III SA/Wa 126/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Długosz Szyjko (spr.), po rozpoznaniu w dniu 12 października 2006 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi L. C. na decyzję Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia [...] listopada 2005r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu opłat za używanie i opłat pośrednich za zajmowanie lokalu mieszkalnego - oddala skargę. - Decyzją Nr [...] z dnia [...] listopada 2005 r. Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej po rozpatrzeniu odwołania L. C., utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego [...]. Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w W. odmawiającej umorzenia należności w kwocie [...] zł. W uzasadnieniu decyzji Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej podał co następuje. W związku z zadłużeniem powstałym na koncie lokalu mieszkalnego położonego w B. przy ul. [...], w dniu [...] maja 2005 r. wystawiono na panią L. C. wezwanie przedsądowe do zapłaty na kwotę [...] zł. Pismo to zostało doręczone w dniu 10 maja 2005 r. W dniu 11 maja 2005 r. L. C. skierowała do Dyrektora Oddziału Regionalnego [...] Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w W. pismo, w którym zakwestionowała swój obowiązek ponoszenia całkowitych opłat związanych z wyżej wymienionym lokalem wskazując jako odpowiedzialnego swojego byłego męża – S. C., któremu przydzielono przedmiotowy lokal decyzją administracyjną. Nadto L.C. wskazała na swoją ciężką sytuację majątkową oraz zdrowotną i poprosiła o umożliwienie zamiany zajmowanego lokalu na mniejszy. W dniu 12 lipca 2005 r. L. C. zwróciła się do Dyrektora Oddziału Regionalnego [...] Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w W. z wnioskiem o umorzenie należności za używanie i opłat pośrednich za zajmowanie lokalu mieszkalnego. Po rozpoznaniu sprawy, decyzją nr [...] z dnia [...] września 2005 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej [...] w W. odmówił umorzenia należności w kwocie [...] zł. W dniu 21 września 2005 r. L. C. wniosła odwołanie, podnosząc, iż nie jest w stanie spłacić zadłużenia, gdyż jej sytuacja finansowa na to nie pozwala ze względu na niskie dochody – alimenty uzyskiwane od byłego męża w kwocie [...] zł netto miesięcznie. W uzasadnieniu odwołania, wnioskodawczyni podniosła także, iż dokumenty dotyczące jej stanu zdrowia przesłała do organu już wcześniej, ale w związku z tym, że nie zostały wzięte pod uwagę przy rozstrzyganiu jej sprawy załączyła do odwołania komplet tychże dokumentów. Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej, rozpoznając sprawę stwierdził, że nie znalazł podstaw do uchylenia lub zmiany zaskarżonej decyzji. Dłużniczka nie wykazała bowiem, by w jej sprawie zaistniały przypadki uzasadniające umorzenie należności zgodnie § 2 ust. 1 pkt 2 i 5 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 29 października 2004 r. w sprawie umarzania, odraczania i rozkładania na raty należności przysługujących Wojskowej Agencji Mieszkaniowej (Dz. U. Nr 245, poz. 2460). Zgodnie z tym przepisem umarzanie należności przysługujących Agencji może nastąpić w przypadku, gdy egzekucja należności spowodowałaby istotne zagrożenie dla dalszej egzystencji osoby dłużnika lub członków jego rodziny. W sprawie, zdaniem organu, nie zachodziło również uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty wyższej od kosztów egzekucji tej należności. Z przedłożonych w sprawie dokumentów wynikało, iż dłużniczka uzyskuje alimenty od męża w wysokości [...] zł brutto miesięcznie, a nadto jej syn - A. C. - jest zatrudniony jako funkcjonariusz [...] Oddziału Straży Granicznej i otrzymuje stałe wynagrodzenie. Organ pierwszej instancji podkreślił, że dłużniczce kilkakrotnie proponowano zamianę zajmowanego mieszkania na mniejsze, jednak na wszystkie propozycje dłużniczka odpowiadała negatywnie. Prezes Agencji Mieszkaniowej wskazał nadto, że Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie podkreślał, że umorzenie należności budżetowych lub odsetek za zwłokę stosuje się w wyjątkowych i szczególnie uzasadnionych przypadkach. Nieuiszczanie bowiem zaległości bądź odsetek za zwłokę powoduje bezpowrotną utratę dochodów budżetu państwa. Zgodnie natomiast z przepisem § 2 ust. 1 wymienionego wyżej rozporządzenia, należności pieniężne Agencji mogą być umarzane w całości lub części, w razie wystąpienia przesłanek w nim określonych. Organ nie ma zatem obowiązku umorzenia należności, lecz rozstrzyga w ramach uznania administracyjnego w granicach obowiązującego prawa. L. C. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W., kwestionując zasadność opisanej decyzji. W uzasadnieniu skargi podała, że zaległości czynszowe powinna spłacać solidarnie z byłym mężem, gdyż ma on obowiązek partycypować w opłatach. L. C. wskazała, że alimenty od byłego męża są jej jedynym dochodem. Z racji wieku – [...] lata – oraz złego stanu zdrowia (grupa inwalidzka bez prawa do świadczeń ze względu na brak stażu pracy) nie ma szans na dodatkowy zarobek. Czynsz za lokal wynosi ponad 800 zł miesięcznie. L. C. wskazała, że jej syn – A. C. – wyprowadził się i mieszka w hotelu Straży Granicznej. Po odejściu syna skarżąca płaci czynsz w wysokości jedynie 300 zł miesięcznie. Pozostałe [...] zł musi jej wystarczyć na opłaty eksploatacyjne. Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w odpowiedzi na skargę wnosił o jej oddalenie powtarzając argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji. Nadto organ odwoławczy, odnosząc się do zarzutu skarżącej, że jej były mąż powinien partycypować w opłatach z tytułu użytkowania lokalu mieszkalnego, wskazał, że podstawą dochodzenia od skarżącej powstałych zaległości, jest przepis art. 37 ust. 2 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2005 r. Nr 41, poz. 398 ze zm.). Przepis ten stanowi, iż Agencja ma możliwość dochodzenia przedmiotowych należności na zasadzie solidarnej odpowiedzialności pełnoletnich osób zamieszkujących w lokalu. Kwestia partycypacji byłego małżonka skarżącej w kosztach utrzymania mieszkania winna natomiast być rozstrzygnięta pomiędzy byłymi małżonkami. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Skarga jest niezasadna, albowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Na wstępie wyjaśnić należy, iż do kompetencji sądów administracyjnych należy kontrola zgodności z prawem zaskarżonych orzeczeń bądź innych czynności wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze. zm.; - dalej " P.p.s.a."). W rozpoznawanej sprawie Sąd oceniał zatem, czy zaskarżona decyzja nie została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub w toku jej podejmowania nie naruszono przepisów postępowania w sposób, który mógł mieć istotny wpływ na sposób rozstrzygnięcia. Sąd administracyjny nie ma natomiast uprawnień, ani by umorzyć Skarżącej zaległe należności czynszowe, ani by nakazać organowi Wojskowej Agencji Mieszkaniowej umorzenie zaległych należności czynszowych. Dodać należy, że jakkolwiek Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, to rozstrzyga w granicach danej sprawy (art. 134 § 1 P.p.s.a.) tj. w tym przypadku sprawy o umorzenie należności. Dlatego te zarzuty Skarżącej, które dotyczyły zasadności żądania wyłącznie od niej zapłaty czynszu, czy postępowania Agencji w sprawie zamiany lokalu nie mogły być przedmiotem rozpoznania. Zaskarżona decyzja dotyczy ulgi w zapłacie należności czynszowych określonej w § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 29 października 2004 r. w sprawie umarzania, odraczania i rozkładania na raty należności przysługujących Wojskowej Agencji Mieszkaniowej (Dz. U. Nr 245, poz. 2460). Przepis ten przewiduje, że należności pieniężne przysługujące Agencji mogą być umarzane w całości lub w części w razie wystąpienia co najmniej jednego z następujących przypadków: 1) dłużnik, będący osobą fizyczną, zmarł, nie pozostawiając żadnego majątku albo pozostawił składniki majątkowe niepodlegające egzekucji sądowej lub administracyjnej na podstawie odpowiednio art. 829-833 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296, z późn. zm.2)) lub art. 8-10 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2002 r. Nr 110, poz. 968, z późn. zm.3)); 2) dłużnik, będący osobą fizyczną, posiada wyłącznie składniki majątkowe niepodlegające egzekucji sądowej lub administracyjnej, o których mowa w pkt 1, oraz przedmioty codziennego użytku domowego albo egzekucja należności spowodowałaby istotne zagrożenie dla dalszej egzystencji osoby dłużnika lub członków jego rodziny; 3) dłużnik, będący osobą prawną, został wykreślony z właściwego rejestru i brak jest majątku, z którego można by prowadzić egzekucję należności, a odpowiedzialność z tytułu należności nie przeszła na osoby trzecie; 4) sąd wydał postanowienie o ogłoszeniu upadłości dłużnika albo oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości z tego powodu, że majątek niewypłacalnego dłużnika nie wystarczał na zaspokojenie kosztów postępowania albo był obciążony hipoteką, hipoteką morską, zastawem, zastawem rejestrowym lub zastawem skarbowym w takim stopniu, że pozostały jego majątek nie wystarczał na zaspokojenie kosztów postępowania; 5) zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty wyższej od kosztów egzekucji tej należności lub postępowanie egzekucyjne okazało się nieskuteczne. Ustęp 2 § 2 cyt. rozporządzenia przewiduje ponadto, że umorzenie należności pieniężnych przysługujących Agencji, w przypadku gdy oprócz dłużnika głównego są zobowiązane również inne osoby, może nastąpić wtedy, gdy przesłanki umorzenia zachodzą wobec wszystkich zobowiązanych. Określona w/w przepisem instytucja umorzenia należności czynszowych w trybie decyzji organu Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w indywidualnej sprawie zbudowana jest przy zastosowaniu uznania administracyjnego. Wskazuje na to zawarty w/w przepisie czasownik "może". Oznacza to, iż wystąpienie przesłanek określonych tym przepisem (przypadki wymienione w § 2 pkt. 1-5 rozporządzenia) daje Agencji prawo do umorzenia należności (należności mogą być umarzane), nie powoduje jednakże powstania po stronie Agencji obowiązku ich umorzenia. W świetle ukształtowanej w doktrynie i zaakceptowanej w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego koncepcji interpretacyjnej przepisów zbudowanych na zasadzie uznania administracyjnego zawierających w swojej treści kierunkowe dyrektywy wyboru prawem do umorzenia zaległości dysponuje organ administracji. Stwierdzenie zatem, że w sprawie występują okoliczności odpowiadające takiej lub innej przesłance umożliwiającej pozytywne rozpatrzenie wniosku o umorzenie, może lecz nie musi prowadzić do rozstrzygnięcia pozytywnego dla wnioskodawcy. Decyzja negatywna wydana na podstawie § 2 ust. 1, pkt 1-5 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 29 października 2004 r. w sprawie umarzania, odraczania i rozkładania na raty należności przysługujących Wojskowej Agencji Mieszkaniowej nie narusza prawa zarówno wtedy, gdy przypadki wymienione w pkt 1-5 w/w przepisu wystąpiły, jak i wtedy, gdy nie występują. Odmiennie jest w przypadku decyzji pozytywnej, bowiem możliwość pozytywnego dla wnioskodawcy rozstrzygnięcia powstaje wówczas, gdy spełnione są przesłanki określone w/w przepisem. Sądowa kontrola legalności decyzji wydanych w ramach uznania administracyjnego sprowadza się do zbadania, czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem wyjaśniającym, tzn. czy organ prawidłowo zebrał materiał dowodowy i rozważył wszelkie okoliczności mogące mieć wpływ na wybór możliwości rozstrzygnięcia w zakresie udzielenia bądź odmowy udzielenia ulgi. Sąd nie ocenia natomiast wydanej decyzji z punktu widzenia słuszności dokonanego w ramach uznania wyboru. Należy jednakże podkreślić, że choć uznanie administracyjne wyraża się w możliwości negatywnego dla strony rozstrzygnięcia nawet przy ustaleniu istnienia przesłanek zastosowania ulgi, to nie oznacza to uznaniowej oceny, w danym stanie faktycznym sprawy, okoliczności odpowiadających kierunkowym dyrektywom wyboru. Dokonując ustaleń organ orzekający ma obowiązek działać według zasad wynikających z art. art. 7, 77, 80 i 81 K.p.a. i ocenić wyniki postępowania wyjaśniającego w granicach swobodnej oceny dowodów na podstawie wiedzy i zasad doświadczenia życiowego, wysnuwając z zebranego materiału dowodowego wnioski logicznie uzasadnione. Odnosząc powyższe rozważania do okoliczności rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, iż w procesie wydawania zaskarżonej decyzji nie doszło do naruszenia przepisów prawa. Organy Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w toku postępowania podjęły czynności niezbędne dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz zebrały dowody w celu ustalenia występowania ustawowych przesłanek tej decyzji. Ustalenia Agencji uzasadnione są zebranymi w sprawie dowodami, a dokonana ocena zebranego materiału dowodowego nie narusza zasady swobodnej oceny dowodów zawartej w art. 80 Kpa. W procesie dochodzenia do tej decyzji uwzględniono całokształt okoliczności faktycznych mających wskazywać na przesłanki uzasadniające umorzenie zobowiązania. Rozważono także przedstawione przez wnioskodawczynię argumenty dotyczące jej sytuacji rodzinnej materialnej i zdrowotnej. Zdaniem Sądu, jako że decyzje wydawane na podstawie § 2 ust. 1, pkt 1-5 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 29 października 2004 r. w sprawie umarzania, odraczania i rozkładania na raty należności przysługujących Wojskowej Agencji Mieszkaniowej są decyzjami uznaniowymi, w których prawem do udzielenia ulgi dysponuje organ Agencji uznać należało, iż wydana w niniejszej sprawie - na podstawie prawidłowo zebranego i ocenionego materiału dowodowego - decyzja nieuwzględniająca żądania Skarżącej nie wykracza poza granice uznania administracyjnego i nie narusza prawa. Biorąc pod uwagę powyższe na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270, ze. zm.) Sąd skargę oddalił.