III SA/Wa 1261/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Małgorzata Długosz-Szyjko, Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Góraj (sprawozdawca), Sędzia WSA Jolanta Sokołowska, Protokolant Ewa Chojnacka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 grudnia 2009 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] maja 2009 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia podatku od spadków i darowizn 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) stwierdza, że uchylona decyzja nie może być wykonana w całości, 3) zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w W. na rzecz A. K. kwotę 484 zł (słownie: czterysta osiemdziesiąt cztery złote) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Z postanowienia Sądu Rejonowego dla W. w W. Wydział [...] Cywilny z dnia 20 maja 2008 r. sygn. akt [...] znajdującego się w aktach administracyjnych sprawy wynika, iż A. K., jako jedyny spadkobierca zmarłej M. K. nabył spadek w całości na podstawie ustawy jako jej brat. Postanowienie uprawomocniło się z dniem 11 czerwca 2008 r. W dniu 1 października 2008 r. Skarżący złożył druk zeznania podatkowego SD-3 o nabyciu własności rzeczy lub praw majątkowych po zmarłej siostrze, w którym do masy spadkowej zaliczył dwie niezabudowane działki gruntu. Deklarowana przez Skarżącego wartość działek w łącznej kwocie 249.000 zł. odpowiadała ich wartościom rynkowym na dzień powstania obowiązku podatkowego w sprawie. Po odliczeniu ciężarów spadku w postaci udokumentowanych przez Skarżącego zaległości w podatku od nieruchomości, które na datę śmierci spadkodawczyni wynosiły 792 zł. czystą wartość spadku stanowiła kwota 248.608 zł. Powyższa kwota stanowiła podstawę opodatkowania dla Skarżącego. Po zastosowaniu kwoty wolnej od podatku w I grupie w wysokości 9 637,00 zł wynikającej z przepisu z art. 9 ust. 1 pkt. 1 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (Dz.U. z 2004 r. Nr 142, poz. 1514 ze zm.) Naczelnik Urzędu Skarbowego w W. decyzją z dnia [...] lutego 2008 r. ustalił podatek od spadków i darowizn w kwocie 16.000 zł. Od decyzji powyższej Skarżący, złożył odwołanie, w którym wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i zastosowanie zwolnienia od podatku zgodnie z art. 4a ust. 1 pkt. 1 u.p.s.d. Zdaniem Skarżącego zeznanie podatkowe SD-3 o nabyciu własności rzeczy lub praw majątkowych złożył w Urzędzie Skarbowym w terminie określonym w ww. przepisie dla złożenia oświadczenia SD-Z1 - w dniu 1 października 2008 r. tj. po upływie miesiąca od dnia uzyskania informacji o uprawomocnieniu się postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku. Natomiast organ podatkowy błędnie interpretuje powyższy przepis, przyjmując, iż miesięczny termin do zgłoszenia faktu nabycia spadku, liczy się od daty uprawomocnienia się postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku, podczas gdy zdaniem podatnika termin ten powinien być liczony od dnia w którym uzyskał informację o uprawomocnieniu się stosownego postanowienia co koresponduje z przepisem art. 4a ust. 2 u.p.s.d. Decyzją z dnia [...] maja 2009 r. Dyrektor Izby Skarbowej w W. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu wskazał, iż art. 4a ust. 1 u.p.s.d. stanowi m.in. że zwalnia się od podatku nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych przez małżonka, zstępnych, wstępnych, pasierba, rodzeństwo, ojczyma i macochę, jeżeli zgłoszą nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego w terminie miesiąca od dnia uprawomocnienia się orzeczenia sądu stwierdzającego nabycie spadku. Zgodnie z ust. 3 art. 4a w przypadku niespełnienia tych warunków, nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych podlega opodatkowaniu na zasadach określonych dla nabywców zaliczonych do I grupy podatkowej. Przepis ten przesądza, że termin miesięczny do złożenia zgłoszenia jest terminem materialnym a takie terminy określone w przepisach materialnego prawa podatkowego są nieprzywracalne. Oznacza to, że niedotrzymanie terminu miesięcznego do złożenia oświadczenia o nabyciu spadku, skutkuje opodatkowaniem na zasadach przewidzianych dla I grupy podatkowej. Organ nadmienił, iż w aktach sprawy znajduje się zeznanie o nabyciu praw do spadku SD-3 złożone przez Skarżącego w dniu 1 października 2008 r., podczas gdy termin materialnoprawny określony w art. 4a u.p.s.d. upłynął w dniu 11 lipca 2008 r. złożone ono zostało zatem po terminie, bowiem w dniu 11 czerwca 2008 r. uprawomocniło się postanowienie sądu. Treść art. 4a w sposób jednoznaczny wskazuje, że termin miesięczny biegnie od daty uprawomocnienia się postanowienia sądu co skutkuje brakiem możliwości zastosowania zwolnienia od podatku i zgodnie z ust. 3 art. 4a u.p.s.d. opodatkowaniem nabycia na zasadach określonych dla nabywców zaliczonych do I grupy podatkowej. Ustosunkowując się do zarzutu podatnika braku zastosowania w sprawie przepisu art. 4a ust. 2 u.p.s.d. wynikającego ze stanowiska, że termin zgłoszenia organowi podatkowemu faktu nabycia spadku powinien być liczony od dnia, w którym podatnik dowiedział się o uprawomocnieniu się postanowienia stwierdzającego nabycie spadku, Dyrektor Izby Skarbowej wyjaśnił, że przywołany przez Skarżącego przepis ma zastosowanie w sytuacji, w której nabywca powziął wiadomość o nabyciu rzeczy lub praw majątkowych po upływie terminu do złożenia zgłoszenia i jednocześnie zobowiązany jest uprawdopodobnić fakt późniejszego uzyskania informacji o takim nabyciu. Może to mieć miejsce w sytuacji, gdy nie miał możliwości powzięcia informacji o powołaniu go do spadku. Jak wynika z akt sprawy Skarżący miał świadomość, że jest spadkobiercą po zmarłej siostrze. W treści postanowienia Sądu Rejonowego dla W. z dnia 20 maja 2008 r. dotyczącego stwierdzenia nabycia spadku po siostrze Skarżący został wymieniony jako wnioskodawca sprawy o stwierdzenie nabycia spadku. Data w której podatnik dowiedział się o uprawomocnieniu postanowienia o nabyciu spadku nie ma wpływu na zastosowanie przez organ podatkowy wskazanego przez niego przepisu. Odebranie przez Skarżącego przedmiotowego postanowienia w dniu 1 września 2008 r. nie ma wpływu na fakt, że postanowienie uprawomocniło się z dniem 11 czerwca 2008 r. i ta data wyznacza miesięczny termin do złożenia zgłoszenia o nabyciu spadku, o którym mowa w mającym zastosowanie przepisie art. 4a ust. 1 pkt. 1 u.p.s.d. W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżący wniósł o uchylenie decyzji Dyrektora Izby Skarbowej zarzucając jej naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 4a ust. 1 pkt 1 i ust. 3 u.p.s.d. oraz prawa procesowego: art. 122 i art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w W. wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie zważył co następuje : skarga zasługuje na uwzględnienie. Istota sprawy w niniejszym postępowaniu sprowadzała się do oceny tego, czy skarżący uprawdopodobnił – w myśl art.4a ust.2 ustawy o podatku od spadków i darowizn – fakt późniejszego dowiedzenia się o nabyciu własności rzeczy lub praw majątkowych. Uprawdopodobnienie powyższej okoliczności wpływało bowiem bezpośrednio na problematykę zachowania miesięcznego terminu do zgłoszenia nabycia własności rzeczy lub praw majątkowych, a w konsekwencji, na problematykę zachowania przez podatnika prawa do zwolnienie z opodatkowania podatkiem od spadków i darowizn. Materiał dowodowy zgromadzony w sprawie niniejszej stanowi wystarczającą podstawę do stwierdzenia, iż skarżący uprawdopodobnił fakt późniejszego dowiedzenia się o tym, że w skład spadku po jego zmarłej siostrze, wchodzi m.in. sporna działka. Przy czym podkreślić należy, iż ustawodawca w omawianym przepisie posłużył się zwrotem – "uprawdopodobnić". Stąd przesłanek wskazujących na fakt zachowania terminu do zgłoszenia nabycia praw majątkowych, nie trzeba udowadniać. Wystarczającym jest zastosowanie prostszej formy, polegającej na wskazaniu przesłanek, które w sposób prawdopodobny wytłumaczą późniejsze powzięcie wiedzy o nabytym prawie majątkowym. Przechodząc do realiów niniejszej sprawy wskazać należy, iż tłumaczenia skarżącego, o przyczynie późniejszego dowiedzenia się o fakcie nabycia spornego prawa majątkowego, jawią się jako prawdopodobne. Wobec sytuacji, gdy nie mieszkał on wraz siostrą, i nie utrzymywał z nią kontaktów, mógł nie mieć pełnej wiedzy na temat jej majątku i nie znać wszystkich jego składników. Odnalezienie dowodów wpłat podatku od nieruchomości też nie jest jednoznaczne z powzięciem przez spadkobiercę wiedzy o posiadaniu przez siostrę działki gruntu. Była to jedynie wskazówka dzięki której mógł on rozpocząć poszukiwania tej działki i wyjaśniania jej statusu właścicielskiego. Wobec powyższego uznać należy, iż skarżący nie miał możliwości, by dokonać zgłoszenia faktu nabycia własności spornej nieruchomości w terminie miesiąca od dnia uprawomocnienie się postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku. W tym bowiem czasie nie miał wiedzy o tym składniku spadku. Przepisy omawianej ustawy nie nakładają zaś na podatnika obowiązku zgłaszania prawdopodobnych składników majątkowych nabytych w drodze dziedziczenia Za zasadne jawią się zaś twierdzenia skarżącego, iż o przedmiotowej działce dowiedział się najwcześniej w dniu 3 września 2008r. tj.w dniu otrzymania stosownej informacji ze starostwa. Dopiero bowiem z tym momentem, posiadł on stanowczą wiedzę o statusie prawnym tej nieruchomości. Wobec więc powyższego, licząc początek biegu terminu dla dokonania zgłoszenia nabycia prawa od dnia 3 września 2008r. termin ten upłynął w dniu 3 października 2008r. Stąd, dokonując zgłoszenia w dniu 1 października 2008r. zachował on termin dla dokonania tej czynności. Tym samym uznać należy, iż podatnik nie utracił prawa do zwolnienia z opodatkowania podatkiem od spadków i darowizn. W tym stanie sprawy, wobec naruszenia przez organ normy prawa materialnego – tj. art.4a ust.2 ustawy o podatku od spadków i darowizn, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji wyroku, w oparciu o dyspozycję art.145 par.1 pkt.1a p.p.s.a. O kosztach rozstrzygnięto stosownie do dyspozycji art.200 p.p.s.a.