III SA/Wa 1245/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jarosław Trelka (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Barbara Kołodziejczak-Osetek, sędzia WSA Honorata Łopianowska, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 8 marca 2018 r. sprawy ze skargi A.K. na postanowienie Ministra Rozwoju i Finansów z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne oddala skargę W związku z postępowaniem egzekucyjnym prowadzonym przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. ("Naczelnik" lub "NUS") na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] do majątku odrębnego A. K. (dalej też "Skarżący", "Strona" albo "Zobowiązany") oraz jego wspólnego majątku małżeńskiego, zawiadomieniem z dnia [...] lipca 2015 r. dokonano zajęcia innej wierzytelności pieniężnej, tj. przysługującej Skarżącemu kwoty zwrotu od Dyrektora Izby Skarbowej w L. ("DIS") kosztów postępowania sądowego w kwocie 757 zł. Pismem z dnia 20 sierpnia 2015 r., małżonkowie A. i A. K. złożyli skargę na powyższą czynność egzekucyjną, podnosząc, iż prowadzone postępowanie egzekucyjne jest obarczone wadami. W treści pisma wskazali również na nieprawidłowości podczas postępowania podatkowego, w wyniku którego określono dochodzoną zaległość.  Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2015 r., DIS oddalił jako nieuzasadnioną wymienioną skargę na czynność egzekucyjną. DIS dokonując oceny zaskarżonej czynności egzekucyjnej nie dopatrzył się jakichkolwiek nieprawidłowości w postępowaniu prowadzonym przez Naczelnika. Jednocześnie wskazał, iż kwestionowane istnienia dochodzonego obowiązku oraz jego ewentualne przedawnienie nie mieści się w zakresie postępowania prowadzonego w sprawie rozpoznania skargi złożonej na podstawie art. 54 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2017 r., poz. 1201, dalej: "upea" albo "ustawa"). Wskazał również, iż kwestie powyższe były przedmiotem odrębnego postępowania w sprawie zarzutów zgłoszonych przez Stronę, które to zarzuty zostały oddalone jako nieuzasadnione postanowieniem z dnia [...] lutego 2015 r. Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem Skarżący wniósł zażalenie. W uzasadnieniu podtrzymał argumenty zawarte w skardze. Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2016 r. Minister Rozwoju i Finansów ("Minister") utrzymał w mocy postanowienie DIS. W uzasadnieniu Minister wyjaśnił, że w ramach skargi uregulowanej w art. 54 upea można wnosić wyłącznie zarzuty formalnoprawne, odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego bądź egzekutora przez pryzmat przepisów regulujących sposób i formę dokonywania czynności egzekucyjnych w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym. Dalej Minister stwierdził, że Naczelnik zastosował środek egzekucyjny przewidziany w art. 1a pkt 12 lit. a upea, a zajęcie innej wierzytelności dokonano zgodnie z art. 89 § 1 upea, tj. poprzez doręczenie do DIS zawiadomienia z dnia [...] lipca 2015 r. Wskazano, że przedmiotowe wezwanie zostało doręczone Zobowiązanemu w dniu 13 sierpnia 2015 r. a dłużnikowi zajętej wierzytelności w dniu 28 lipca 2015 r. Podkreślono, że do zajęcia wierzytelności wykorzystano stosowany zawiadomienia, który na dzień dokonania zaskarżonych czynności egzekucyjnych, odpowiadał wymogom określonym w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 16 maja 2014 r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 655, dalej "rozporządzenie"). Samo zawiadomienie zostało podpisane przez uprawnionego pracownika. Ze względu na powyższe Minister stwierdził, że dokonana czynność egzekucyjna odpowiadała wymogom określonym w art. 67 upea. Minister stwierdził również, że w postępowaniu w sprawie skargi nie podlegają badaniu okoliczności podniesione przez Zobowiązanego, tj. przedawnienie oraz nieistnienie dochodzonej zaległości. Dlatego też ocena tych zarzutów nie może mieć wpływu na prawidłowość wydanego w przedmiotowym postępowaniu rozstrzygnięcia. Przedmiotowe okoliczności stanowiły przedmiot odrębnego postępowania w trybie art. 34 upea regulującego materię zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej należności pieniężnych. Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem Skarżący wniósł skargę do Sądu, zarzucając wydanemu postanowieniu naruszenie: 1. art 118 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2017 r., poz. 201, dalej też "Op") w zw. art. 59 § 1 pkt 1 i 208 § 1 Op., poprzez odmowę umorzenia postępowania w sprawie i wydanie tytułu wykonawczego w oparciu o decyzje wymiarowe w stosunku do Skarżącego, mimo, że od końca roku kalendarzowego, w którym powstała zaległość podatkowa za poszczególne miesiące, upłynęło ponad 5 lat; 2. art 118 § 2 ustawy Op w zw. z art. 59 § 1 pkt 1 i 208 § 1 Op w zw. z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP, poprzez odmowę umorzenia postępowania w sprawie i bezpodstawne wydanie decyzji wymiarowych, pomimo, że zobowiązanie podatkowe Skarżącego uległo przedawnieniu z uwagi na upływ w z dniem 1 stycznia 2009 r. trzyletniego terminu przedawnienia; 3. art. 70 § 1 ustawy Op w zw. z art. 59 § 1 pkt 1 Op w zw. z art. 32 ust 1 Konstytucji RP, poprzez wydanie decyzji wymiarowej pomimo, że zobowiązanie podatkowe spółek: R. Sp. z o.o. i B. Sp. z o.o. uległy przedawnieniu; 4. art. 1 Protokołu nr 1 do Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności z dnia 20 marca 1952 r. (Dz. U. z 1995 r., nr 36 poz. 175), poprzez nieproporcjonalną ingerencję organów podatkowych w prawo własności Skarżącego, polegającą na uniemożliwieniu mu skorzystania z uprawnienia do odliczenia podatku należnego wynikającego ze wskazanych faktur zakupowych od podmiotów gospodarczych z przyczyn od niego niezależnych. W uzasadnieniu Skarżący ocenił, że prowadzone wobec niego postępowanie egzekucyjne powinno być umorzone, a jego skarga dotyczy treści tytułu wykonawczego [...]. W odpowiedzi na skargę Szef Krajowej Administracji Skarbowej wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko Ministra w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ocenie sądu podlega zgodność aktów, w tym kończących postępowanie lub podlegających zaskarżeniu zażaleniem postanowień wydanych w postępowaniu administracyjnym lub egzekucyjnym, z prawem procesowym i materialnym, obowiązującym w dacie wydania postanowienia. Zgodnie natomiast z art. 134 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej "Ppsa"), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (z zastrzeżeniem nieistotnym dla sprawy). Zgodnie z art. 54 § 1 i 4 ustawy, zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora oraz skarga na przewlekłość postępowania egzekucyjnego, zaś skargę taką wnosi się w terminie 14 dni od dnia zawiadomienia zobowiązanego o czynności egzekucyjnej, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej. Należy zauważyć, że wszystkie formułowane przez Skarżącego zastrzeżenia do podjętej czynności egzekucyjnej sprowadzały się w istocie do zakwestionowania zasadności dochodzenia przez Naczelnika zaległości podatkowej z uwagi na nieistnienie zobowiązania podatkowego lub jego przedawnienie. Skarżący odnosił się przy tym przede wszystkim do postępowania podatkowego, w wyniku którego wydano decyzje wymiarowe i określono wysokość kwestionowanej zaległości z tytułu podatku od towarów i usług. Wymaga więc podkreślenia, że zarówno postępowanie podatkowe, jak i postępowanie egzekucyjne, mają swój ustalony przez Ustawodawcę kształt i każde z nich stanowi postępowanie odrębne. Określony w art. 54 § 1 ustawy środek ochrony prawnej, jakim jest skarga na czynności egzekucyjne (Skarżący skorzystał z tego właśnie środka) ma jedynie charakter ograniczony w stosunku do całego postępowania egzekucyjnego. Zgodnie z ugruntowanym stanowiskiem prezentowanym w literaturze przedmiotu i orzecznictwie sądów administracyjnych, taki środek przysługuje wyłącznie na: a) dokonanie przez organ egzekucyjny czynności natury wykonawczej, b) czynności faktyczne podejmowane już w toku prowadzonej egzekucji przez organ egzekucyjny lub przez egzekutora, c) wydawane w toku egzekucji akty, na które nie przysługuje inny środek zaskarżenia. Skarga taka ma zatem charakter dopełniający (subsydiarny) i stanowi jedynie uzupełnienie innych środków zaskarżenia, przysługujących zobowiązanemu w postępowaniu egzekucyjnym (vide np. wyrok NSA o sygn. II FSK 3048/15). Tym samym w postępowaniu skargowym z art. 54 § 1 ustawa dopuszcza badanie jedynie tych czynności, które przynależą organowi egzekucyjnemu, a nie są objęte zakresem innego środka prawnego. Postępowanie to ma charakter komplementarny wobec innych środków i nie może mieć zastosowania do tych przypadków, w których przewidziano takie środki zaskarżenia, jak zarzuty, zażalenie, żądanie wyłączenia rzeczy lub prawa spod egzekucji, wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego czy skarga do sądu powszechnego. Należy więc przyznać rację Ministrowi, że postępowania skargowe w trybie art. 54 upea nie może być traktowane jako uniwersalny środek zaskarżenia, w ramach którego można dowolnie podnosić kwestie podlegające rozpoznaniu w odrębnych trybach. Strona nie może zatem oczekiwać, że w ramach tego postępowania zostaną zweryfikowane kwestie odnoszące się do prawidłowości całego postępowania egzekucyjnego. Oznacza to, że podnoszone przez Skarżącego okoliczności związane z ewentualnym nieistnieniem dochodzonej zaległości lub jej przedawnieniem nie mogą podlegać zbadaniu w drodze skargi na dokonaną czynność egzekucyjną. W niniejszej sprawie przedmiotem rozpoznania była jedynie pojedyncza czynność zajęcia innej wierzytelności pieniężnej, tj. kwoty 757 zł przysługującej Skarżącemu od Dyrektora Izby Skarbowej w L. z tytułu zwrotu kosztów postępowania sądowego. Kwestionowana czynność egzekucyjna była niewątpliwie legalna, przewidziana przez Ustawodawcę w art. 89 § 1 upea, dokonana zgodnie z zasadami określonymi w § 2 i 3 powołanego przepisu. Zastosowany przez Naczelnika druk zawiadomienia odpowiadał także wzorowi ustalonemu dla tego rodzaju dokumentów w rozporządzeniu. W tym stanie rzeczy skarga do Sądu, jako nieuzasadniona, podlegała oddaleniu w całości na podstawie art. 151 Ppsa. Podstawą rozpoznania skargi w trybie uproszczonym był art. 119 pkt 3 tej ustawy procesowej.