III SA/Wa 1277/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krystyna Kleiber (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Płusa, Sędzia WSA Hieronim Sęk, Protokolant Lidia Wasilewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 stycznia 2010 r. sprawy ze skargi "I." Sp. z o.o. z siedzibą w Z. na postanowienie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji w sprawie określenia zobowiązania z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych za okres od września 2003 r. do grudnia 2005 r. oddala skargę Decyzją z dnia [...] września 2008 r. Prezes Zarządu Państwowego Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (PFRON) określił dla I. spółki z o.o. wysokość zobowiązań z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych za poszczególne miesiące w okresie od września 2003 r. do grudnia 2005 r. Pismem z dnia 29 stycznia 2009 r. Spółka złożyła odwołanie od tej decyzji wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania oraz wnioskiem o wstrzymanie wykonania decyzji. W uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu strona wskazała, iż do uchybienia doszło bez jej winy z powodów obiektywnych na które nie miała wpływu. Zaznaczyła, iż w okresie pomiędzy wrześniem i październikiem prezes zarządu spółki J. B. i jej udziałowiec D.B. w związku z problemami zdrowotnymi przez okres około siedmiu tygodni przebywali w Niemczech. Spółka podniosła, iż nie otrzymała awiza o przybyciu korespondencji ani korespondencji z PFRON zaś o istnieniu decyzji D. B. dowiedział się z doręczonego spółce w dniu 20 listopada 2008 r. upomnienia. Ponadto zaznaczono, iż Spółka w ostatnim kwartale roku funkcjonowała w ograniczonym zakresie. Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2009 r. ( nr [...]) Minister Pracy i Polityki Społecznej odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezesa Zarządu Państwowego Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia [...] września 2008 r. (nr [...]). W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazał, iż korespondencja zawierająca zaskarżoną decyzję została doręczona w trybie art. 150 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa ( tekst jednolity z 2005 r. Dz. U. Nr 8, poz. 60 ze zm.) dalej jako O.p. w dniu 25 września 2008r. W związku z powyższym termin do wniesienia odwołania od tej decyzji upłynął w dniu 8 października 2008 r. Zaznaczył, iż strona złożyła odwołanie od powyższej decyzji wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu w dniu 30 stycznia 2009 r. Odnosząc się do okoliczności podniesionych przez stronę wskazał, iż pobyt w Niemczech J. B. i D. B. przez okres około siedmiu tygodni w związku z problemami zdrowotnymi nie jest okolicznością uzasadniającą brak winy, gdyż strona zobowiązana jest do starannego działania, tj. takiego zorganizowania pracy Spółki, aby choroba prezesa zarządu nie mogła stanowić przeszkody w złożeniu odwołania. W związku z powyższym uznał, iż strona nie uprawdopodobniła by do uchybienia terminu doszło nie z jej winy. Zaznaczył, iż okoliczność powołana przez stronę wskazuje na niedochowanie staranności w organizacji pracy Spółki. Ponadto podkreślił, iż strona nie wykazała w jaki sposób nieobecność Prezesa i wspólnika wpłynęła na niemożność odebrania decyzji i wniesienia odwołania. Pismem z dnia 26 czerwca 2009r. I. Spółka z o.o. złożyła na postanowienie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] czerwca 2009 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości. Zaskarżanemu postanowieniu zarzuciła naruszenie: - art. 121 § 1 O.p. poprzez mało wnikliwe przeprowadzenie postępowania wyrażające się nie wezwaniem strony do złożenia dodatkowych wyjaśnień i usprawiedliwienia powodów nieodebrania decyzji Prezesa PFRON z dnia [...] września 2008 w terminie umożliwiającym wniesienie odwołania w procesowym terminie, co w ocenie strony stanowi naruszenie zasady budowania zaufania do organów podatkowych, - art. 122 O.p. poprzez nie podjęcie wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego przy rozpatrywaniu wniosku strony o przywrócenie terminu do złożenia odwołania; wzywając stronę do złożenia wyjaśnień okoliczności opóźnienia wniesienia odwołania organ umożliwiłby rozpoznanie argumentów odwołania - art. 125 O.p. poprzez rozpoznanie wniosku strony o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania złożonego w dniu 30 stycznia 2009 dopiero po upływie czterech miesięcy i przy nie podjęciu żadnych dodatkowych działań zmierzających do wyjaśnienia okoliczności dotyczących nieodebrania decyzji organu I instancji w terminie, - art. 162 § 1 O.p. poprzez odmowę przywrócenia terminu do wniesienia odwołania w sytuacji, kiedy uchybienie terminu nastąpiło bez żadnej winy strony, W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała, iż z uwagi na problemy zdrowotne J. B., będącej członkiem zarządu Spółki, D. B. podjął decyzję o powrocie do Niemiec. Powyższe okoliczności skłoniły zarząd Spółki do podjęcia działań zmierzających do wygaszenia jej działalności. W skardze zarzucono, iż w zaskarżonym postanowieniu błędnie wskazano siedzibę Spółki. Fizycznie siedziba spółki znajdowała się w Z. przy ulicy C., gdzie zapewniona była obecność osoby, która dysponowała stemplem Spółki i zadaniem tej osoby, poza pilnowaniem majątku Spółki, było także odbieranie korespondencji. Skarżąca zaznaczyła, iż osobie tej nie złożono awiza pocztowego w siedzibie spółki ani też w miejscu wskazanym jako sposób doręczenia w trybie art. 150 O.p. W skardze wyjaśniono, że w dniu 20 listopada 2008 r. D. B. odebrał na poczcie upomnienie wzywające do zapłaty kwoty orzeczonej decyzją organu pierwszej instancji z dnia [...] września 2008 r. Ustanowiony pełnomocnik w dniu 21 listopada 2008 zawiadomił o sytuacji organ I instancji i wniósł o doręczenie odpisu decyzji z dnia [...] września 2009 r. W/w decyzję doręczono pełnomocnikowi spółki w dniu 23 stycznia 2009r., Skarżąca podniosła, iż w przedmiotowej sprawie przeszkoda do wniesienia odwołania ustała w dniu doręczenia w/w decyzji pełnomocnikowi spółki. W związku z powyższym stwierdziła, iż wniesienie odwołania w dniu 30 stycznia 2009 r. zostało dokonane z zachowaniem terminu. Ponadto wskazała na możliwość przyjęcia, iż doręczenie decyzji z dnia [...] września 2009 r. nastąpiło faktycznie po raz pierwszy w dniu 23 stycznia 2009 r. W odpowiedzi na skargę Minister Pracy i Polityki Społecznej wniósł o oddalenie skargi podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu sprawy zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, a ocenie Sądu podlega zgodność wydanych aktów, w tym wypadku postanowienia administracyjnego, zarówno z przepisami prawa materialnego jak i procesowego, stosownie zaś do treści art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej jako "p.p.s.a." - Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Z tej przyczyny Sąd w pierwszej kolejności zbadał, czy toczące się postępowanie nie naruszyło norm postępowania, zawartych w Ordynacji i stwierdził, że zaskarżone postanowienie odpowiadają prawu, a skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Jest niesporne, że zgodnie z posiadanymi uprawnieniami, Prezes Zarządu PFRON wydał decyzję określającą zobowiązanie Spółki z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych i decyzję tę przesłał na adres Spółki. Decyzja nie została doręczona , a z adnotacji na kopercie i na druku dowodu doręczenia właściwej placówki pocztowej wynika, że listonosz, wobec niezastania nikogo, dwukrotnie pozostawił awizo o konieczności odbioru korespondencji w pocztowej skrzynce oddawczej. W tym stanie Prezes Zarządu PFRON zasadnie uznał, że decyzja została doręczona poprzez uznanie jej doręczenia z ostatnim dniem ponownej awizacji, co przewiduje art. 150 § 2 O.p. Dniem tym był 25 września 2008 r. Uchybienie terminowi zawitemu, a więc terminowi między innymi do złożenia odwołania, powoduje, że dokonana czynność jest bezskuteczna prawnie. Uchybienie terminowi oznacza niewykonanie określonej czynności procesowej, w ściśle określonym przez organ podatkowy lub przepis prawa, czasie. W przypadku gdy nastąpi uchybienie terminowi do wniesienia odwołania, który - stosownie do art. 223 § 2 pkt 1 O.p. - wynosi 14 dni, licząc od dnia doręczenia decyzji stronie, organ odwoławczy musi w trybie art. 228 § 1 pkt 2 O.p. stwierdzić uchybienie terminowi do wniesienia odwołania. Dla przywrócenia terminu konieczne jest kumulatywne spełnienie czterech przesłanek, a mianowicie: 1) uchybienie terminowi, 2) złożenie przez zainteresowanego wniosku o przywrócenie terminu w określonym terminie,3) uprawdopodobnienie braku winy wnioskującego w uchybieniu terminowi oraz 4)dokonanie czynności, dla której termin jest przewidziany. W złożonym przez Spółkę wniosku o przywróceniu terminu do wniesienia odwołania nie zostały wskazane okoliczności uprawdopodabniające że uchybienie nastąpiło bez winy Spółki. Na podkreślenie bowiem zasługuje, że stroną postępowania, zakończonego wydaniem opisanej decyzji, jest spółka prawa handlowego, osoba prawna nie zaś osoba fizyczna. W takim przypadku choroba mogłaby usprawiedliwić opóźnienie. Warunek braku zawinienia w uchybieniu terminowi przez osobę prawną, jako konieczną przesłankę do ewentualnego przywrócenia terminu, należy oceniać w kategoriach zachowania przez tę osobę reguł starannego działania. Z tego względu choroba prezesa zarządu Spółki niewątpliwie komplikuje jej funkcjonowanie nie mniej jednak, stosownie do jej statutu i braku uchwał wspólników o jej likwidacji, Spółka nadal była i jest podmiotem prawa. Ponadto od dnia 22 października 2008 r. prezes zarządu upoważniła do prowadzenia spraw Spółki jej udziałowca D. B., a więc od tej daty Spółka mogła działać bez utrudnień. Zasadnie więc Minister Pracy i Polityki Społecznej zaznaczył w wydanym postanowieniu, iż okoliczności powołane przez Spółkę wskazują na niedochowanie przez nią staranności w organizacji pracy. Złożony przez Spółkę wniosek o przywrócenie terminu naruszył też przepis art.162 § 2 O.p. poprzez nieokreślenie terminu od którego ustały przyczyny uchybienia terminowi tak, aby wykazać, że nie pozostaje w zwłoce i wskazany w tym przepisie 7 – dniowy termin zachowała. Dopiero w skardze Spółka wskazała, iż data tą był dzień 23 stycznia 2009 r. to jest dzień, w którym doręczono Spółce decyzję. Sąd stwierdza, że gdyby przyjąć, iż było to pierwsze doręczenie, Spółka nie musiałaby wnosić o przywrócenie terminu bo termin do niesienia odwołania byłby zachowany. Było to jednak doręczenie odpisu już ostatecznej decyzji, ostatecznej bo doręczonej w dniu 25 września 2008r. W ocenie Sądu termin do złożenia wniosku wraz z odwołaniem rozpoczął bieg w dniu 20 listopada 2008 to jest w dniu w którym upoważniony przez prezesa zarządu, D. B. otrzymał upomnienie wzywające Spółkę do zapłaty zaległości na rzecz PFRON. W tej dacie, przy dołożeniu należytej staranności, Spółka mogła podjąć działania mające na celu podważenie decyzji Prezesa Zarządu PFRON. Z całą pewnością nie może być to proponowana data 23 stycznia 2009 r. gdyż w tej dacie Spółce znane były nawet czynności podjęte przez organ egzekucyjny w wyniku wystawienia tytułu wykonawczego w dniu 28 listopada 2008 r. Reasumując, w ocenie Sądu, Spółka nie wykazała niezbędnych okoliczności pozwalających na uznanie, że uchybienie terminowi do wniesienia odwołania nastąpiło bez jej winy oraz w terminie 7 dni od ustania przyczyny uchybienia terminowi złożyła wniosek o jego przywrócenie. We wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania nie wskazała takich okoliczności, a zarzuty podniesione w skardze nie podważyły zasadności oceny dokonanej przez Ministra Pracy i Polityki Społecznej w wydanym przez niego postanowieniu z dnia [...] czerwca 2009r. W tym stanie postanowienie Ministra Pracy i Polityki Społecznej nie naruszyło przepisu art.162 O.p. stanowiącego jego podstawę prawną, a skarga nie podważyła zasadności tegoż postanowienia. Analizując skargę poprzez materiał znajdujący się w aktach postępowania, Sąd doszedł do przekonania, że zarzuty skargi - naruszenia art. 121§ 1, 122, 123 i 125 O.p. są nieuzasadnione. Ustawowa konieczność przeprowadzenia postępowania przez organ administracyjny w sposób budzący zaufanie do organów, z podjęciem wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego nie oznacza, że organ ma obowiązek działania za zainteresowanego. Dla przywrócenia terminu nie jest konieczne przeprowadzenie postępowania dowodowego w takim znaczeniu, jak o tym stanowią przepisy art. 180 i nn. O.p. Nie ma tu bowiem konieczności udowodnienia, że zainteresowany nie dotrzymał terminu bez swojej winy. Wystarczy uprawdopodobnienie, które jest środkiem zastępczym dowodu w znaczeniu ścisłym. Prawdopodobieństwo jest środkiem, który nie musi dawać pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie (wyrok NSA z dnia 5 maja 1995 r., SA/Wr 2223/94, Temida (CD), Sopot 2002). Nie stosuje się zatem reguł postępowania dowodowego (wyrok NSA z dnia 27 lipca 1995 r. SA/Po 797/95, Profesjonalny Serwis Podatkowy (CD), Warszawa 2002). Niekiedy zachodzą jednak i takie okoliczności, że podatnik może nie tylko uprawdopodobnić, ale także udowodnić brak winy. W takim przypadku może to uczynić za pomocą każdego dowodu. W takiej sprawie jak niniejsza, to na stronie, która uchybiła terminowi, spoczywała inicjatywa wykazania braku winy, a więc dochowania przez nią w prowadzonej działalności gospodarczej należytej staranności. Co do zarzutu niezapewnienia stronie czynnego udziału w postępowaniu stwierdzić należy, że w postępowaniu odwoławczym pełnomocnik Spółki nie został powiadomiony w trybie art. 200 O.p. o możliwości wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału. Uchybienie to jednak nie miało wpływu na sposób rozstrzygnięcia tej sprawy. Wskazuje na to uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 kwietnia 2005 r. FPS 6/04 z tezą drugą o treści : " Naruszenie przez organ odwoławczy art. 200 § 1 ustawy - Ordynacja podatkowa jest naruszeniem przepisów postępowania, które może doprowadzić do uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), jeżeli wspomniane naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy." (ONSAiWSA 2005/4/66, Glosa 2005/3/135), (PP 2005/7/54), (M.Podat. 2005/8/40), (Prok.i Pr.-wkł. 2005/9/47, Palestra 2005/11-12/256) Lex150133. Natomiast co do zarzutu przewlekłości postępowania, należy zgodzić się ze skargą, że został przekroczony dwumiesięczny termin do załatwienia sprawy (art.139 § 3 O.p.) z tym, że zwłoka trwająca od 23 kwietnia do 8 maja spowodowana była uzupełnianiem materiałów o pełnomocnictwo dla D. B.. Okoliczność ta również nie miała wpływu na sposób rozstrzygnięcia. Z tych względów skargę, na podstawie art. 151 p.p.s.a., należało oddalić.