III SA/Wa 1241/09

Referendarz sądowy Lucyna Kaligowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 25 września 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku E. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] maja 2009 r. Nr [...] w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej członka zarządu za zaległości podatkowe spółki w podatku dochodowym od osób fizycznych za okres od kwietnia do grudnia 2003 r. oraz za okres od stycznia do maja 2004 r. postanawia odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie 1. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu w kwocie 500 zł, wnioskiem złożonym na urzędowym formularzu (PPF), Skarżąca E. K. zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych. Uzasadniając swój wniosek wskazała, że jedynym źródłem dochodu jest wynagrodzenie za pracę w kwocie 1.860 zł netto. Skarżąca jest osobą samotną. Świadczy pomoc na rzecz mamy, która choruje. Skarżąca nie posiada majątku ani oszczędności. Z uwagi na częściowe, a nawet od 2004 r. całkowite pozbawienie wynagrodzenia w czasie zatrudnienia w I. Skarżąca uzależniona była od pomocy rodziny, wobec której ma zobowiązania. Skarżąca przedstawiła także genezę sporu z organami podatkowymi. 2. W wykonaniu wezwania referendarza sądowego Skarżąca przesłała pismo z 12 września 2009 r. w którym wyjaśniła, że zamieszkuje u cioci, która to ponosi wydatki związane z lokalem. Skarżąca ponosi jedynie wydatki na telefon komórkowy, jedzenie, leczenie stomatologiczne (w sierpniu br. wydała na ten cel 525 zł). Podała jakie toczą się wobec niej postępowania egzekucyjne. Wyjaśniła mianowicie że zostały wystawione tytuły wykonawcze. Ponadto organ egzekucyjny zajął rachunki bankowe w [...] Banku i B. oraz wynagrodzenie (przy czym zajęcia tego dokonano w czasie gdy pracodawcą była spółka M. sp. z o.o.). Skarżąca wskazała ponadto że prawie co tydzień jedzie do swojej mamy, gdzie za same bilety płaci miesięcznie ok. 800 zł. Stara się także – w zależności od aktualnych możliwości - dokładać do kosztów utrzymania mamy. Skarżąca opisała jaką konkretnie pomoc otrzymała od cioci (możliwość zamieszkania, szkolenia – 8.200 zł, dodatkowe ubezpieczenie – 3.300 zł; pomoc prawna – 6.466 zł). Łączna wysokość zobowiązań wynosi ok. 18.000 zł. Obecnie na ten cel Skarżąca może przeznaczać ok. 300 zł miesięcznie. Do pisma dołączyła zeznania podatkowe, druki ZUS RMUA, faktury za telefon, wyciągi z rachunku bankowego, dowody potwierdzające wpłaty tytułem dodatkowego ubezpieczenia, faktury za pomoc prawną świadczoną na jej rzecz przez adwokata. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: 3. Celem instytucji "prawa pomocy" jest zapewnienie realizacji prawa do sądu stronie, która ze względu na dochody, stan majątkowy i rodzinny nie może ponieść kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie. 4. Stosownie do art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), dalej powoływanej jako "p.p.s.a.", prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym (tak w niniejszej sprawie) obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). W myśl art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. 5. Ciężar wykazania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na wnioskodawcy. Ocena przytoczonych przez niego okoliczności należy natomiast do Sądu (por. postanowienie NSA z 14 lutego 2005 r., FZ 760/04). 6. Skarżąca wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych. Należny w niniejszej sprawie wpis – jedyny wymagany na tym etapie postępowania koszt sądowy – wynosi 500 zł. Istotne jest również to, że łączne zobowiązanie Skarżącej z tytułu wpisów w dwóch zawisłych przed tutejszym Sądem sprawach (III SA/Wa 1241 i 1242/09) wynosi 1.000 zł. Z akt sprawy wynika, że Skarżąca uzyskuje dochód z pracy zarobkowej w wysokości ok. 1.860 zł netto miesięcznie. Dodatkowo – jak to wynika z wyciągu z rachunku bankowego – w lipcu 2009 r. wpłynęła na tenże rachunek kwota 2.730 zł, gdzie jako tytuł przelewu wskazano: "zlecone [...]", a przelew pochodził od I. w O.. Z historii operacji wynika ponadto, że w dniu 11 sierpnia 2009 r., a zatem w czasie gdy Skarżącej znana już była wysokość wpisu wypłaciła ona z rachunku kwotę 4.200 zł. Dodatkowo we wrześniu br. Skarżąca wydatkowała kwotę ponad 900 zł tytułem dodatkowego ubezpieczenia. Jakkolwiek nie jest rzeczą referendarza sądowego ocena sposobu, w jaki Skarżąca dysponuje posiadanymi środkami pieniężnymi, niemniej w sytuacji gdy środki te posiada ale przeznacza na inny cel, przyznanie prawa pomocy nie jest zasadne. Prawo pomocy ma bowiem służyć osobom, w przypadku których uiszczenie kosztów sądowych wywoła negatywny wpływ na możliwość utrzymania siebie i rodziny. Nie chodzi tu przy tym o utrzymanie na określonym poziomie, zwykłym dla wnioskodawcy i o wpływ polegający na obniżeniu tego poziomu. Ustawodawca utrzymanie, jakie nie może doznać uszczerbku, określił jako "konieczne" dla wnioskodawcy i jego rodziny. Oznacza to, że prawo pomocy może być przyznane, jeżeli uiszczenie kosztów zagrozi możliwości zaspokojenia potrzeb życiowych, rozumianych jako obiektywnie niezbędne. Uiszczenie kosztów sądowych, jak każdy wydatek finansowy powodować może konieczność poczynienia pewnych zmian i oszczędności w wydatkach. Prawo pomocy przysługuje jedynie osobom, które w istocie rzeczy zmian tych i oszczędności nie mają możliwości dokonać, a wygospodarowanie środków na pokrycie kosztów sądowych odbędzie się kosztem wydatków na konieczne utrzymanie. W ocenie referendarza sądowego taka sytuacja nie zachodzi w niniejszej sprawie, o czym świadczy chociażby przedstawiony wyżej opis operacji na należącym do Skarżącej rachunku bankowym. Z tej przyczyny na podstawie art. 243 § 1 p.p.s.a., art. 245 § 1 i § 3 p.p.s.a., art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.