III SA/Wa 1274/15

Dnia 17 września 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: , Przewodnicząca Sędzia WSA Elżbieta Olechniewicz, po rozpoznaniu w dniu 17 września 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A.P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od stycznia 2009 r. do grudnia 2011 r. postanawia przyznać prawo pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu od skargi Skarżąca – A.P. , wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] marca 2015 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od stycznia 2009 r. do grudnia 2011 r. W odpowiedzi na wezwanie Sądu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości 8.601 zł, Skarżąca zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W osnowie wniosku powołała się na brak środków pieniężnych oraz mienia ruchomego, które można by w krótkim czasie spieniężyć. Wskazała, że z mężem ma rozdzielność majątkową, mieszka z rodziną u rodziców, partycypując w miarę możliwości w kosztach utrzymania domu. Podała, że rachunki bankowe oraz majątek zostały zajęte przez organy egzekucyjne. Skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z mężem i trójką synów w wieku szkolnym. Źródłem jej utrzymania jest działalność gospodarcza, z której dochód określiła na 3.000 zł. Dodała, że z uwagi na zajęcie rachunków bankowych wszystkie ewentualne zyski z tej działalności przeznaczane są na pokrycie zadłużenia. W wykonaniu wezwania referendarza sądowego – w piśmie z dnia 30 czerwca 2015 r. - Skarżąca wyjaśniła, że od początku 2015 r. jej dochód wyniósł ok. 7.200 zł, co daje 1.200 zł miesięcznie. Wskazała, że rodzice próbują pomagać jej regulować rachunki za prąd, wodę, gaz. Ze względu na ograniczone dochody (niskie emerytury) nie jest to pomoc stała i znaczna. Skarżąca podkreśliła, że ma trudności z terminowym spłacaniem należności. Mąż nie posiada rachunków bankowych, ani majątku. Skarżąca przedstawiła zeznania podatkowe, deklarację VAT-7K, dokumenty dotyczące zajęcia rachunków bankowych, pismo w sprawie blokady tych rachunków wraz z porozumieniem w sprawie spłaty kredytu w kwocie 800 zł, zawiadomienie o wpisie hipoteki, upomnienie. Postanowieniem z dnia 21 lipca 2015 r. referendarz sądowy WSA w Warszawie odmówił Skarżącej przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W sprzeciwie Skarżąca podniosła, że w treści jej pisma z dnia 12 czerwca 2015 r. wyraźnie wskazała, że osiąga dochód (a nie przychód) na poziomie około 400 zł miesięcznie. Zdaniem Skarżącej referendarz sądowy w treści uzasadnienia postanowienia na siłę wyszukał sprzeczności, nawet za cenę logicznego rozumowania, tak by móc odmówić Skarżącej prawa pomocy. Według Skarżącej pomiędzy stwierdzeniami, że osiągany dochód nie wystarcza na pokrycie wydatków, a stwierdzeniem, że rachunki bankowe są zablokowane, nie ma żadnej sprzeczności, a te z kolei nie są sprzecznie z oświadczeniem, iż osiągane dochody nie wystarczają na pokrycie koniecznych wydatków, gdyż trafiają na zablokowany przez organ egzekucyjny rachunek bankowy, a w konsekwencji przeznaczane są na spłatę zadłużenia. Skarżąca wyjaśniła ponadto, że jej rodzice nie mają żadnego obowiązku - ani alimentacyjnego ani też żadnego innego - by wykazywać przed Skarżącą wysokość swoich dochodów czy nawet jej pomagać. Ponadto rachunki za prąd, wodę i gaz przychodzą do rodziców Skarżącej, stąd również zostałyby zakwestionowane jako nieobciążające Skarżącej. Skarżąca podkreśliła przy tym, że nie posiada paragonów ze sklepów spożywczych, bo nikt przy zdrowych zmysłach ich nie zbiera. Natomiast koszty edukacji trójki synów będą znane dopiero na początku września. Skarżąca wyjaśniła dalej, że jej mąż nie osiąga żadnego dochodu z działalności gospodarczej, ale nie oznacza to przecież, że nie jest w stanie dokładać się do utrzymania domu i dzieci. Z tego co wiadomo Skarżącej, jej mąż pożycza pieniądze od rodziny i sprzedaje majątek osobisty. Według Skarżącej także kwestie wszystkich trzech rachunków bankowych zostały wyjaśnione, tj. Skarżąca nie może korzystać ze wszystkich posiadanych przez nią rachunków bankowych, gdyż zostały bądź to zablokowane przez bank bądź to zajęte przez organ egzekucyjny. W odpowiedzi na wezwanie Sądu Skarżąca wskazała ponadto, że wysokość jej partycypacji w kosztach utrzymania domu jest uzależniona od osiągniętego dochodu i wynosi średnio około 200 zł miesięcznie. Wyjaśniła ponadto, że jej mąż jest rolnikiem, nie posiada nieruchomości, a jedynie dzierżawi pola, trudno zatem powiedzieć by osiągał stałe dochody, obecnie sytuacja jest trudna z uwagi na panującą suszę. Według Skarżącej jej mężowi średnio udaje się osiągnąć dochód na poziomie 900 – 1.000 zł miesięcznie, przy czym kwota 800 zł przeznaczana jest co miesiąc na spłatę zadłużenia wobec banku [...] S.A. w związku z zawartą ugodą. Ponadto w ostatnim półroczu mąż Skarżącej sprzedając swoje ruchomości otrzymał łącznie kwotę 1.500 zł i nie ma już majątku, który mógłby spieniężyć. Do pisma Skarżąca załączyła m.in. zestawienie przychodów i kosztów oraz wyciągi z rachunku bankowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje: W myśl art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - dalej "p.p.s.a.", stronie postępowania sądowo-administracyjnego może zostać przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Celem instytucji "prawa pomocy" jest zapewnienie realizacji prawa do sądu stronie, która ze względu na dochody, stan majątkowy i rodzinny nie może ponieść kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie lub odmowa przyznania prawa pomocy winna wynikać z wzajemnej oceny dwóch elementów: kosztów, jakie musi ponieść strona na poczet prowadzonego postępowania i jej aktualnej kondycji finansowej. W konsekwencji, przyznanie prawa pomocy może mieć miejsce w przypadkach wyjątkowych, kiedy to spełnione zostaną określone przesłanki, a strona ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy (w niniejszej sprawie – osoba fizyczna) musi spełnić którąś z przesłanek, o jakich mowa w art. 246 § 1 p.p.s.a. W niniejszej sprawie Skarżąca ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, zatem powinna spełnić przesłankę, o jakiej mowa w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., tj. wykazać, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W ocenie Sądu Skarżąca wykazała powyższą przesłankę przyznania prawa pomocy. Wskazała bowiem, że nie posiada wolnych środków, gdyż jej rachunki bankowe oraz majątek zostały zajęte przez organy egzekucyjne. Skarżąca mieszka z rodziną u rodziców. Skarżąca uzyskuje stosunkowo niewielkie dochody z działalności gospodarczej. Rodzice próbują pomagać jej regulować rachunki za prąd, wodę, gaz. Ze względu na ograniczone dochody nie jest to pomoc stała i znaczna. Mąż Skarżącej nie posiada rachunków bankowych, ani majątku. Jest rolnikiem dzierżawiącym pola i udaje się mu osiągnąć dochód na poziomie 900 – 1.000 zł miesięcznie, przy czym kwotę 800 zł przeznacza na spłatę zadłużenia. Skarżąca nie sprecyzowała co prawda sumy ponoszonych przez jej rodzinę wydatków, w tym wydatków na utrzymanie trójki dzieci, jednakże z załączonych rachunków i dokumentów oraz uwzględniając zasady logiki i doświadczenia życiowego, wywieść należy, że wydatki te są niewiele mniejsze bądź równoważne uzyskiwanym dochodom. Zestawiając zatem powyższe okoliczności, a w konsekwencji wolną kwotę środków pieniężnych, jakimi Skarżąca może dysponować, z wymaganymi kosztami sądowymi w postaci wpisu sądowego w kwocie 8.601 zł, stwierdzić trzeba, iż Skarżąca wykazała, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W ocenie Sądu Skarżąca spełniła więc przesłankę z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. i prawo pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu od skargi powinno być jej przyznane. Takie rozstrzygnięcie znajduje umocowanie w konieczności realizacji prawa do sądu, gwarantowanego w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 243, art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., Sąd postanowił o przyznaniu prawa pomocy.