III SA/Wa 1262/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie : , Przewodniczący: Sędzia WSA Jerzy Płusa, , po rozpoznaniu w dniu 16 października 2007 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi J. P. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] kwietnia 2007 r. Nr [...] w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną postanawia: -przyznać prawo pomocy w zakresie całkowitym, to jest zwolnić od kosztów sądowych oraz ustanowić adwokata- Wnioskiem z dnia 26 lipca 2007 r. J. P. zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu wnioskodawca podniósł, że postępowanie egzekucyjne doprowadziło do likwidacji działalności gospodarczej, którą prowadził. Obecnie J. P. nie pracuje, utrzymuje się wyłącznie z zasiłku przedemerytalnego. Żona wnioskodawcy także nie pracuje i utrzymuje się ze świadczeń wypłacanych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Dochód wnioskodawcy brutto miesięcznie wraz z dochodem żony to kwota 1.212,77 zł. Dochody powyższe obciążone są potrąceniami dokonywanymi w toku postępowania egzekucyjnego. Jednocześnie J. P. oświadczył, że zarówno on sam jak i jego żona nie posiadają żadnych nieruchomości, oszczędności pieniężnych oraz przedmiotów wartościowych. J. P. przedłożył do akt sądowych zaświadczenie o nie korzystaniu z pomocy Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej, roczne zeznania podatkowe jego oraz żony za rok 2006, kopie decyzji ZUS o wysokości świadczenia przedemerytalnego oraz o wysokości emerytury żony. J. P. oświadczył, że nie posiada rachunku bankowego. Nadto do wniosku zostało załączone zaświadczenie o przewlekłej chorobie kości, na jaką cierpi żona wnioskodawcy ([...]). Postanowieniem z dnia [...] września 2007 r. referendarz sądowy przyznał J. P. prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych - obowiązku uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 100 zł i oddalił wniosek w pozostałym zakresie. Referendarz wskazał, że sytuacja finansowa J. P. uzasadnia przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu sądowego, przede wszystkim ze względu na fakt krótkiego okresu czasu pomiędzy wniesieniem skargi, a zgromadzeniem oszczędności niezbędnych na pokrycie kosztów w zestawieniu z kwotą, jaką Skarżący dysponuje co miesiąc. Zdaniem referendarza, okoliczność powyższa nie uniemożliwia jednak Skarżącemu podjęcia działań zmierzających do gromadzenia środków na potrzeby procesu w przyszłości. Nadto w uzasadnieniu postanowienia wskazano, iż sytuacja majątkowa wnioskodawcy nie pozwala na ustanowienie dla niego pełnomocnika z urzędu. Referendarz podniósł, że przed sądem pierwszej instancji nie obowiązuje przymus adwokacki, a tok postępowania poddany jest kierownictwu sędziego lub sądu, co dodatkowo uzasadnia odmowę prawa pomocy we wskazanym zakresie. Z powyższym postanowieniem nie zgodził się Skarżący i pismem z dnia 25 września 2007 r. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. J. P. podniósł, że dochody miesięczne jego i żony wystarczają jedynie na niezbędne utrzymanie, a nadto pozostają do pokrycia koszty leczenia żony, opieka dentystyczna i ubezpieczenie wypadkowe. Większość koniecznych leków, maści i żeli nie jest refundowana i Skarżący jest zmuszony do pokrywania tych kosztów w całości. Nadto Skarżący wskazał, że ze względu na przewlekłą chorobę żony nie jest w stanie poczynić jakichkolwiek oszczędności na zabezpieczenie kosztów niniejszego postępowania. Do sprzeciwu J. P. załączył kopię karty leczenia szpitalnego żony oraz zaświadczenie o chorobie kości żony. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. W myśl art. 260 zdanie pierwsze ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Na podstawie art. 245 § 1 p.p.s.a. stronie może zostać przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Stosownie do art. 245 § 2 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmuje w myśl art. 245 § 3 p.p.s.a zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Sąd wskazuje, iż na stronie ciąży obowiązek udowodnienia, że znajduje się ona w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy (zob. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - komentarz, Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2004, str. 319). Przyznanie prawa pomocy, jako odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów procesu, może być zastosowane jedynie w przypadkach wyjątkowych, kiedy strona wykaże w sposób jednoznaczny spełnienie przesłanek określonych w art. 246 p.p.s.a. Jak się podkreśla w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienie z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05) stwierdzenie wystąpienia przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy wymaga zestawienia wysokości środków, jakimi strona dysponuje z wysokością kosztów, do których poniesienia zobowiązana jest na danym etapie postępowania. Jak już wspomniano wcześniej, ciężar wykazania tych przesłanek spoczywa na stronie skarżącej. Ocena przytoczonych przez nią okoliczności należy natomiast do Sądu (por. postanowienie NSA z dnia 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 760/04). Rozpatrując wniosek o przyznanie prawa pomocy Sąd doszedł do przekonania, iż w sprawie zaistniały przesłanki do jego pozytywnego rozstrzygnięcia. Skarżący oświadczył, że nie posiada majątku, oszczędności pieniężnych, ani przedmiotów wartościowych, a nadto dochody jego oraz żony wystarczają jedynie na pokrycie kosztów niezbędnego utrzymania. Argumentację w powyższym zakresie J. P. poparł złożonymi do Sądu dokumentami. Mając powyższe okoliczności na uwadze, Sąd uznał, że Skarżący wykazał, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny. Łączny dochód Skarżącego razem z żoną - w kwocie ok. 1.200 zł brutto miesięcznie - w opinii Sądu stanowi minimum potrzebne dla dwóch osób na opłacenie bieżących opłat, żywności, a także potrzebnych lekarstw i innych kosztów leczenia. Sytuacja finansowa Skarżącego nie pozwala na pokrycie kosztów postępowania zarówno w zakresie kosztów sądowych jak i kosztów ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika we własnym zakresie. Biorąc pod uwagę całość przedstawionej wyżej argumentacji Sąd - na podstawie wyżej powołanych przepisów - orzekł, jak w sentencji.