III SA/Wa 1276/13

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Agnieszka Grzelak po rozpoznaniu w dniu 29 października 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P.G. o ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi M. G. i P. G. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] marca 2013 r. Nr [...] w przedmiocie pozostawienia bez rozpatrzenia wniosku o udzielenie interpretacji indywidualnej postanawia odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata P. G. , wniósł do Sądu o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. W uzasadnieniu wniosku podniósł swoja trudną sytuację materialną. Oświadczył, że posiada niezbyt wysokie dochody oraz spłaca zaciągnięte długi. Wnioskodawca oświadczył, że stałe opłaty w gospodarstwie domowym wynoszą 2.800 zł. Z oświadczenia o stanie rodzinnym majątku i dochodach wynika, że Skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną oraz córką i synem (ur. w [...] i [...] r.), oraz że posiada ¼ domu o powierzchni 144 m², Z oświadczenia wynika również, że Skarżący uzyskuje miesięczne dochody z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w kwocie 2.000 – 2.500 zł brutto, a jego żona z tytułu umowy zlecenie uzyskuje miesięczne dochody w kwocie 1.500 zł brutto. Z uwagi na fakt, że oświadczenia Wnioskodawcy okazały się niewystarczające dla pozytywnego załatwienia wniosku o przyznanie prawa pomocy, referendarz sądowy wezwał Skarżącego do przedłożenia dodatkowych dokumentów i oświadczeń obrazujących Jego stan majątkowy. Wezwanie zostało odebrane przez Skarżącego 25 września 2013 r. (k.78 akt sadowych), jednakże Skarżący nie przedłożył żadnych informacji. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwaną dalej P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§2), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). W przypadku osób fizycznych przyznanie prawa pomocy następuje, w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246§ 1 pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny ( pkt. 2 cyt. wyżej przepisu). Założeniem prawa do bezpłatnej pomocy prawnej jest to, że strona – ze względu na swój stan majątkowy – nie jest w stanie ponieść jej kosztów. Prawo pomocy jest przyznawane osobom charakteryzującym się ubóstwem (przykładowo do takich osób zaliczyć można osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione zostały całkowicie środków do życia). Ubiegający się o taką pomoc powinni poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. Koszty sądowe należy bowiem traktować jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które winny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy kierować się rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, jak i stan faktyczny sprawy, należy stwierdzić, iż w sprawie brak jest podstaw dla pozytywnego załatwienia wniosku strony. Przystępując do rozważań należy przede wszystkim wskazać, że przepis art. 246 § 1 P.p.s.a. nakłada na stronę obowiązek wykazania (podkr. własne), tj. - przyjmując za Słownikiem języka polskiego (pod redakcją naukową prof. M. Szymczaka, Wyd. Naukowe PWN, Warszawa 2002, t. III, s. 749) - udowodnienia, czy też przedstawienia w sposób przekonywający, że zachodzą wobec niej przesłanki przyznania prawa pomocy. Prawo pomocy jest zatem uprawnieniem, dla którego realizacji strona obowiązana jest dokonać pewnych czynności, w tym przedstawić określone informacje bądź złożyć na wezwanie Sądu dokumenty służące ich weryfikacji. Możliwość wezwania strony do złożenia takich informacji bądź dokumentów (z której to możliwości skorzystano w niniejszej sprawie) daje przepis art. 255 P.p.s.a. (zob. postanowienie NSA z 23 grudnia 2005 r., II FZ 794/05, niepubl.). Tymczasem Skarżący nie wykonał wezwania referendarza sądowego i żadnych wymaganych dokumentów źródłowych nie przedłożył. Skarżący był bowiem zobowiązany do przedłożenia m.in. zeznań podatkowych, wyciągów z rachunków bankowych, wyliczenia miesięcznych kosztów utrzymania, dokumentów o posiadanych zobowiązaniach. Wniosek o przyznanie prawa pomocy należało zatem rozpoznać w oparciu o przedłożone informacje oraz akta sprawy. Instytucja "prawa pomocy" stanowi odstępstwo od wynikającej z art. 199 P.p.s.a., zasady odpłatności postępowania sądowoadministracyjnego. Jest to zatem swoista forma dotowania strony przez Państwo, poprzez zapewnienie jej bezpłatnego udziału w tym postępowaniu. Stąd też – jak również z uwagi na nieostre kryteria sformułowane w art. 246 § 1 P.p.s.a. - szczególnie istotne jest możliwie najbardziej dokładne ustalenie rzeczywistej kondycji finansowej strony (por. postanowienie NSA z 12 czerwca 2007 r., II FZ 214/07, niepubl.). W tym celu strona zobligowana jest przedstawić Sądowi nie tylko subiektywny opis zaistniałych faktów, ale przede wszystkim obiektywne dowody na ich potwierdzenie. Innymi słowy fakty te powinny być uwiarygodnione (a najlepiej udokumentowane), tak aby referendarz sądowy miał przekonanie (a najlepiej pewność), co do trafności swojej oceny możliwości finansowych strony. Z przedłożonych informacji wynika, że Skarżący prowadzi działalność gospodarczą uzyskując z tego tytułu miesięczne dochody w kwocie 2.000 – 2.500 zł. Żona Skarżącego z tytułu umowy zlecenia uzyskuje miesięczne dochody w kwocie 1.500 zł. Skarżący wskazał, że stałe miesięczne wydatki rodziny wynoszą 2.800 zł. Skarżący prowadzi gospodarstwo domowe wraz z żoną i dwojgiem dzieci oraz posiada ¼ domu o powierzchni 144 m². Dysponując tylko takimi informacjami referendarz sądowy nie był w stanie dokonać zestawienia dochodów Skarżącego z Jego wydatkami. Skarżący wskazał jedynie ogólną kwotę miesięcznych wydatków (2.800 zł) bez szczegółowego wyliczenia. Trudno zatem stwierdzić na co Skarżący wydatkuje tę kwotę i czy są to wydatki niezbędne. Skarżący nie przedłożył także wyciągów z rachunków bankowych, ani zeznań podatkowych. Nie można zatem odnieść kwoty wydatków 2.800 zł do posiadanych przez Skarżącego środków. Niemożliwa zatem była ocena kondycji finansowej Skarżącego i ocena czy Skarżący jest w stanienie ponieść koszty profesjonalnego pełnomocnika jakim jest adwokat. Wobec niedostosowania się przez Skarżącego do wezwania z 19 września 2013 r., - niemożliwa jest rzetelna analiza zdolności płatniczych Skarżącego, a w konsekwencji ustalenie czy sytuacja, w której się znalazł wypełnia przesłanki z art. 246 § 1 p.p.s.a. Dopiero bowiem po otrzymaniu i zapoznaniu się z treścią dokumentów i oświadczeń złożonych w trybie art. 255 P.p.s.a., można wydać prawidłowe orzeczenie co do przyznania bądź też odmowy przyznania prawa pomocy (por. postanowienie NSA z 19 stycznia 2005 r., OZ 1115/04, niepubl.). W tym stanie rzeczy referendarz sądowy uznał, że Skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów usług profesjonalnego pełnomocnika jakim jest adwokat. Z uwagi na powyższe na podstawie art. 245, art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. postanowiono jak w sentencji.