III SA/Wa 1248/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Alojzy Skrodzki, Sędziowie sędzia WSA Dominik Gajewski, sędzia WSA Marta Waksmundzka-Karasińska (sprawozdawca), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 28 kwietnia 2017 r. sprawy ze skargi I. sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] lutego 2016., nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę Zaskarżonym postanowieniem z [...] lutego 2016 r. Dyrektor Izby Skarbowej w W. odmówił skarżącej – I. Sp. z o.o., przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Z akt sprawy wynika, że Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w R. decyzją z [...] lipca 2015 r., określił skarżącej zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług za I - IV kwartał 2012 r. oraz za I i II kwartał 2013 r. Powyższa decyzja została doręczona skarżącej w dniu 12 sierpnia 2015 r., w trybie art. 150 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r., poz. 613, ze zm., dalej – "O.p."). W dniu 26 listopada 2015 r. skarżąca wniosła odwołanie od ww. decyzji wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do dokonia tej czynności. We wniosku pełnomocnik skarżącej podniósł, że uchybienie terminowi do wniesienia odwołania nastąpiło bez winy osób reprezentujących spółkę, albowiem z uwagi na liczne zmiany składu zarządu, prokurenta, tudzież pełnomocnika, żadna z ww. osób w lipcu 2015 r. nie miała możliwości odebrania decyzji. Zdaniem pełnomocnika, w przedmiotowej sprawie należy mieć na względzie wielokrotne zmiany personalne, które spowodowały dysharmonię w stosunkach wewnętrznych spółki, a w konsekwencji nieświadomość wskazanych osób co do swych uprawnień, obowiązków i odpowiedzialności związanej z działalnością spółki, m.in. w zakresie odbioru korespondencji, a zatem okoliczności niezależne od tychże osób. Odmawiając przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, Dyrektor Izby Skarbowej w W. w pierwszej kolejności wykazał, że skarżąca uchybiła terminowi do wniesienia odwołania oraz zauważył, że okoliczność ta nie jest kwestionowana przez skarżącą. Następnie wyraził pogląd, że w sprawie nie została spełniona przesłanka braku zawinienia w uchybieniu terminu, o której mowa w art. 162 § 1 O.p. Zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej, okoliczność zmiany składu zarządu spółki, jej prokurentów i pełnomocników nie jest okolicznością wskazującą na brak winy w uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania. Brak winy zachodzi wówczas, gdy występują okoliczności, na których zaistnienie strona nie ma wpływu, a które powodują niemożność zachowania przez tę stronę określonego terminu procesowego. Taką przeszkodą może być siła wyższa, np. powódź, odcięcie od świata na skutek ataku ostrej zimy oraz niektóre zdarzenia losowe, np. przerwy w komunikacji, nagła choroba, obiektywnie całkowicie uniemożliwiająca podjęcie działań, poważny wypadek samochodowy związany z hospitalizowaniem. Ponadto, strona musi wykazać, że zachowała należytą staranność w prowadzeniu swoich spraw, aby skutecznie ubiegać się o przywrócenie uchybionego terminu. Kryterium braku winy wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej i oznacza, że przywrócenie terminu jest niedopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Zdaniem organu, wskazane przez pełnomocnika skarżącej zmiany składu zarządu spółki, jej prokurentów i pełnomocników nie stanowią wyjątkowych i nagłych okoliczności, niezależnych od skarżącej, które uniemożliwiły zachowanie uchybionego terminu i nie świadczą o dochowaniu przez skarżącą należytej staranności w prowadzeniu swoich spraw. To strona postępowania powinna poczynić starania co do zapewnienia takiego odbioru korespondencji, który pozwala uniknąć negatywnych konsekwencji upływu terminów procesowych. Dyrektor Izby Skarbowej wskazał również, że do wniosku o przywrócenie terminu pełnomocnik skarżącej załączył dokumenty potwierdzające zmiany w składzie zarządu spółki, tj. umowę sprzedaży udziałów z dnia 23.04.2013 r., umowę sprzedaży udziałów z dnia 03.06.2013 r. wraz z aktem notarialnym i protokołem przekazania dokumentów, protokoły Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników Spółki z dnia 23.04.2013 r. i z dnia 05.06.2013 r. oraz wydruki z KRS z dnia 30.04.2014 r. i z dnia 30.07.2014 r. Z dokumentów tych wynika, że zmiany w składzie zarządu Spółki podjęte w toku Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników z dnia 23.04.2013 r. i z dnia 05.06.2013 r. nie były zgłaszane do KRS, co potwierdzają załączone wydruki z dnia 30.04.2014 r. i z dnia 30.07.2014 r. Natomiast z aktualnych danych zawartych w KRS wynika, że ww. zmiany w zarządzie spółki zostały wpisane do rejestru w dniu 13.10.2014 r. i od tego momentu brak jest jakichkolwiek zmian w tym zakresie. Organ zauważył, iż mając powyższe na uwadze oraz fakt, że decyzja organu I instancji była doręczana przez operatora pocztowego na przełomie lipca i sierpnia 2015 r., za niezrozumiałe uznać należało wyjaśniania pełnomocnika skarżącej, jakoby osoby reprezentujące spółkę, po upływie ponad 2 lat od ich powołania i blisko roku od wpisania tego faktu do KRS, były nieświadome co do swych uprawnień, obowiązków i odpowiedzialności związanej z prowadzoną działalnością i w konsekwencji nie mogły odebrać przedmiotowej decyzji i w odpowiednim terminie złożyć odwołania. W skardze na powyższe postanowienie skarżąca zarzuciła naruszenie: - art. 58 § 1 K.p.a., poprzez odmowę przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w R. z dnia [...].07.2015 r., - art. 162 § 1 O.p., poprzez uznanie, że skarżąca nie uprawdopodobniła braku swojej winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania, - art. 180, art. 187 § 1, art. 188 i art. 191 O.p., poprzez nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący zebranego materiału dowodowego oraz niewyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych mających istotny wpływ na wynik sprawy, - art. 122 O.p., który obliguje organy podatkowe do dokładnej, wszechstronnej, a przede wszystkim obiektywnej analizy stanu faktycznego sprawy, - art. 121 O.p., zgodnie z którym postępowanie podatkowe powinno być prowadzone w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych. W uzasadnieniu skargi skarżąca ponownie argumentowała, iż uchybienie terminowi do wniesienia odwołania nastąpiło bez winy osób reprezentujących skarżącą, gdyż wskutek licznych zmian składu jej zarządu, pełnomocników i prokurentów, żadna z ww. osób w dniu wydania ww. decyzji, czyli w lipcu 2015 r., nie miała możliwości odebrać przedmiotowej korespondencji. Na potwierdzenie powyższych okoliczności do wniosku załączono dowody w postaci kserokopii dokumentów ukazujących zmiany personalne dokonane zarówno w okresie objętym kontrolą, jak i po tym okresie, tj. istniejące do dnia 25.11.2015 r. Zdaniem Skarżącej, Dyrektor Izby Skarbowej wydając skarżone rozstrzygnięcie naruszył przepisy art. 122, art. 180, art. 187 § 1, art. 188 i art. 191 O.p., gdyż nie wziął pod uwagę, iż wszystkie osoby wstępujące w prawa i obowiązki Prezesa Zarządu spółki, jak również jej pełnomocników i prokurentów są obcokrajowcami. Osoby te nie korzystając z pomocy tłumacza, nie były świadome swoich obowiązków wynikających z przepisów prawa. Skarżąca nie zgadza się ze stwierdzeniem Dyrektora Izby Skarbowej, który uznał za niespełniony warunek uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu. W ocenie skarżącej, taką okolicznością jest zmiana składu zarządu, pełnomocników i prokurentów oraz powstała w wyniku tych zmian dysharmonia w stosunkach wewnętrznych. Odmowa przywrócenia terminu jest dla skarżącej niezmiernie krzywdząca i uciążliwa, gdyż organ podatkowy pozbawia ją w ten sposób możliwości obrony swoich praw oraz prawa do dwuinstancyjnego postępowania podatkowego, które wynika z art. 127 O.p. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w W. wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy wskazać, że złożona w niniejszej sprawie skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do przepisu art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 718, dalej – "P.p.s.a."). Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy stronie zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W rozpoznawanej sprawie przedmiotem kontroli jest postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z [...] lutego 2016 r. odmawiające skarżącej przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Zgodnie z art. 162 § 1 O.p. w razie uchybienia terminowi należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni on, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Stosownie zaś do § 2 tego przepisu podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin. Powołany przepis kreuje zatem cztery przesłanki warunkujące możliwość przywrócenia terminu: uchybienie terminowi, wniesienie przez zainteresowanego wniosku o przywrócenie terminu z zachowaniem siedmiodniowego terminu do jego złożenia (od dnia ustania przyczyny jego uchybienia), uprawdopodobnienie przez stronę braku swojej winy oraz dopełnienie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu czynności, dla której ustanowiony był przywracany termin. Przesłanki te muszą być spełnione łącznie. W rozpoznawanej sprawie zasadnicze znaczenie ma przesłanka braku winy skarżącej w uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania. Z powołanego wcześniej przepisu art. 162 O.p. wynika, że wystarczy, iż przesłanka ta zostanie przez stronę uprawdopodobniona. W orzecznictwie sądowym i doktrynie zgodnie przyjmuje się, że uprawdopodobnienie jest środkiem zastępczym dowodu w znaczeniu ścisłym, niedającym pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie. Jest to środek zwolniony od ścisłych formalności dowodowych (por. np. W. Siedlecki, Zarys postępowania cywilnego, Warszawa 1968, s. 247, a także wyrok WSA w Warszawie z dnia 12 maja 2010 r., III SA/Wa 97/10). Jednocześnie przy ocenie, czy strona dopuściła się uchybienia terminu bez swej winy, bierze się pod uwagę wszystkie okoliczności faktyczne i ocenia winę według obiektywnych mierników staranności. Podkreślić przy tym należy za poglądami doktryny, że kryterium braku winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie nie jest zatem dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa (por. B. Adamiak. J. Borkowski. R. Mastalski, J. Zubrzycki, Ordynacja podatkowa. Komentarz, Wrocław 2003, s. 566). Brak winy można przyjąć tylko wtedy, gdy wnioskodawca nie mógł przezwyciężyć przeszkody w zachowaniu terminu, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu przez stronę zalicza się np. przerwę w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się |inną osobą, powódź, pożar (por. wyrok NSA z dnia 1 marca 1999 r., II SA/Wa 45/99). W rozpoznawanej sprawie nie jest kwestionowane, że decyzja organu I instancji została doręczona skarżącej w dniu 12 sierpnia 2015 r., w trybie art. 150 O.p. Tym samym w przedmiotowej sprawie czternastodniowy termin do wniesienia odwołania rozpoczął swój bieg dnia 13 sierpnia 2015 r. i upłynął z dniem 26 sierpnia 2015 r. Natomiast odwołanie zostało nadane w polskiej placówce pocztowej dopiero w dniu 26 listopada 2015 r., tj. z uchybieniem terminu do dokonania tej czynności. Wraz z odwołaniem skarżąca przesłała wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania, wskazując jako przyczynę uchybienia terminowi liczne zmiany składu zarządu, prokurenta, tudzież pełnomocnika, które spowodowały dysharmonię w stosunkach wewnętrznych spółki, a w konsekwencji nieświadomość wskazanych osób co do swych uprawnień, obowiązków i odpowiedzialności związanej z działalnością spółki, m.in. w zakresie odbioru korespondencji. Kluczowe znaczenie w sprawie ma rozstrzygnięcie, czy zawarte we wniosku o przywrócenie terminu okoliczności wyczerpują znamiona przesłanki uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu, o której mowa w art. 162 O.p. (pozostałe przesłanki komentowanego przepisu zostały wypełnione i nie są przez strony kwestionowane). Przy tak zakreślonym sporze, w ocenie Sądu, przyznać należy rację organowi, który uznał, że wskazane okoliczności nie uprawdopodabniają braku winy w niedochowaniu terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w R. Jak już wyżej wskazano, skarżąca usiłuje wykazać, że uchybienie terminowi do złożenia odwołania nastąpiło bez jej winy, a to z tego powodu, że w spółce dochodziło do częstych zmian w zarządzie oraz pełnomocników, co z kolei doprowadziło do dysharmonii w stosunkach wewnętrznych spółki, a w konsekwencji do nieświadomości uprawnionych osób, co do obowiązków związanych z odbieraniem korespondencji. Odnosząc się do powyższego Sąd zauważa, że to w gestii skarżącej leżało zorganizowanie takiego sposobu odbierania przesyłek i takie upoważnienie osób, w którym będzie miała pewność, że przesyłka do niej adresowana zostanie odebrana. Niewłaściwa, czy nieoptymalna organizacja sposobu odbioru przesyłek obciąża bowiem skarżącą. W rozpatrywanej sprawie uchybienie terminu wynikało z nienależytego dbania skarżącej o swoje interesy, złej organizacji pracy związanej z przekazywaniem informacji i korespondencji. Nie można zatem stwierdzić, że uchybienie terminu spowodowane było zdarzeniem niezależnym od strony. Powyższe stanowisko potwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 25.10.2011 r., sygn. akt II FSK 731/10: ,,(...) nie można przyjąć, by uchybienie terminowi nastąpiło bez winy podmiotu, który miał podjąć czynność procesową, jeżeli przyczyną tego była działalność lub brak działania osób, którymi podmiot się posługuje. Za brak należytego działania przedstawiciela danej osoby prawnej, w tym osoby upoważnionej do odbioru korespondencji w świetle art. 151 O.p., odpowiedzialność ponosi bowiem sama strona. (...) W klauzuli "należytej staranności", która, jest punktem odniesienia dla oceny braku winy, o którym mowa w art. 162 § 1 O.p., zawarta jest odpowiedzialność strony postępowania podatkowego za dobór osób, które reprezentują ją w stosunku do podmiotów zewnętrznych, w tym organów państwowych i doręczycieli pocztowych. Zauważyć również należy, że skarżącą w sprawie jest spółka z ograniczoną odpowiedzialnością. Sp. z o.o. posiada osobowość prawną i jako prowadząca działalność gospodarczą powinna w taki sposób układać zasady działania swoich członków zarządu, czy też pracowników, aby wypełniać na bieżąco spoczywające na niej obowiązki wobec organów państwa, w którym działa. Powoływany przez skarżącą, brak znajomości języka polskiego członków zarządu osoby prawnej nie jest okolicznością usprawiedliwiającą spółkę. Członkowie zarządu spółki powinni w taki sposób zarządzać jej sprawami, aby należycie prowadzić sprawy spółki, w tym podejmować korespondencję. Obowiązywanie w Polsce języka polskiego jako urzędowego sprawia, że podmioty gospodarcze decydujące się prowadzić działalność gospodarczą w Polsce powinny liczyć się z konsekwencjami obowiązywania tej zasady. Jeżeli nie są w stanie zatrudnić bądź posługiwać się tłumaczem języka polskiego, czy też pełnomocnikiem, muszą liczyć się z ewentualnością ponoszenia negatywnych skutków takiej sytuacji. Zgodnie z obowiązującą już od wieków paremią "nieznajomość prawa szkodzi", podmiot prowadzący działalność na terenie RP musi nie tylko znać swoje prawa, ale również wiedzieć o obowiązkach. Te wszystkie okoliczności, zdaniem Sądu, wskazują na niedochowanie należytej staranności przy dochowaniu terminu do złożenia odwołania. Wskazać bowiem należy, że uprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu terminu nie ogranicza się do ustalenia, czy twierdzenie wnioskodawcy o istniejącej przyczynie uchybienia jest wiarygodne, ale musi również uwzględniać odpowiedź na pytanie, czy wskazana przyczyna uchybienia terminowi stanowiła przeszkodę niemożliwą do przezwyciężenia i czy zainteresowany wykazał należytą staranność w podjęciu działań mogących zapobiec uchybieniu terminu. Zdaniem Sądu, w rozpoznanej sprawie, przywołane przyczyny uchybienia terminowi, nie wykazuje cech wskazanych powyżej. W konsekwencji nie zasługuje na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 162 § 1 O.p. Ponadto, w ocenie Sądu, trudno w rozpoznawanej sprawie, mówić o nadmiernym rygoryzmie i naruszeniu w związku z tym zasady zaufania określonej w art. 121 § 1 O.p. (por. np. wyrok NSA z dnia 1 października 2009 r., sygn. akt I FSK 853/08) Jak już wyżej wskazano to skarżąca ponosi odpowiedzialność za dobór osób, którymi posługuje się przy prowadzeniu swoich spraw. Za nieuzasadniony należy również uznać zarzut skarżącej dotyczący naruszenia art. 122, art. 180, art. 187 § 1, art. 188 i art. 191 O.p., poprzez nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący zebranego materiału dowodowego oraz nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych mających istotny wpływ na wynik sprawy. W ocenie Sądu, Dyrektor Izby Skarbowej w sposób wyczerpujący zbadał wszystkie okoliczności faktyczne związane ze sprawą, uzyskując jej rzeczywisty obraz dający podstawę do właściwego zastosowania przepisów prawa. W sprawie podjęto wszelkie niezbędne działania w celu wyjaśnienia stanu faktycznego zgodnie z normami prawa procesowego oraz zachowaniem określonych reguł tej oceny. Postępowanie obejmowało wszystkie fakty i dowody, które miały prawne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy podatkowej. Wbrew zarzutom skargi, Dyrektor Izby Skarbowej rozpatrując wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania przeanalizował również załączone do niego dokumenty potwierdzające zmiany w składzie zarządu Skarżącej, tj. umowę sprzedaży udziałów z dnia 23.04.2013 r., umowę sprzedaży udziałów z dnia 03.06.2013 r. wraz z aktem notarialnym i protokołem przekazania dokumentów, protokoły Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników Spółki z dnia 23.04.2013 r. i z dnia 05.06.2013 r. oraz wydruki z KRS z dnia 30.04.2014 r. i z dnia 30.07.2014 r. Z dokumentów tych wynika, że zmiany w składzie zarządu skarżącej podjęte w toku Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników z dnia 23.04.2013r. i z dnia 05.06.2013r. nie były zgłaszane do KRS, co potwierdzają załączone wydruki z dnia 30.04.2014r. i z dnia 30.07.2014r. Natomiast z aktualnych danych zawartych w KRS wynika, że ww. zmiany zostały wpisane do rejestru w dniu 13.10.2014r. i od tego momentu brak jest jakichkolwiek zmian w tym zakresie. Zatem za błędne należy uznać stwierdzenie skarżącej zawarte w uzasadnieniu skargi, że zmiany personalne były dokonywane zarówno w okresie objętym kontrolą, jak i po tym okresie. Jednocześnie Sąd zauważa, że niezależnie od ilości i terminów dokonywania zmian w zarządzie spółki, okoliczności te i tak nie mogłyby stanowić o braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Brak odbioru korespondencji, z uwagi na zmiany personalne w spółce, świadczy bowiem o tym, że skarżąca nie zachowała należytej staranności w prowadzeniu swoich spraw, a osoby ją reprezentujące dopuściły się co najmniej lekkiego niedbalstwa. Biorąc pod uwagę powyższe Sąd, na podstawie art. 151 P.p.s.a., oddalił skargę w całości.