III SA/Wa 1276/18

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Agnieszka Grzelak po rozpoznaniu w dniu 6 sierpnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi G.S. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] lutego 2018 r. Nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2013 r. postanawia odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych 1) Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.) – zwanej dalej P.p.s.a, stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym albo częściowym (art. 245 § 3 P.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu i następuje wtedy, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, (art. 245 § 2, art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym – tj. jak w niniejszej sprawie zwolnienia od kosztów sądowych - następuje wtedy, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Zasadą przyjętą przez ustawodawcę w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest odpłatność za wnoszone do sądów środki prawne. Okoliczności uzasadniające potrzebę przyznania stronie prawa pomocy powinna wykazać – strona. 2) Skarżąca G. S.-W. wystąpiła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Wskazała, (w sprawie należało wziąć również pod uwagę oświadczenia i dokumenty złożone przy sprawie o sygn. III SA/Wa 1276/18), iż samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, z mężem zawarła umowę rozdzielności majątkowej, miesięcznie uzyskuje netto ok 3.295,50,- zł. Wskazała na zajęcie komornicze w wyniku, którego w styczniu 2018 r. otrzymała wynagrodzenie w kwocie 1.776,36 zł, a w lutym 2018 r. wynagrodzenie w kwocie 1.615,52 zł. Posiada dwoje dzieci (w wieku 14 lat), na które ponosi wydatki tytułem alimentów w wysokości 3000 zł. Zadeklarowała, że ponosi również wydatki z tytułu kosztów opieki medycznej, zajęć językowych syna, opłat za wyjazdy wypoczynkowe syna. W wykonaniu wezwania referendarza sądowego (przy sprawie III SA/Wa 1275/18) przedstawiła, m.in., zeznania podatkowe PIT-37 za 2016 i 2017 r., umowę majątkową małżeńską, zawiadomienie o zajęciu wynagrodzenia za pracę, wyciągi z rachunku bankowego. 3) Skarżąca ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie. Dla pozytywnego w tej kwestii rozstrzygnięcia konieczne jest spełnienie przesłanki, o jakiej mowa w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., czyli Strona powinna wykazać, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. Referendarz sądowy wskazuje, że wnioski z analizy przedstawionych dokumentów i oświadczeń wskazują na to, że nie jest prawdopodobne ponoszenie zadeklarowanych przez Stronę wydatków na alimenty 3.000 zł, naukę języków, opieki medycznej i wyjazdów syna z samej zadeklarowanej tylko pensji. Ponadto Skarżąca musi również ponosić wydatki na wyżywienie, opłaty za np. media, czynsz itp. czego nie wyliczyła. Skarżąca nie posiadając żadnego majątku dokonuje wydatków – co wynika z przedstawionego stanu sprawy - znacznie przekraczających jej zadeklarowane dochody. W sprawie powstały zatem (uzasadnione) wątpliwości, czy Strona wykazała całą swoją sytuację finansową i życiową (tj. w sposób zupełny), co miarkuje możliwość pokrycia za nią kosztów postępowania – przez społeczeństwo. Nie można znaleźć również żadnego usprawiedliwienia dla niepodania przez Stronę informacji o kondycji majątkowej i życiowej małżonka. Tym bardziej, że to z treści nadesłanej "umowy majątkowej małżeńskiej" wynika – i to wprost – że "przyjęty (...) ustrój majątkowy wyłączający przewidzianą prawem wspólność ustawową nie uchybia prawom i obowiązkom wspólnego rozstrzygania o istotnych sprawach rodziny, wzajemnej pomocy, i współdziałania dla dobra rodziny (...) - § 3, zaś "(...) skutki prawne wyłączenia wspólności majątkowej nie odnoszą się do zobowiązań powstałych przed dniem zawarcia umowy o wyłączeniu ustawowej wspólności majątkowej (...)". Dlatego należało uznać, że Strona nie wykazała należycie swojej sytuacji oraz przypomnieć i zastosować pogląd wyrażany w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, że to na stronie ciąży obowiązek udowodnienia, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy (zob. postanowienia NSA: z dnia 5/9/2005 r., sygn. akt II FZ 414/05; z dnia 18/2/ 2005 r., sygn. akt OZ 1510/04; z dnia 14/2/ 2005 r., sygn. akt FZ 760/04; z dnia 31/12/2004 r., sygn. akt GZ 146/04 – nie publikowane). 4) Dlatego, na podstawie art. 243 § 1, art. 245 § 1, § 2 i § 3, art. 246 § 1 pkt 2 oraz § 3 P.p.s.a., należało zadecydować jak w sentencji.