III SA/Wa 1272/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Aneta Trochim-Tuchorska, po rozpoznaniu w dniu 30 sierpnia 2017r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu P.K. od postanowienia starszego referendarza sądowego z dnia 14 lipca 2017r., sygn. akt III SA/Wa 1272/17 w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi P.K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] grudnia 2016r., nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2012r. postanawia: utrzymać w mocy postanowienie referendarza sądowego Skarżąca P.K. złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Skarżąca oświadczyła, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z dwiema małoletnimi córkami. Jest właścicielem 4 nieruchomości o wartości szacunkowej powyżej 1,5 mln zł. Z działalności uzyskuje stratę (-7.000 zł). Stałe zobowiązania miesięczne Skarżącej to kredyt 60.000 zł, koszty mieszkania i utrzymania 2.000 zł, leczenie dzieci 1.000 zł. W toku postępowania Skarżąca wyjaśniła, że z mężem pozostaje w rozdzielności majątkowej i nie prowadzi z nim wspólnego gospodarstwa domowego. Mąż jest bezrobotny. Utrzymuje się z prac dorywczych. W miarę swoich możliwości łoży na dzieci. Ponadto jedna z córek ma orzeczony stopień niepełnosprawności i wymaga specjalnego toku nauki i terapii, co wiąże się z dodatkowymi kosztami. Skarżąca nadesłała zeznanie podatkowe, bilans i rachunek zysków i strat za 2016r., sprawozdanie za okres od 01.01.2017r. do 31.03.2017r., wyciąg z rachunku bankowego, orzeczenie o niepełnosprawności córki. Postanowieniem z 14 lipca 2017r. starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił przyznania prawa pomocy Skarżącej. W uzasadnieniu postanowienia starszy referendarz sądowy wskazał, że Skarżąca prowadzi działalność gospodarczą (w zakresie sprzedaży paliw i węgla). Z tego tytułu za 2016r. uzyskała przychód w wysokości 16.455.120,67 zł (koszty wyniosły 16.292.110,72 zł, dochód 163.009,95 zł). Z kolei w 2017r. w okresie od. 01.01.2017r. do 31.03.2017r. Skarżąca uzyskała przychód w wysokości 1.776.942,38 zł (koszty 1.804.703,09, strata 123.898,61 zł). Starszy referendarz sądowy wyjaśnił, że dla oceny zdolności płatniczych osoby prowadzącej działalność gospodarczą istotny jest osiągany przychód, nie zaś dochód. Tym samym porównując należne w sprawie koszty sądowe w wysokości 21.335 zł do wysokości przychodu Skarżącej (za 2016r. ponad 16 mln zł, za pierwszy kwartał 2017r. ponad 1,7 mln zł) zdaniem starszego referendarza sądowego nie sposób przyjąć, że powyższa kwota przekraczała możliwości finansowe Skarżącej. Mając na uwadze powyższe, starszy referendarz sądowy uznał, że wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych nie zasługiwał na uwzględnienie. Skarżąca w dniu 10 sierpnia 2017r. złożyła sprzeciw na ww. postanowienie starszego referendarza sądowego podnosząc, że doszło do naruszenia art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017r. poz. 1369 ze zm.), dalej P.p.s.a. W uzasadnieniu sprzeciwu Skarżąca wskazała, że jej obecna sytuacja finansowa uzasadnia przyznanie prawa pomocy w niniejszej sprawie. Skarżąca oświadczyła, że nie udzielono jej koncesji na obrót paliwami ciekłymi, więc nie posiada już źródła dochodu, który umożliwiałby uiszczenie wpisu od skargi. Skarżąca pozostaje z bezrobotnym mężem w rozdzielności majątkowej, więc nie może liczyć na jego pomoc finansową. Skarżąca ma na utrzymaniu dwoje małoletnich dzieci, w tym jedno niepełnosprawne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W myśl art. 260 § 1 i § 2 P.p.s.a. rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8 ww. ustawy, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach takich wniesienie sprzeciwu wstrzymuje wykonalność zarządzenia lub postanowienia, a Wojewódzki Sąd Administracyjny orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Zgodnie z art. 199 P.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Natomiast uregulowana w art. 243-262 P.p.s.a. instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. Celem ustanowienia prawa pomocy było zapewnienie osobom fizycznym i jednostkom organizacyjnym znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej rzeczywistej realizacji konstytucyjnego prawa do sądu (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP). Należy zauważyć, że na podstawie art. 245 § 1 i 3 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Natomiast w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy następuje w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Stosownie zaś do art. 259 § 1 P.p.s.a. od postanowień dotyczących prawa pomocy przysługuje środek zaskarżenia w postaci sprzeciwu. Rozpoznając taki sprzeciw sąd wydaje postanowienie, w którym kwestionowane orzeczenie zmienia albo utrzymuje w mocy, o czym orzeka na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 1 oraz § 3 P.p.s.a.). W niniejszej sprawie Skarżąca ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, które na obecnym etapie postępowania stanowią wpis sądowy od skargi w wysokości 21.335 zł. W myśl zatem art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. jej obowiązkiem było wykazanie, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Skarżąca prowadzi działalność gospodarczą, z której uzyskiwane były znaczne przychody, choć ponoszone były też wysokie koszty. Jednak strata nie oznacza, że Skarżąca nie posiada żadnych środków finansowych albo że utraciła płynność finansową i znajduje się w stanie obligującym do zgłoszenia wniosku upadłościowego. Osiągając przychód ma zaś możliwość zdecydowania o celu przeznaczenia posiadanych środków (por. postanowienie NSA z 15 października 2014r. sygn. II FZ 1509/14, dostępne CBOSA). Tym samy przyznać należy rację starszemu referendarzowi sądowemu, że porównując należne w sprawie koszty sądowe w wysokości 21.335 zł do wysokości przychodu Skarżącej (za 2016r. ponad 16 mln zł, za pierwszy kwartał 2017r. ponad 1,7 mln zł) nie sposób przyjąć, że powyższa kwota przekracza możliwości finansowe Skarżącej. Wprawdzie Skarżąca wskazała w sprzeciwie, że nie udzielono jej koncesji na obrót paliwami ciekłymi i w związku z tym nie posiada już źródła dochodu, który umożliwiałby jej uiszczenie wpisu od skargi, jednak zauważyć należy, że ewentualne nieudzielenie koncesji nie oznacza, iż Skarżąca nie może prowadzić działalności gospodarczej w innym zakresie. Ponadto Skarżąca nie przedstawiła żadnych dokumentów na poparcie swojego oświadczenia np. decyzji w przedmiocie odmowy udzielenia koncesji, więc stanowi ono jedynie gołosłowne twierdzenie Skarżącej. Tymczasem to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie mu prawa pomocy. Z powyższych względów uznać należy, iż Skarżącej zasadnie odmówiono przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Skarżąca nie spełniła bowiem przesłanek przyznania prawa pomocy wynikających z przepisu art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 259 i art. 260 § 1 P.p.s.a., utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.