III SA/Wa 1246/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie Przewodniczący sędzia WSA Jarosław Trelka po rozpoznaniu w dniu 20 czerwca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M.P. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne postanawia odrzucić skargę. M.P. ("Skarżący") wniósł w niniejszej sprawie skargę na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] lutego 2015 r. w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne. Razem z skargą Skarżący wniósł o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia 6 sierpnia 2015 r. starszy referendarz sądowy w WSA w Warszawie odmówił przyznania Skarżącemu prawa pomocy. W uzasadnieniu wskazano, że Skarżący nie nadesłał wymaganych dokumentów oraz nie podał wskazanych informacji. Po wniesieniu sprzeciwu od powyższego postanowienia WSA w Warszawie postanowieniem z dnia 17 listopada 2015 r. odmówił przyznania Skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W uzasadnieniu podniesiono, iż Skarżący pomimo kolejnego wezwania nie nadesłał wymaganych dokumentów. Zarządzeniem, doręczonym w dniu 15 grudnia 2016 r., Skarżący został wezwany do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 100 zł, w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi. Na powyższe zarządzenie Skarżący wniósł zażalenie, jednocześnie wnosząc o przyznanie prawa pomocy. Zażalenie nie zawierało uzasadnienia. Zarządzeniem z dnia 17 marca 2017 r. starszy referendarz sądowy w WSA w Warszawie zarządził pozostawienie wniosku Skarżącego o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. W uzasadnieniu wskazano, że Skarżący, mimo wezwania, nie złożył formularza PPF. Po wniesieniu sprzeciwu WSA w Warszawie postanowieniem z dnia 26 kwietnia 2017 r. wniosek Skarżącego o przyznanie prawa pomocy pozostawił bez rozpoznania. Na powyższe postanowienie Skarżący wniósł zażalenie, niezawierające uzasadnienia. Postanowieniem z dnia 11 lipca 2017 r. WSA w Warszawie odrzucił powyższe zażalenie, ze względu na nieuzupełnienie braków formalnych. Skarżący na postanowienie z dnia 11 lipca 2017 r. wniósł zażalenie, niezawierające uzasadnienia, jednocześnie wnosząc o przyznanie prawa pomocy. Postanowieniem z dnia 27 października 2017 r. starszy referendarz sądowy w WSA w Warszawie odmówił przyznania Skarżącemu prawa pomocy. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie referendarz sądowy wskazał, że Skarżący nie nadesłał stosownych dokumentów obrazujących jego sytuacji materialną. Po wniesieniu sprzeciwu WSA w Warszawie postanowieniem z dnia 12 grudnia 2017 r. odmówił przyznania Skarżącemu prawa pomocy. Sąd podkreślił, że Skarżący nie dostarczył stosownych dokumentów. Na powyższe postanowienie Skarżący złożył zażalenie, niezawierające uzasadnienia. Postanowieniem z dnia 19 marca 2018 r. WSA w Warszawie odrzucił powyższe zażalenie, ze względu na nieuzupełnienie braków formalnych. Postanowieniem z dnia 26 kwietnia 2018 r. WSA w Warszawie odrzucił zażalenie Skarżącego na zarządzenie Przewodniczącej Wydziału z dnia 20 marca 2018 r. w przedmiocie wezwania do uzupełnienia braków formalnych zażalenia z dnia 26 lipca 2017 r. z uwagi na nie jego niedopuszczalność. Postanowieniem z tego samego dnia WSA w Warszawie odrzucił zażalenie Skarżącego na postanowienie WSA w Warszawie z dnia 11 lipca 2017 r. w przedmiocie odrzucenia zażalenia z uwagi na nieuzupełnienie braków formalnych zażalenia. Ponadto trzecim postanowieniem z tego samego dnia WSA w Warszawie odrzucił zażalenie Skarżącego na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału z dnia 8 grudnia 2016 r. w przedmiocie wezwania do uiszczenia wpisu sądowego, ze względu na nieuzupełnienie braków formalnych. Zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału III z dnia 26 kwietnia 2018 r. nie nadano biegu zażaleniu Skarżącego na postanowienie WSA w Warszawie z dnia 19 marca 2018 r. w przedmiocie odrzucenia zażalenia z uwagi na nadużywanie praw procesowych oraz wezwano Skarżącego do wykonania prawomocnego zarządzenia z dnia 8 grudnia 2016 r. w przedmiocie wezwania do uiszczenia wpisu sądowego. Przedmiotowe wezwanie zostało doręczone Skarżącemu w dniu 22 maja 2018 r. Zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału III z dnia 7 czerwca 2018 r. wszyto w akta, bez nadawania biegu, zażalenie Skarżącego na postanowienie WSA w Warszawie z dnia 26 kwietnia 2018 r. w przedmiocie odrzucenia zażalenia oraz zażalenie Skarżącego na zarządzenie Przewodniczącej Wydziału III w przedmiocie wezwania do wykonania prawomocnego zarządzenia z dnia 8 grudnia 2016 r. w przedmiocie wezwania do uiszczenia wpisu sądowego. Z informacji uzyskanej z Oddziału Finansowo – Budżetowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, sporządzonej według stanu na dzień 13 czerwca 2018 r., wynika, że w dokumentach księgowych dotyczących opłat sądowych nie zidentyfikowano wpłaty wpisu od skargi do niniejszej sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 230 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369, dalej "Ppsa") od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji pobiera się wpis stosunkowy lub stały. Pismem takim jest skarga. Sąd, w myśl art. 220 § 1 Ppsa w związku z art. 220 § 3 Ppsa, nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. Jeśli należny wpis nie zostanie uiszczony, wzywa się wnoszącego skargę do jego uiszczenia. W myśl natomiast art. 220 § 3 Ppsa skarga, od której pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlega odrzuceniu przez sąd. Sąd stwierdza, że skoro z akt sądowych sprawy wynika, iż zarządzenie o wezwaniu do wykonania prawomocnego zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi zawierało prawidłowe pouczenie o skutkach niezastosowania się do wezwania w wyznaczonym terminie i zostało skutecznie doręczone Skarżącemu, to należało przyjąć, że siedmiodniowy termin do uiszczenia wpisu rozpoczął bieg następnego dnia po doręczeniu zarządzenia z dnia 26 kwietnia 2018 r., tj. w dniu 23 maja 2018 r. Termin ten upłynął zaś z dniem 29 maja 2018 r., zgodnie z zasadami obliczania terminów przewidzianymi w art. 83 § 1 i § 2 Ppsa. Skoro z dokumentów księgowych Sądu wynika, iż do dnia 13 czerwca 2018 r. nie odnotowano wpływu wpisu, należało uznać, że Skarżący nie uiścił wpisu sądowego w wyznaczonym terminie. Skarga nie została zatem opłacona i podlega odrzuceniu. W tym miejscu należy odnieść się do najważniejszej kwestii w niniejszej sprawie, tj. nadużywania prawa procesowych przez Skarżącego i wpływu tego nadużycia na niniejsze postępowanie. Nie ulega wątpliwości, że prawo do Sądu, wyrażone w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, jest jednym z fundamentów państwa prawa. Stanowi ono gwarancję istnienia i realizacji innych praw i wolności wyrażonych w Konstytucji. Należy również docenić rolę sądownictwa administracyjnego, które daje obywatelowi możliwość rozstrzygnięcia sporu z organem administracji publicznej przez niezależny podmiot. W kontekście powyższego wskazać trzeba, że sąd posługując się konstrukcją nadużywania praw procesowych musi działać z najwyższą ostrożnością, żeby nie ograniczyć stronie prawa do sądu. Wskazać trzeba, że konstrukcja nadużywania prawa procesowego nie została jeszcze w pełni zdefiniowana w doktrynie oraz nie jest pojęciem ustawowym, dlatego też, zdaniem Sądu, należy się odwołać do pojęcia nadużywania praw podmiotowych, unormowanego w art. 5 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks Cywilny (Dz.U. z 2018 r. poz. 1025). Zgodnie z tym przepisem nie można czynić ze swego prawa użytku, który by był sprzeczny ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem tego prawa lub z zasadami współżycia społecznego. Takie działanie lub zaniechanie uprawnionego nie jest uważane za wykonywanie prawa i nie korzysta z ochrony. Mając na uwadze powyższe Sąd nie ma wątpliwości, że w niniejszej sprawie wystąpiła okoliczność nadużycia praw procesowych. Sąd ma świadomość, że stosując literalnie przepisy Ppsa skarga w przedmiotowej sprawie nie powinna zastać odrzucona, gdyż ze względu na składane przez Skarżącego środki zaskarżenia, nie zakończono postępowania w ramach prawa pomocy oraz nie uprawomocniło się zarządzenie w przedmiocie wezwania do wpisu sądowego. Odnosząc się do kolejnych składanych przez Skarżącego zażaleń na postanowienia Sądu podkreślić należy, że wszystkie one są obarczone tym samym brakiem formalnym, tj. brakiem zwięzłego uzasadnienia (Skarżący używa tego samego wzoru zażalenia, wpisując jedynie datę wydania zaskarżonego postanowienia). Wskazać trzeba, że Skarżący, mimo, że był za każdy razem wzywany do uzupełnienia braków formalnych zażaleń, nigdy ich nie uzupełnił. Przy czym nie należy pominąć, że doręczając Skarżącemu każde kolejne postanowienie, zawarto również pouczenie o tym, że zażalenie winno zawierać zwięzłe uzasadnienie. Sąd w postanowieniu z dnia 19 marca 2018 r. wyjaśnił Skarżącemu, iż bez uzasadnienia NSA rozpoznając środek odwoławczy nie mógłby się do niego odnieść. Skarżący ma zatem pełną świadomość, że jego zażalenia obarczone są brakiem formalnym. Celem zażalenia jest zweryfikowanie przez sąd drugiej instancji rozstrzygnięcia sądu pierwszej instancji. Skarżący składając kolejne zażalenia musi mieć świadomość, że powyższy cel nigdy nie zostanie osiągnięty, skoro każde zażalenie obarczone jest tym samym brakiem formalnym. Skarżący nie wykorzystuje więc instytucji zażalenia zgodnie z jej przeznaczeniem, a jedynie w zamiarze przedłużania postępowania sądowego, czemu Sąd ma obowiązek przeciwdziałać na podstawie art. 7 Ppsa. Ustosunkowując się do postępowania w zakresie prawa pomocy, które ze względu na wnoszone przez Skarżącego kolejne zażalenia nie może również zostać prawomocnie zakończone, wskazać trzeba, że postępowanie Skarżącego w tym zakresie należy uznać za nadużywanie praw procesowych. Skarżący kilkukrotnie, co zostało opisane powyżej, starał się uzyskać prawo pomocy. Za każdym razem przyczyną odmowy przyznania prawa pomocy było niezłożenie dokumentów obrazujących sytuację finansową Skarżącego. Powyższe jednoznacznie świadczy, iż celem Skarżącego nie jest uzyskanie prawa pomocy, a przedłużanie postępowania sądowego. Podkreślić również należy, że wpis sądowy w niniejszej sprawie wynosi 100 zł, więc przyznając prawo pomocy należy staranie oceniać możliwości finansowe strony, gdyż co do zasady, zdecydowana większość stron postępowania sądowoadministracyjnego jest w stanie uiścić wpis w tej wysokości. Nie można zapominać, że Skarżący na zgromadzenie wpisu sądowego w wysokości 100 zł miał ponad trzy lata, gdyż taki okres minął od momentu wniesienia skargi, do czasu wezwania do wykonania prawomocnego zarządzenia w przedmiocie wezwania do wpisu sądowego. Podsumowując, czynności procesowe Skarżącego cechują się nadużywaniem praw procesowych, więc nie wywołały one skutków w sferze postępowania sądowego. Jednocześnie mając na uwadze okoliczność, iż niniejsza sprawa od ponad 3 lat jest na etapie uzupełniania braków formalnych skargi, a dokładnie braków fiskalnych, Sąd był zobowiązany podjąć czynności zmierzające do jej zakończenia. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 220 § 3 Ppsa, postanowił o odrzuceniu skargi.