III SA/Wa 1265/17
WyrokWSA w Warszawie2017-10-17
Skład orzekający: Alojzy Skrodzki, Marta Waksmundzka - Karasińska, Sylwester Golec
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Dyrektor Izby Celnej w S. był uprawniony do wystawienia tytułu wykonawczego i wszczęcia postępowania egzekucyjnego jako wierzyciel, na podstawie rozporządzenia Ministra Finansów, mimo braku bezpośredniego wskazania takiej kompetencji w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji?Ratio decidendi
Sąd uznał, że Dyrektor Izby Celnej w S. był właściwy do działania jako wierzyciel w postępowaniu egzekucyjnym. Kompetencja ta wynikała z rozporządzenia Ministra Finansów wydanego na podstawie ustawy o Służbie Celnej, które wyznaczyło dyrektora izby celnej do wykonywania zadań wierzyciela. Sąd podkreślił, że ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie wyklucza możliwości przeniesienia takich kompetencji na podstawie innych przepisów, a wskazane rozporządzenie było zgodne z przepisami prawa, w tym z art. 5 § 1 pkt 4 u.p.e.a. W związku z tym, zarzuty dotyczące braku właściwości wierzyciela i wadliwości tytułu wykonawczego zostały uznane za niezasadne.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi T. Sp. z o.o. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W., które utrzymało w mocy postanowienie Dyrektora Izby Celnej w W. o oddaleniu zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. Skarżąca podniosła zarzuty dotyczące niedopuszczalności egzekucji, braku doręczenia upomnienia oraz niespełnienia wymogów tytułu wykonawczego, argumentując, że Dyrektor Izby Celnej w S. nie był właściwym wierzycielem. Organy egzekucyjne i nadzorcze uznały zarzuty za niezasadne, opierając się na rozporządzeniu Ministra Finansów, które wyznaczyło Dyrektora Izby Celnej w S. jako właściwego wierzyciela.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Alojzy Skrodzki (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Marta Waksmundzka - Karasińska, sędzia WSA Sylwester Golec, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 17 października 2017 r. sprawy ze skargi T. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] stycznia 2017 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę
Zaskarżonym postanowieniem z [...] stycznia 2017 r. Dyrektor Izby Skarbowej w W. (zwany dalej "organem nadzoru" lub "DIS") utrzymał w mocy wydane wobec T. sp. z o.o. w W. postanowienie Dyrektora Izby Celnej w W. z [...] listopada 2016 r. w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym.
Jak wynika z akt sprawy, Dyrektor Izby Celnej w W. (zwany dalej "organem egzekucyjnym") prowadził wobec Skarżącej na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego przez Dyrektora Izby Celnej w S. (zwanego również dalej "wierzycielem" lub "DIC"), postępowanie egzekucyjne obejmujące należność z tytułu kary pieniężnej. W toku podjętych czynności organ egzekucyjny dokonał zajęcia praw z instrumentów finansowych zapisanych na rachunku papierów wartościowych lub innym rachunku oraz z wierzytelności z rachunku pieniężnego w [...] sp. z o.o. Zawiadomienie o tym zajęciu doręczono m. in. Skarżącej wraz z odpisem tytułu wykonawczego.
Do prowadzonego postępowania egzekucyjnego Skarżąca złożyła zarzuty wskazując na niedopuszczalność egzekucji administracyjnej w niniejszej sprawie jako:
1) zmierzającej do przymusowego wykonania przepisu art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. z 2016 r., poz. 471 ze zm.), co uwzględniając treść wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (dalej: "TSUE") w sprawach połączonych C-213/11, C-214/11 i C-217/11 (FORTUNA i in.), jak również treść wyroku w sprawie C-65/05 (Komisja Europejska przeciwko Republice Greckiej), jest wykluczone z uwagi na "techniczny" w rozumieniu art. 1 pkt 11 dyrektywy 98/34/WE charakter tego przepisu prawa krajowego, co przy braku notyfikacji powoduje bezwzględną konieczność zaniechania wszelkich czynności mających na celu jego wyegzekwowanie;
2) zainicjowanej tytułem wykonawczym wystawionym przez Dyrektora Izby Celnej w S. jako organ, który zgodnie z dyspozycją art. 5 § 1 pkt 1 i 4 w zw. z art. 1a pkt 13 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2016 r., poz. 599 ze zm.) - zwanej dalej: "u.p.e.a.", nie jest podmiotem uprawnionym do zainicjowania postępowania egzekucyjnego na podstawie aktu administracyjnego powoływanego w tytule wykonawczym, co skutkuje uznaniem, że tytuł wykonawczy, którego odpis doręczono, nie wypełnia wszystkich wymogów określonych w art. 27 § 1 u.p.e.a., tj. nie określa w sposób prawidłowy wierzyciela oraz brak w nim oznaczenia uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, bowiem upomnienie wystosowane przez wierzyciela nie może zostać uznane za upomnienie wierzyciela z tych samych przyczyn, co wskazane wyżej.
W związku ze zgłoszonymi przez Skarżącą zarzutami organ egzekucyjny zawiesił postępowanie egzekucyjne oraz wystąpił do wierzyciela o zajęcie stanowiska w sprawie zarzutów.
Stosownym postanowieniem wierzyciel uznał zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt 6, 7 i 10 u.p.e.a. za niezasadne.
Skarżąca wniosła zażalenie na to postanowienie, zaś w postępowaniu zażaleniowym rozstrzygnięcie organu I instancji utrzymano w mocy. Wskazano, że egzekwowany w przedmiotowym postępowaniu egzekucyjnym obowiązek wynika z decyzji ostatecznej i dopóki decyzja taka nie zostanie wyeliminowana z obrotu prawnego, egzekucja na jej podstawie jest możliwa, a obowiązkiem wierzyciela jest jej wszczęcie. Ponadto wierzyciel wyjaśnił, że od 1 października 2015 r. na mocy rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15 września 2015 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie wyznaczenia organu Służby Celnej właściwego do wykonania niektórych zadań Służby Celnej oraz określenia terytorialnego zasięgu jego działania (Dz. U. z 2015 r., poz. 1494; dalej jako: "rozporządzenie zmieniające"), Dyrektor Izby Celnej w S. został wyznaczony organem właściwym do wykonywania zadań wierzyciela w zakresie obowiązków określonych w ww. rozporządzeniu dochodzonych na drodze postępowania egzekucyjnego w administracji. Odnosząc się natomiast do zarzutu naruszenia art. 33 § 1 pkt 7 u.p.e.a., tj. braku uprzedniego doręczenia Skarżącej upomnienia wierzyciel wskazał, że wystawił i przesłał jej stosowne upomnienie.
Następnie organ egzekucyjny, po rozpatrzeniu zarzutów Skarżącej z uwzględnieniem ostatecznego stanowiska wierzyciela, postanowił oddalić te zarzuty. Podkreślił, że skoro w obrocie prawnym istnieje ostateczna decyzja, prowadzenie egzekucji na jej podstawie jest możliwe. Dalej stwierdził, że od 1 października 2015 r. Dyrektor Izby Celnej w S., pełni funkcję wierzyciela w stosunku do wszystkich należności celnych, dochodzonych na drodze postępowania egzekucyjnego. Organ egzekucyjny nie dopatrzył się również błędów w kwestii doręczenia Skarżącej upomnienia.
Skarżąca złożyła zażalenie na postanowienie organu egzekucyjnego, wnosząc o jego uchylenie i umorzenie postępowania egzekucyjnego. Ponowiła zasadniczo zaprezentowaną wcześniej argumentację.
Zaskarżonym postanowieniem DIS utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Stwierdził, że w sprawie nie zachodzi przesłanka niedopuszczalności egzekucji administracyjnej, gdyż zarzuty dotyczące braku notyfikacji w istocie odnoszą się do kwestii merytorycznych, które mogły być podnoszone przy ewentualnej weryfikacji decyzji będącej podstawą egzekwowanego obowiązku. Wymagalność obowiązku nie podlega natomiast badaniu przez organ egzekucyjny. Wiążące jest bowiem dla niego oświadczenie wierzyciela, iż określony w tytule wykonawczym obowiązek jest wymagalny.
Dalej organ nadzoru powtórzył, iż egzekwowany w niniejszym postępowaniu egzekucyjnym obowiązek wynika z decyzji ostatecznej, pozostającej w obrocie prawnym i podlegającej egzekucji administracyjnej, zaś Skarżąca spełnia kryteria do uznania jej za zobowiązaną. W efekcie za niezasadny uznał zarzut oparty na art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 33 § 1 pkt 7 u.p.e.a., tj. braku doręczenia upomnienia organ nadzoru wskazał, że wiążące jest dla niego stanowisko wyrażone przez wierzyciela. Ze stanowiska tego wynika natomiast, że wierzyciel wystawił i przesłał Skarżącej stosowne upomnienie.
Końcowo organ nadzoru odnosząc się do zarzutu opartego na art. 33 § 1 pkt 10 u.p.e.a., tj. niespełnienia w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a. poprzez nieprawidłowe określenie wierzyciela, jak również fakt, iż upomnienie wystosowane przez Dyrektora Izby Celnej w S. nie może być uznane za upomnienie wierzyciela, wskazał że Dyrektor Izby Celnej w S., który wystawił tytuł wykonawczy poprzedzając go doręczeniem upomnienia jest organem właściwym do występowania w przedmiotowej sprawie w charakterze wierzyciela. Zwrócił uwagę, iż z dniem 1 października 2015 r. na mocy rozporządzenia zmieniającego, Dyrektor Izby Celnej w S. został wyznaczony organem właściwym do wykonywania zadań wierzyciela na terytorium całego kraju w zakresie obowiązków określonych w rozporządzeniu. Ponadto zgodnie z § 3 tego rozporządzenia w sprawach niezapłaconych należności powstałych przed dniem wejścia w życie tego rozporządzenia, dla których obowiązujące przepisy przewidują tryb egzekucji administracyjnej, wierzycielem jest Dyrektor Izby Celnej w S., przy czym wszystkie podjęte w tych sprawach czynności pozostają w mocy. Tym samym organ nadzoru uznał zarzut Skarżącej oparty na art. 33 § 1 pkt 10 u.p.e.a. za niezasadny.
Skarżąca zaskarżyła powyższe postanowienie organu nadzoru wnosząc skargę, w której zarzuciła naruszenie:
1) art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 16 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm.) - zwanej dalej: "k.p.a." oraz art. 33 § 1 pkt 6, 7 i 10 u.p.e.a., poprzez utrzymanie w mocy postanowienia organu egzekucyjnego oddalającego zarzuty wniesione w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, podczas gdy w niniejszym postępowaniu zachodzi niedopuszczalność egzekucji administracyjnej jako zainicjowanej tytułem wykonawczym wystawionym przez Dyrektora Izby Celnej w S. jako organ, który zgodnie z dyspozycją art. 5 § 1 pkt 1 i 4 w zw. z art. 1a pkt 13 u.p.e.a. nie jest podmiotem uprawnionym do zainicjowania postępowania egzekucyjnego na podstawie aktu administracyjnego powoływanego w tytule wykonawczym, co skutkuje uznaniem, że tytuł wykonawczy, którego odpis doręczono, nie wypełnia wszystkich wymogów określonych w art. 27 § 1 u.p.e.a., tj. został wystawiony przez nieuprawniony podmiot, nie określa w sposób prawidłowy wierzyciela oraz brak w nim oznaczenia uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, bowiem upomnienie wystosowane przez Dyrektora Izby Celnej w S. nie może zostać uznane za upomnienie wierzyciela;
2) art. 92 ust. 1 w zw. z art. 87 ust. 1 Konstytucji RP oraz art. 6 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., poprzez oparcie swego rozstrzygnięcia na treści § 1c rozporządzenia zmieniającego, z którego organ nadzoru wyprowadził w ślad za organem egzekucyjnym wniosek, że wierzycielem w stosunku do dochodzonego w egzekucji obowiązku jest Dyrektor Izby Celnej w S., podczas gdy wskazany akt wykonawczy w sposób nieuprawniony modyfikuje postanowienia aktu wyższej rangi i to bez wyraźnej delegacji ustawowej zawartej w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, która uprawniałaby do wyznaczenia jednego dyrektora izby celnej do pełnienia roli wierzyciela w stosunku do określonych obowiązków, co w konsekwencji prowadzi do naruszenia naczelnej zasady praworządności;
3) art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 k.p.a. oraz art. 34 § 4 u.p.e.a., poprzez utrzymanie w mocy postanowienia organu egzekucyjnego oddalającego zarzuty wniesione w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, podczas gdy organ powinien uchylić w całości zaskarżone postanowienie i umorzyć postępowanie egzekucyjne.
Wskazując na powyższe zarzuty Skarżąca wniosła o: 1) uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia organu nadzoru oraz poprzedzającego go postanowienia organu egzekucyjnego, a także w trybie art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) – zwanej dalej: "p.p.s.a.", o uchylenie w całości postanowienia Dyrektora Izby Celnej w S. utrzymującego w mocy postanowienie o uznaniu zgłoszonych zarzutów za niezasadne wraz z poprzedzającym je postanowieniem tego samego organu wydanym jako organ I instancji o uznaniu zgłoszonych zarzutów za niezasadne, 2) zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
Organ nadzoru w odpowiedzi na skargę wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie oraz uznając zarzuty skargi za niezasadne.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie należy wskazać, że skarga ta została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym stosownie do obowiązującego, od dnia 15 sierpnia 2015 r., nowego brzmienia przepisu art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy stronie zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
Przedmiotem kontroli Sądu w rozpoznawanej sprawie jest postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. utrzymujące w mocy postanowienie Dyrektora Izby Celnej w W. wydane w przedmiocie zarzutów dotyczących prowadzonego postępowania egzekucyjnego.
Istota sporu dotyczy tego, czy Dyrektor Izby Celnej w S. jest wierzycielem w stosunku do dochodzonej w sprawie należności pieniężnej. Od oceny tej kwestii zależy, czy Dyrektor Izby Celnej w Szczecinie był uprawniony do wystawienia tytułu wykonawczego oraz wystąpienia do organu egzekucyjnego z wnioskiem o wszczęcie egzekucji wobec Skarżącej, a w konsekwencji – czy uznanie za niezasadne zarzutów Skarżącej opartych na tezie o braku kompetencji Dyrektora Izby Celnej w S. do występowania w charakterze wierzyciela nastąpiło z naruszeniem prawa.
Wyjaśnić, należy, że zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego są podstawowym środkiem służącym ochronie interesów zobowiązanego w postępowaniu egzekucyjnym. Zarzuty te, zgodnie z art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a., zobowiązany może zgłosić do organu egzekucyjnego w terminie 7 dni od daty doręczenia mu odpisu tytułu wykonawczego. Przesłanki, które stanowią podstawę wniesienia zarzutów enumeratywnie wymienia art. 33 § 1 u.p.e.a., zaś procedurę postępowania przy rozpatrywaniu zgłoszonych zarzutów regulują przepisy art. 34 u.p.e.a. I tak, zgodnie z art. 33 § 1 u.p.e.a., podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być:
1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku;
2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej;
3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4;
4) błąd co do osoby zobowiązanego;
5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym;
6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego;
7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1;
8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego;
9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny;
10) niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27, a w zagranicznym tytule wykonawczym - wymogów określonych w art. 102 ustawy o wzajemnej pomocy.
Stosownie do art. 34 § 1 u.p.e.a., zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym - także na podstawie art. 33 § 1 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7, stanowisko wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążące. Zgodnie natomiast z art. 34 § 4 u.p.e.a., organ egzekucyjny, po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela lub postanowienia o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu, wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów, a jeżeli zarzuty są uzasadnione – o umorzeniu postępowania egzekucyjnego albo o zastosowaniu mniej uciążliwego środka egzekucyjnego.
Z przywołanej regulacji wynika, że istotnym elementem omawianej procedury jest uzyskanie przez organ egzekucyjny wypowiedzi wierzyciela, który musi być powiadomiony o złożeniu zarzutów przez zobowiązanego. Wypowiedź wierzyciela w przypadku, gdy zarzuty są oparte na przesłankach określonych w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7 u.p.e.a., jest wiążąca dla organu egzekucyjnego, co oznacza, że organ ten nie jest uprawniony do prowadzenia postępowania wyjaśniającego, w celu ustalenia istnienia podstaw do uwzględnienia zarzutu i do obalenia w ten sposób stanowiska wierzyciela. Co ważne, odstąpienie przez organ egzekucyjny od obowiązku uzyskania wypowiedzi wierzyciela w sprawie zarzutów kwalifikowane jest jako naruszenie prawa mogące mieć istotny wpływ na wynik prowadzonego postępowania egzekucyjnego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 lutego 1998 r., sygn. akt I SA/Łd 911/96, ONSA 1998/4/148).
Rozpoznając zażalenie na postanowienie organu egzekucyjnego w przedmiocie zarzutów, organ odwoławczy również jest związany stanowiskiem wierzyciela. Uprawnienie organu sprawującego nadzór nad egzekucją administracyjną (art. 23 § 2 u.p.e.a.) nie stwarza podstawy do kontroli przez egzekucyjny organ odwoławczy (organ nadzorujący) stanowiska wierzyciela w sprawie zgłoszonych zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym (art. 34 § 1 u.p.e.a.). W orzecznictwie wskazuje się wprost, że organ egzekucyjny nie jest i nie może być organem odwoławczym w stosunku do wierzyciela (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 maja 2004 r., sygn. akt FW 4/04,; wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 czerwca 2009 r., sygn. akt II FSK 333/08, i z 14 listopada 2006 r., sygn. akt II FSK 1480/05, a także wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 sierpnia 2016 r., sygn. akt II FSK 3688/16).
Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy podnieść należy, że Skarżąca wniosła zarzuty: i) niedopuszczalności egzekucji (art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a.), ii) braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 (art. 33 § 1 pkt 7 u.p.e.a.) oraz iii) niespełnienia w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27 (art. 33 § 1 pkt 10 u.p.e.a.). Organ egzekucyjny zwrócił się do wierzyciela o zajęcie stanowiska w sprawie zgłoszonych zarzutów. Przypomnieć należy, że w zakresie zarzutu braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1, to jest zarzutu, o którym mowa w art. 33 § 1 pkt 7, stanowisko wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążące.
Po uzyskaniu ostatecznego postanowienia wierzyciela w sprawie stanowiska wobec zarzutów wniesionych przez Skarżącą organ egzekucyjny oddalił te zarzuty.
Organ egzekucyjny oraz organ nadzoru orzekające w niniejszej sprawie nie były związane stanowiskiem wierzyciela w sprawie zarzutów opartych na podstawie art. 33 § 1 pkt 6 i 10 u.p.e.a. Były one natomiast związane stanowiskiem wierzyciela w sprawie zarzutu opartego na podstawie art. 33 § 1 pkt 7 u.p.e.a., dlatego nie mogły uznać tego zarzutu za zasadny.
Przypomnieć należy, że zgodnie z art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne nie obejmuje orzekania w sprawach skarg na postanowienia, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu. Sąd administracyjny z mocy art. 135 p.p.s.a. jest jednak uprawniony do stosowania przewidzianych ustawą środków w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Sąd administracyjny nie może zatem, rozpoznając skargę na postanowienie w przedmiocie zarzutów, poprzestać na konstatacji, że organ egzekucyjny był związany stanowiskiem wierzyciela w sprawie zarzutów. Sąd administracyjny jest bowiem władny z mocy art. 135 p.p.s.a. dokonać kontroli postanowienia, przedmiotem którego jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonych zarzutów, jakkolwiek postanowienie takie nie może być przedmiotem skargi do sądu administracyjnego.
Wszystkie zarzuty Skarżącej zostały oparte na tezie, że DIC nie był właściwy do działania w rozpoznawanej sprawie jako wierzyciel. Nie mógł on zatem ani przesłać Skarżącej pisemnego upomnienia, o którym mowa w art. 15 u.p.e.a., ani wystawić tytułu wykonawczego, który można byłoby uznać za prawidłowy. Skarżąca podniosła, że Dyrektor Izby Celnej w S. nie może występować w charakterze wierzyciela w rozpoznawanej sprawie, ponieważ nie mieści się to w zakresie jego kompetencji, które powinny być ustalane w świetle postanowień u.p.e.a. Ustawa ta nie przewiduje zaś możliwości wyznaczenia jednego dyrektora izby celnej do pełnienia roli wierzyciela w stosunku do określonych obowiązków.
W ocenie Sądu, za trafne należy uznać stanowisko wierzyciela oraz organu nadzoru, które wywodzą kompetencję Dyrektora Izby Celnej w S. do występowania w rozpoznawanej sprawie w charakterze wierzyciela z przepisów normujących ustrój Służby Celnej. Mianowicie Minister Finansów wydał rozporządzenie zmieniające rozporządzenie w sprawie wyznaczenia organu Służby Celnej właściwego do wykonywania niektórych zadań Służby Celnej oraz określenia terytorialnego zasięgu jego działania na podstawie art. 9 ust. 2a ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej (Dz.U. z 2015 r., poz. 990 ze zm., zwanej dalej: "u.s.c."), który stanowi, że minister właściwy do spraw finansów publicznych może, w drodze rozporządzenia, wyznaczyć organ Służby Celnej do wykonywania niektórych zadań Służby Celnej oraz określić terytorialny zasięg jego działania, uwzględniając potrzebę sprawnego wykonywania zadań organów Służby Celnej oraz gospodarcze potrzeby przedsiębiorców. Warto również podkreślić, że przepis art. 9 ust. 1 u.s.c. wskazuje organy Służby Celnej, którymi są: 1) minister właściwy do spraw finansów publicznych; 2) Szef Służby Celnej; 3) dyrektorzy izb celnych; 4) naczelnicy urzędów celnych.
Z art. 19 ust. 1 pkt 15 u.s.c. wynika, że do zadań dyrektora izby celnej należy wykonywanie zadań wierzyciela określonych w u.p.e.a., natomiast z art. 19 ust. 1 pkt 16 u.s.c. wynika, że jego zadaniem jest również prowadzenie postępowania egzekucyjnego należności pieniężnych zgodnie z przepisami o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Wbrew zatem twierdzeniom Skarżącej zawartym w uzasadnieniu skargi nie można uznać, że Minister Finansów nie był właściwy do wydania ww. rozporządzenia zmieniającego, a tym samym, że w sprawie jako wierzyciel działał niewłaściwy organ – Dyrektor Izby Celnej w S. Skoro bowiem Minister Finansów mógł wyznaczyć organ Służby Celnej, jakim jest dyrektor izby celnej, do wykonywania niektórych zadań Służby Celnej oraz określić terytorialny zasięg jego działania, uwzględniając potrzebę sprawnego wykonywania zadań organów Służby Celnej oraz gospodarcze potrzeby przedsiębiorców, to tym samym mógł też wyznaczyć - zgodnie z art. 19 ust. 1 pkt 15 i 16 u.s.c. w zw. z § 1c ww. rozporządzenia zmieniającego - Dyrektora Izby Celnej w S. właściwego na terytorium całego kraju do wykonywania zadań wierzyciela w odniesieniu do obowiązków wynikających z wydanych przez naczelnika urzędu celnego decyzji, postanowień lub mandatów karnych, z przyjętych przez naczelnika urzędu celnego zgłoszeń celnych, deklaracji, informacji o opłacie paliwowej albo informacji o dopłatach, z wydanych przez dyrektora izby celnej decyzji lub postanowień, z wydanych przez dyrektora urzędu kontroli skarbowej decyzji w zakresie podatku akcyzowego oraz podatku od wydobycia niektórych kopalin, a także z orzeczeń sądowych, których wykonanie następuje w trybie przepisów u.p.e.a.
Prawidłowe było powołanie się przez DIS w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia na art. 5 § 1 pkt 1 i 4 u.p.e.a. Z art. 5 § 1 pkt 1 u.p.e.a. (w brzmieniu obowiązującym w okresie, w którym wszczęto przedmiotowe postępowanie egzekucyjne i wydano zaskarżone postanowienie) wynikało, że uprawnionym do żądania wykonania w drodze egzekucji administracyjnej obowiązków określonych w art. 2 jest w odniesieniu do obowiązków wynikających z decyzji lub postanowień organów administracji rządowej i organów jednostek samorządu terytorialnego - właściwy do orzekania organ I instancji, z zastrzeżeniem pkt 4. W art. 5 § 1 pkt 4 u.p.e.a. (w ówcześnie obowiązującym brzmieniu) wskazano, że w odniesieniu do obowiązków wynikających z wydanych przez naczelnika urzędu celnego decyzji, postanowień lub mandatów karnych, z przyjętych przez naczelnika urzędu celnego zgłoszeń celnych, deklaracji, informacji o opłacie paliwowej albo informacji o dopłatach, z wydanych przez dyrektora urzędu kontroli skarbowej decyzji w zakresie podatku akcyzowego oraz podatku od wydobycia niektórych kopalin - właściwy dyrektor izby celnej. Przepis ten odsyła zatem do odrębnych przepisów określających właściwość dyrektora izby celnej.
Nie można zatem wywodzić, że ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji statuuje wprost i bezpośrednio właściwość poszczególnych dyrektorów izb celnych do występowania w charakterze wierzyciela w sprawach, o których mowa w art. 5 § 1 pkt 4 u.p.e.a. W konsekwencji nie można wywodzić, że skoro ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie przewiduje możliwości upoważniania dyrektorów izb celnych do występowania w charakterze wierzyciela, to takie przeniesienie kompetencji do występowania w charakterze wierzyciela nie jest dopuszczalne na podstawie innych przepisów.
Zdaniem Sądu, podsumowując powyższe rozważania stwierdzić należy, wbrew stanowisku Skarżącej prezentowanemu w skardze, że upoważnienie zawarte w art. 9 ust. 2a u.s.c. z uwagi na powyższe unormowania prawne było wystarczające i należało przyjąć, że DIC był właściwy do działania w rozpoznawanej sprawie jako wierzyciel, jak również uprawniony był do wystawienia Skarżącej upomnienia. W konsekwencji brak podstaw do formułowania zarzutu naruszenia art. 92 ust. 1 w zw. z art. 87 ust. 1 Konstytucji RP oraz art. 6 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. Prowadzi to do wniosku o braku podstaw do twierdzenia, że postępowanie egzekucyjne w rozpoznawanej sprawie zostało wszczęte na wniosek nieuprawnionego podmiotu, na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego przez podmiot niemogący występować w rozpoznawanej sprawie w charakterze wierzyciela i wskazującego jako wierzyciela niewłaściwy podmiot. Zasadnie zatem wierzyciel oraz organ egzekucyjny uznali zarzuty wniesione przez Skarżącą za niezasadne. W konsekwencji organ nadzoru nie naruszył prawa utrzymując w mocy postanowienie organu egzekucyjnego o uznaniu zarzutów Skarżącej za niezasadne.
Konkludując, wszystkie podniesione w skardze zarzuty nie zasługiwały na uwzględnienie.
Sąd nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, nie dopatrzył się też innych naruszeń prawa pozwalających na uwzględnienie skargi.
Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło