomocnictwa w postępowaniu sądowym, to znaczy to, że obowiązek uiszczenia opłaty powstaje w razie złożenia dokumentu pełnomocnictwa w postępowaniu, w którym sąd realizuje władzę sądowniczą, a nie w innym postępowaniu (co nie oznacza, że w innym postępowaniu nie powstanie obowiązek uiszczenia opłaty skarbowej na podstawie regulacji prawnej innej niż rozważana). Komornik sądowy jest, jak wynika z art. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji (Dz.U. z 2015 r. poz.790 ze zm.), funkcjonariuszem publicznym działającym przy sądzie rejonowym. Wykonuje on, na własny rachunek, czynności egzekucyjne w sprawach cywilnych (art. 2 ust. 1 i art. 3a powołanej ustawy), a jego działalność podlega nadzorowi prezesa sądu rejonowego, przy którym działa (art. 3 ust.1 i 2 tej ustawy). Komornik jest odrębnym od sądu organem egzekucyjnym (por. art. 758 i art.759 § 1 k.p.c.), nie jest organem sądu, ani nie wchodzi w skład (nie jest częścią) sądu jako jednostki organizacyjnej. Komornika sądowego nie może więc obejmować określenie "sąd", a prowadzone przez niego postępowanie nie może być uznane za "postępowanie sądowe" w rozumieniu, o którym mowa wyżej. W przepisach k.p.c. komornik sądowy oraz sąd realizujący kompetencje przypisane mu w zakresie postępowania egzekucyjnego określane są wprawdzie wspólnym mianem "sądowe organy egzekucyjne", jednak nie zmienia to pozycji ustrojowej i funkcjonalnej komornika. Jednocześnie przytoczone określenie nie zostało wykorzystane w regulacjach ustawy o opłacie skarbowej, która nie tylko wiąże obowiązek uiszczenia opłaty ze złożeniem dokumentu pełnomocnictwa w postępowaniu sądowym prowadzonym przez sąd, ale także – konsekwentnie – poza organami administracji rządowej i samorządowej oraz podmiotami, o których mowa w art. 1 ust. 2, wymienia wyłącznie i jednoznacznie sąd jako podmiot, który może żądać przedstawienia oryginału dowodu zapłaty opłaty skarbowej (art. 8 ust. 5 ustawy) oraz który ma obowiązek przekazywania informacji o przypadkach nieuiszczenia tej opłaty (art. 11 ust. 2 ustawy). W związku z tym należy stwierdzić, że egzekucja sądowa prowadzona przez komornika sądowego nie jest "postępowaniem sądowym" w rozumieniu art. 1 ust. 1 pkt 2 ustawy o opłacie skarbowej, a złożenie komornikowi sądowemu w związku z prowadzoną przez niego egzekucją dokumentu stwierdzającego udzielenie pełnomocnictwa (w oryginale, odpisie, wypisie lub kopii) nie powoduje powstania obowiązku uiszczenia opłaty skarbowej, o którym mowa w art. 1 ust. 1 pkt 2 i art. 6 ust. 1 pkt 4 wymienionej ustawy. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ interpretacyjny winien wydać interpretację indywidualną uwzględniającą wykładnię przepisów ustawy o opłacie skarbowej przedstawioną w niniejszym wyroku. Biorąc powyższe pod uwagę, na podstawie art. 146 § 1 p.p.s.a. sąd uchylił zaskarżoną interpretację indywidualną. O zwrocie kosztów postępowania, obejmujących uiszczony przez skarżącego wpis od skargi, orzeczono zgodnie z art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a.