III SA/Wa 1274/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Lucyna Kaligowska po rozpoznaniu w dniu 21 lipca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od stycznia 2009 r. do grudnia 2011 r. postanawia odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie Skarżąca A.P. zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych, motywując to brakiem środków pieniężnych oraz mienia ruchomego, które można by w krótkim czasie spieniężyć. Wskazała, że z mężem ma rozdzielność majątkową, mieszka z rodziną u rodziców, partycypując w miarę możliwości w kosztach utrzymania domu. Podała, że rachunki bankowe oraz majątek zostały zajęte przez organy egzekucyjne. Wspólne gospodarstwo domowe Skarżąca prowadzi wraz z mężem i trójką synów w wieku szkolnym. Źródłem jej utrzymania jest działalność gospodarcza, z której dochód określiła na 3.000 zł. Dodała, że z uwagi na zajęcie rachunków bankowych wszystkie ewentualne zyski z tej działalności przeznaczane są na pokrycie zadłużenia. W wykonaniu wezwania referendarza sądowego Skarżąca wyjaśniła, że od początku 2015 r. jej dochód wyniósł ok. 7.200 zł. Wskazała, że rodzice próbują pomagać jej regulować rachunki za prąd, wodę, gaz. Ze względu na ograniczone dochody (niskie emerytury) nie jest to pomoc stała i znaczna. Skarżąca podkreśliła, że ma trudności z terminowym spłacaniem należności. Mąż nie posiada rachunków bankowych, ani majątku. Skarżąca przedstawiła zeznania podatkowe, deklarację VAT-7K, dokumenty dotyczące zajęcia rachunków bankowych, pismo w sprawie blokady tych rachunków wraz z porozumieniem w sprawie spłaty kredytu w kwocie 800 zł, zawiadomienie o wpisie hipoteki, upomnienie. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: "P.p.s.a.") strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Instytucja prawa pomocy jest odstępstwem od tej reguły, w związku z tym należy ją stosować wyjątkowo. Wprowadzona została bowiem jako realizacja konstytucyjnego prawa do sądu dla osób, które rzeczywiście nie posiadają żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Udzielenie prawa pomocy w konkretnej sprawie uzależnione jest od spełnienia ustawowo określonych przesłanek takich jak: brak zdolności do poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym) lub brak zdolności do poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym). Stanowi o tym art. 246 § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a. Z treści tego przepisu wprost wynika, że ciężar dowodu spoczywa na stronie, która wnosi o przyznanie prawa pomocy. Rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy zasadniczo, od tego jak sąd oceni to, co zostanie przez stronę wykazane. Strona wnosząca o przyznanie prawa pomocy składa stosowny wniosek na urzędowym formularzu (art. 252 § 2 P.p.s.a.), który ma na celu ogólne zobrazowanie jej sytuacji materialnej. W razie pojawienia się wątpliwości co do przedstawionych w tym formularzu danych sąd może wezwać stronę do złożenia dodatkowych oświadczeń lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Obowiązek takiej właśnie współpracy z Sądem nakłada na stronę przepis art. 255 P.p.s.a. Skoro skorzystanie z prawa pomocy wiąże się - jak to już podkreślono wyżej - z wystąpieniem szczególnych okoliczności, to w ocenie referendarza sądowego dokonanie jednoznacznych ustaleń co do ich wystąpienia w niniejszej sprawie nie jest możliwe. Za taką konkluzją przemawia to, że Skarżąca nie przedstawiła w sposób kompleksowy swojej sytuacji materialnej, wskazując jedynie selektywnie te okoliczności, które są dlań korzystne z punktu widzenia przesłanki określonej w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Skoncentrowała się mianowicie na takich okolicznościach jak zajęcie w postępowaniu egzekucyjnym rachunków bankowych i majątku, pomoc świadczona przez rodziców i męża, z którym pozostaje w rozdzielności majątkowej. Tymczasem Skarżąca nie przesłała dokładnego zestawienia wysokości przychodów i kosztów ich uzyskania osiągniętych w 2015 r. Oświadczyła jedynie, że od początku 2015 r. jej dochód wyniósł ok. 7.200 zł, tj. średnio 1.200 zł miesięcznie. W efekcie nie wiadomo czy wielkości te odzwierciedlają poziom osiągniętego w bieżącym roku przychodu czy też dochodu. Zwłaszcza, jeśli wielkości te skonfrontuje się z danymi wykazanymi w deklaracji VAT-7K za I kwartał 2015 r. Wynika z niej, że w okresie tym sprzedaż wyniosła 5.358 zł. Na podobnym poziomie kształtowały się zakupy (5.541 zł). Wątpliwości dotyczące poziomu osiąganych dochodów potęguje fakt, iż w formularzu PPF Skarżąca z jednej strony oświadczyła, że dochód z działalności gospodarczej nie wystarcza nawet na pokrycie koniecznych wydatków. W dalszej zaś części podkreśliła, że z uwagi na zablokowanie rachunków bankowych "wszystkie (...) ewentualne zyski z działalności przeznaczane są na pokrycie zadłużenia". Skarżąca nie wskazała też i nie udokumentowała wysokości bieżących wydatków. Podała jedynie, że "próbuje partycypować w kosztach utrzymania domu, tj. rachunkach za prąd, wodę, gaz". Dalej wyjaśniła, że część tych rachunków "próbują" pomagać regulować rodzice, ale z uwagi na niskie emerytury nie jest to pomoc stała i znaczna. Nie wiadomo natomiast na jakie konkretnie kwoty opiewają wspomniane rachunki za prąd, wodę, gaz. W wyjaśnieniach tych zabrakło także szczegółów dotyczących wysokości emerytur rodziców Skarżącej. Dane takie niewątpliwie mogłyby uprawdopodobnić złożone w tym zakresie wyjaśnienia, przede wszystkim zaś to, iż rodzice rzeczywiście są w stanie pomóc – mimo ograniczonych dochodów – w opłacaniu części rachunków. Brak jest także wyczerpującej informacji na temat innych niż prąd, woda, gaz, czy rata kredytu wydatków – takich chociażby jak koszty edukacji trójki synów, zakup żywności, ubrań, leków. Nie wiadomo też - co jest istotne w kontekście niniejszego rozstrzygnięcia – jaka jest aktualnie sytuacja finansowa męża Skarżącej. Z nadesłanych materiałów można jedynie wywnioskować, że on również prowadzi (a przynajmniej w 2014 r. prowadził) działalność gospodarczą. W roku tym nie osiągnął jednak żadnego przychodu. Tymczasem Skarżąca oświadczyła, że utrzymuje się m. in. dzięki pomocy męża. Nie wykazała natomiast, że istotnie pomocy takiej jest on w stanie udzielić. Skarżąca nie przesłała także wyciągów ze wszystkich posiadanych rachunków bankowych. Stosowny wyciąg przedstawiła tylko w odniesieniu do rachunku o numerze [...] , podczas gdy z akt sprawy wynika, że posiada także konto o numerze [...] oraz rachunek, na który dokonywane są wpłaty z tytułu zadłużenia spłacanego na podstawie porozumienia z 20 marca 2015 r. Opisane wyżej niejasności powodują, że w niniejszej sprawie zbyt wiele jest wątpliwości, by można było bez przeszkód dokonać rzetelnej oceny, czy Skarżąca spełnia przesłankę z 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. W tej sytuacji na podstawie art. 243 § 1 P.p.s.a., art. 245 P.p.s.a., art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.