III SA/Wa 1275/10

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – Agnieszka Grzelak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 18 sierpnia 2010 r. wniosku E. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi E. W. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] marca 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wstrzymania czynności egzekucyjnej postanawia: 1. przyznać Skarżącej prawo pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu sądowego od skargi 2. w pozostałym zakresie odmówić przyznania prawa pomocy Skarżąca E. W. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, na urzędowym formularzu PPF, o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu wniosku Skarżąca powołała swoją trudną sytuację materialną. Stwierdziła, że jest osobą bezrobotną, ma na utrzymaniu córkę. Mąż Skarżącej przebywa w zakładzie Karnym w B. Z oświadczenia o stanie rodzinnym majątku i dochodach wynika, że Skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz mężem oraz córką (ur. w 1991 r.). Posiada dom o powierzchni 140 m². oraz nieruchomość rolną o powierzchni 0,12 ha. Z oświadczenia wynika także, że Skarżąca nie posiada oszczędności ani przedmiotów wartościowych. Ponadto dodała, że dom oraz działka obciążony jest hipoteką, a dom dodatkowo dożywotnią służebnością na rzecz matki. Jako źródło swoich dochodów Skarżąca wskazała kwotę 400 zł uzyskiwaną z Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej. Mąż i córka pozostają bez pracy. Do wniosku Skarżąca dołączyła zaświadczenia z [...] Urzędu Pracy w S., świadczące, że Skarżąca oraz jej córka pozostają bez pracy. W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego o przedłożenie dokumentów źródłowych obrazujących sytuację materialną, Skarżąca oświadczyła, że nie posiada zeznań podatkowych ani też wyciągów z kont i lokat bankowych. Oświadczyła, że z tytułu pomocy społecznej uzyskuje miesięcznie kwotę 302 zł oraz zasiłek rodzinny – 98 zł, a także korzysta z pomocy rodziny uzyskując kwotę 200 zł. Podniosła, że na żywność wydatkuje miesięcznie kwotę 200 zł oraz korzysta wraz z córką z pomocy Caritas (obiady i żywność dostarczana do domu). Podniosła, że nie posiada zaległości czynszowych ani kredytowych. Skarżąca przedłożyła dowód uiszczenia opłat za: energię elektryczną – 122,49 zł, oraz ratę podatku od nieruchomości 131 zł. Skarżąca przedstawiła także decyzje przyznające zasiłki z tytułu pomocy społecznej. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwaną dalej P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§2), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko z opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). W przypadku osób fizycznych przyznanie prawa pomocy następuje, w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246§ 1 pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny ( pkt. 2 cyt. wyżej przepisu). Z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych można wysnuć wniosek, że wnoszenie opłat sądowych jest zasadą natomiast zwolnienie z ich uiszczenia stanowi odstępstwo od niej. Istotą prawa pomocy w zakresie przyznania z urzędu profesjonalnego pełnomocnika (adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego, rzecznika patentowego) jest natomiast nieodpłatne korzystanie strony z pełnomocnika, wskutek przejęcia przez Sąd ciężaru kosztów związanych z tą reprezentacją. Założeniem prawa do bezpłatnej pomocy prawnej jest to, że strona – ze względu na swój stan majątkowy – nie jest w stanie ponieść jej kosztów. Prawo pomocy jest przyznawane osobom charakteryzującym się ubóstwem (przykładowo do takich osób zaliczyć można osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione zostały całkowicie środków do życia). Ubiegający się o taką pomoc powinni poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. Koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które winny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy kierować się rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, wysokość wpisu sądowego w kwocie 100,00 zł jak i stan faktyczny sprawy, należy stwierdzić, iż w sprawie brak jest podstaw dla pozytywnego załatwienia wniosku strony w całości. Jak podkreśla się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienie z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05) stwierdzenie wystąpienia przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy wymaga zestawienia wysokości środków, jakimi strona dysponuje z wysokością kosztów, do których zobowiązana jest na danym etapie postępowania. Ciężar wykazania tych przesłanek spoczywa na stronie skarżącej. Ocena przytoczonych przez nią okoliczności należy natomiast do Sądu (por. postanowienie NSA z dnia 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 760/04). Skarżąca we wniosku o przyznanie prawa pomocy wskazała, że wraz z rodziną utrzymuje się wyłącznie z otrzymywanych jako pomoc społeczną zasiłków (około 400 zł) oraz pomocy rodziny (200 zł), a także pomocy Caritas (obiady i paczki żywnościowe. Zatem stwierdzić należy, że fakt utrzymywania się Skarżącej – jak wskazano we wniosku – wyłącznie z zasiłków otrzymywanych z pomocy społecznej stanowi okoliczność przemawiającą za przyznaniem prawa pomocy. Jednakże jak wynika z akt sprawy Skarżąca w miesięcznych ratach po 500 zł, spłaca zadłużenie objęte tytułem wykonawczym nr [...]. Okoliczność ta wzbudza wątpliwości co do faktycznych dochodów Skarżącej. Bowiem jak wynika z informacji przedstawionych przez Skarżącą dysponuje ona miesięcznie kwotą około 600 zł (pomoc społeczna oraz pomoc rodziny). Uwzględniając przy tym wskazane przez Skarżącą wydatki chociażby na żywność 200 zł, energię elektryczną 112 zł, to ze wskazanego dochodu nie pozostaje kwota wystarczająca na spłatę raty. Pozwala to przypuszczać, że Skarżąca dysponuje środkami których nie wyjawiła. Z uwagi na powyższe, w niniejszej sprawie zasadnym jest przyznanie Skarżącej prawa pomocy jedynie w zakresie zwolnienia od wpisu sądowego należnego od skargi. Zauważyć bowiem należy, że postępowanie w przedmiocie przyznania prawa pomocy wszczynane jest wyłącznie na wniosek strony, co oznacza, iż to wnioskodawca winien wskazać na okoliczności uzasadniające jego żądanie. W niniejszej sprawie Skarżąca takich okoliczności nie wykazała. Reasumując należy stwierdzić, iż - w niniejszej sprawie - odmowa przyznania stronie skarżącej prawa pomocy nie stanowi ograniczenia konstytucyjnej zasady prawa do sądu. Z uwagi na powyższe na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. postanowiono jak w sentencji.