III SA/Wa 1291/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia NSA Krystyna Chustecka (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Bożena Dziełak, Sędzia WSA Jolanta Sokołowska, Protokolant Emilia Jaktorska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 stycznia 2010 r. sprawy ze skargi R. B. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] maja 2009 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej 1) uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w R. z dnia [...] listopada 2008 r. nr [...], 2) stwierdza, że uchylone postanowienia nie mogą być wykonane w całości. Postanowieniem z dnia [...] maja 2009r. Dyrektor Izby Skarbowej w W. po rozpatrzeniu zażalenia R. B. – Skarżącego w niniejszej sprawie, utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w R. z dnia [...] listopada 2008r, nakładające na Skarżącego karę pieniężną w wysokości 1500zł. Powyższe postanowienie zostało wydane na podstawie następującego stanu faktycznego sprawy. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w R., na podstawie własnych tytułów wykonawczych obejmujących zaległości podatkowe prowadził postępowanie egzekucyjne wobec Przedsiębiorstwa Handlowego "N." Sp., z o.o., z siedzibą w S., ul. S. Organ egzekucyjny w dniu 5 lutego 2008 r. na podstawie tytułów wykonawczych nr SM 5/66/08 i SM 5/67/08, w obecności Vice-Prezesa Spółki P.H. "N." Sp. z o.o. – R. B. dokonał zajęcia, ruchomości Spółki w postaci - traka poziomego - który pozostawiono, do wyceny przez rzeczoznawcę, pod dozorem Skarżącego. Ponadto Skarżącego, obecnego przy zajęciu, poinformowano o zakazie zbycia zajętej ruchomości. W ramach prowadzonego postępowania egzekucyjnego w dniu 15 lutego 2008 r. zawiadomieniem dokonano zajęcia rachunku bankowego Spółki w Banku S. w S.. W odpowiedzi pismem z dnia 21 lutego 2008 r. Bank udzielił informacji, że przedmiotowe zajęcie nie może zostać zrealizowane z powodu braku środków na koncie. Organ egzekucyjny działając na podstawie art. 36 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.) – dalej "u.p.e.a.", pismem z dnia 21 maja 2008 r. wezwał Skarżącego w terminie 7 dni od dnia otrzymania niniejszego wezwania do udzielania wskazanych informacji, niezbędnych w celu skutecznego przeprowadzenie egzekucji. Wezwanie zostało skutecznie doręczone Skarżącemu w dniu 26 maja 2008 r. Dyrektor Izby skarbowej wyjaśnił, że ponieważ podejmowane czynności egzekucyjne jak również zastosowane w sprawie środki egzekucyjne nie przyniosły żadnych rezultatów pismem z dnia 25 sierpnia 2008r., zlecono oszacowanie biegłemu skarbowemu wartości zajętej ruchomości. W dniu 28 czerwca 2008r. pracownik organu egzekucyjnego udał się do P.H. "N." Sp. z o.o. tj. na plac przy ul. F., gdzie umówione zostało spotkanie z w/w biegłym i gdzie znajdowała się przedmiotowa ruchomość. Na miejscu stwierdzono brak zajętej ruchomości. Stwierdził, iż w siedzibie Spółki od Skarżącego uzyskano informację, że wszystkie maszyny znajdujące się przy ul. F. zostały w dniu 14 czerwca 2008r. przewiezione przez Prezesa – J. K. w nieznane mu miejsce. Skarżący dodał także, że najprawdopodobniej aktualnie działalność wykonywana jest w B. na terenie dawnego PGR-u. Kolejnym pismem z dnia 20 października 2008 r. do Skarżącego zostało skierowane wezwanie do udzielenia żądanych informacji, w tym dotyczących aktualnego miejsca położenia traka poziomego - zajętego przez organ egzekucyjny oraz do wydania, w terminie 7 dni od dnia otrzymania tegoż wezwania, ruchomości przyjętej pod dozór w dniu 5 lutego 2008 r. Korespondencja została odebrana przez adresata osobiście w dniu 21 października 2008 r., jednak ponownie pozostała bez odpowiedzi. Wobec braku odpowiedzi na wezwania z dnia 21 maja 2008 r. oraz 20 października 2008r. postanowieniem z dnia [...] listopada 2008 r. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w R. działając na podstawie art. 168 d § 1 i art. 168 e § 4 u.p.e.a. nałożył na Skarżącego karę pieniężną w wysokości 1500 zł. W uzasadnieniu swojego orzeczenia organ egzekucyjny wskazał, iż równocześnie z wezwaniem do udzielenia wskazanych w nich informacji powiadomiono Skarżącego o konsekwencjach odmowy udzielenia żądanych informacji lub wyjaśnień przewidzianych w art. 168 d u.p.e.a. Pismem z dnia 17 listopada 2008r. Skarżący wniósł zażalenie, żądając jego anulowania z uwagi na jego bezzasadność i niezgodność z obowiązującymi przepisami prawa. W uzasadnieniu wskazał, że w powołanym okresie w Firmie N. wykonywał jedynie funkcję księgowego, nie miał dostępu do środków płatniczych i nie miał obowiązku dokonywania płatności, czym zajmował się wyłącznie Prezes J. K., który dysponował gotówką pobieraną za dostarczone towary. Dodał także, że w dniu 13 czerwca 2008r. przedmiotowa ruchomość znajdowała się jeszcze na placu przy ul. F., natomiast jej brak stwierdził w dniu 17 sierpnia 2008r. Wskazał ponadto, że w oparciu o przytoczone przepisy art. 202 ustawy z dnia 15 września 2000r. Kodeks spółek handlowych (Dz. U. Nr 94, poz. 1037 ze zm.) – dalej "K.s.h." w październiku 2007r. zrezygnował z pełnienia funkcji Vice-Prezesa Zarządu o czym poinformował Prezesa – J. K., Podkreślił także, że cały czas chętnie współpracował z pracownikami organu egzekucyjnego, informując w czasie ostatniej rozmowy o sprzedaży zajętej ruchomości tj. traka poziomego i zobowiązując się do ustalenia jego nabywcy. Dyrektor Izby Skarbowej w W. w zaskarżonym postanowieniu wyjaśnił, że pomimo, iż Skarżący, w powołanym okresie, w Firmie "N." wykonywał jedynie funkcję księgowego, nie mając dostępu do środków płatniczych i obowiązku dokonywania płatności, to nie stanowi to przesłanki do odstąpienia od udzielenia organowi egzekucyjnemu żądanych w przesłanych wezwaniach informacji, a które z racji pełnionej funkcji winna posiadać, bowiem stosownie do art. 36 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny może żądać od uczestników postępowania informacji i wyjaśnień w zakresie niezbędnym do prowadzenia egzekucji. Wyjaśnił, iż informacje dotyczące posiadanego przez Spółkę majątku, aktualnego rachunku bankowego oraz wierzytelności, o udzielenie których zwrócił się organ egzekucyjny były niewątpliwie informacjami niezbędnymi do prowadzenia egzekucji. Krąg podmiotów do których organ egzekucyjny może zwrócić się o udzielenie informacji, o których mowa w art. 36 jest nieograniczony. Wszystkie podmioty do których zwróci się organ egzekucyjny są zobowiązane do udzielenia mu informacji. A zatem żądanie udzielenia informacji przez Skarżącego odnośnie posiadanego majątku spółki jak również wskazania aktualnego rachunku bankowego oraz wierzytelności było w pełni uzasadnione. Od wykonania żądania określonego w art. 36 § 1 ww. ustawy można uchylić się w takim zakresie w jakim według przepisów kpa można odmówić zeznań w charakterze świadka albo odpowiedzi na zadane pytanie (art. 38 § 2). Jak wynika z powyższych ustaleń argument Skarżącego, że w oparciu o przepisy art. 202 K.s.h. w październiku 2007r. zrezygnował z pełnienia funkcji Vice-Prezesa Zarządu o czym poinformował Prezesa – J. K. nie stanowi, w ocenie organu, przesłanki do uchylenia się od wykonania obowiązku udzielenia informacji zgodnie z art. 36 § 1 u.p.e.a. Organ podkreślił również, iż w sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności zwalniających Skarżącego z istniejącego obowiązku, a w związku z tym Skarżący nie miał podstaw do uchylenia się od obowiązku udzielenia organowi egzekucyjnemu żądanych informacji. Powołując się na przepis art.168d § 1 u.p.e.a. wyjaśnił, że osobę, która wbrew ciążącemu na niej obowiązkowi odmawia udzielenia organowi egzekucyjnemu informacji lub wyjaśnień niezbędnych do prowadzenia egzekucji albo udziela fałszywych informacji lub wyjaśnień, może być nałożona kara pieniężna do wysokości 3.800 zł. Podkreślił, że przepis ten daje podstawę do ukarania osoby odmawiającej udzielenia organowi egzekucyjnemu informacji lub wyjaśnień albo udzielającej fałszywych informacji lub wyjaśnień, gdy odmowa udzielenia tych informacji lub wyjaśnień była nieuzasadniona. Wyjaśnił, że w rozpatrywanej sprawie organ egzekucyjny dwukrotnie występował do Skarżącego z wezwaniem o udzielenie wskazanych informacji niezbędnych do skutecznego prowadzenia postępowania egzekucyjnego i jak wynika z akt sprawy wezwania niniejsze Skarżący otrzymał potwierdzając ich odbiór osobiście. Stwierdził, że na skierowane wezwania organ egzekucyjny nie uzyskał ze strony Skarżącego żadnej odpowiedzi, ani wyjaśnień o przyczynach nie udzielenia niniejszych informacji, w związku z czym, w jego opinii, nałożenie kary pieniężnej było uzasadnione. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 czerwca 2009r. Skarżący zarzucając organom wydanie postanowienia z naruszeniem prawa oraz oparcie się na wybiórczym materiale dowodowym wniósł o uchylenie ww. postanowienia. W uzasadnieniu wskazał, że w październiku 2007 r. zrezygnował z pełnienia funkcji Vice Prezesa Zarządu a w okresie prowadzenia egzekucji pełnił jedynie funkcję księgowego. Jako księgowy nie uchylał się od uczestnictwa w prowadzonym przez organ egzekucyjny postępowaniu egzekucyjnym i starał się przekazać wszystkie informacje jakie posiadał odnośnie możliwości prowadzenia egzekucji. Ponadto Skarżący podniósł, iż w uzasadnieniu postanowienia, nie zawarto całego materiału postępowania egzekucyjnego wskazując na brak informacji o zajęciu wierzytelności oraz o przekazanych, w toku postępowania egzekucyjnego, danych w biurze firmy P. H. N.. Odnosząc się natomiast do pozostawionego pod jego dozorem traka wyjaśnił, że powiadomił Prokuraturę Rejonową w S. o uchyleniu traka z pod egzekucji przez Prezesa J. K.. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w W. podtrzymując zaprezentowane wcześniej stanowisko wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów lub czynności wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej powoływanej jako p.p.s.a., sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a - c p.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte są wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Wyjaśnić również należy, iż stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że Sąd, dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji ma prawo i obowiązek uwzględnić również okoliczności, wprawdzie nie wskazane w skardze jako zarzut, ale mające wpływ na tę ocenę. Skarga jest uzasadniona.. Zgodnie z art. 36 u.p.e.a. w zakresie niezbędnym do prowadzenia egzekucji organ egzekucyjny może żądać od uczestników postępowania informacji i wyjaśnień, jak również zwracać się o udzielenie informacji do organów administracji publicznej oraz jednostek organizacyjnych im podległych lub podporządkowanych, a także innych podmiotów ( § 1 ). Informacje i wyjaśnienia, o których mowa w § 1, udzielane są nieodpłatnie przez uczestników postępowania egzekucyjnego oraz organy administracji publicznej i jednostki im podległe lub przez nie nadzorowane ( § 1a ). Z powyższego przepisu wynika zatem, że żądanie informacji i wyjaśnień odnosi się do "uczestników postępowania", przy czym w literaturze przedmiotu nie budzi wątpliwości, że owi uczestnicy postępowania to przede wszystkim zobowiązany oraz wierzyciel, choć w rachubę wchodzą także inne podmioty, np. osoba trzecia o której stanowi art. 38,lub domownik, o którym traktuje art. 48 powołanej ustawy. Następnie w rachubę wchodzą organy administracji publicznej i podległe im jednostki organizacyjne, ale też inne podmioty. W związku z treścią § 1a w art. 36 u.p.e.a. zwraca się przy tym uwagę, że zobowiązany, wierzyciel oraz organy administracji publicznej i jednostki im podległe jako uczestnicy postępowania są zobowiązani do nieodpłatnego ich udzielania, natomiast nie dotyczy to innych podmiotów . W rozpoznawanej sprawie postępowanie egzekucyjne prowadzone jest w stosunki do spółki, która jako osoba prawna działa przez upoważnione do jej reprezentacji organy i osoby. Jeżeli zatem Skarżący podnosi w toku postępowania prowadzonego w 2008r. okoliczności, że od października 2007 r. nie pełni funkcji viceprezesa spółki, to bez ich wyjaśnienia, nie można go traktować jako uczestnika postępowania egzekucyjnego prowadzonego w stosunku do spółki ..Błędne jest stanowisko organów egzekucyjnych, że okoliczności te w sprawie nie mają znaczenia w sprawie, przy jednoczesnym traktowaniu Skarżącego ,jako pełniącego tą funkcję w zarządzie spółki. Stosownie do art. 168 d § 1 i 2 u.p.e.a. kara pieniężna może być nałożona na osobę, która wbrew ciążącemu na niej obowiązkowi odmawia udzielenia organowi egzekucyjnemu informacji lub wyjaśnień niezbędnych do prowadzenia egzekucji albo udziela fałszywych informacji lub wyjaśnień. Jeżeli żądanie udzielenia informacji lub wyjaśnień było skierowane do osoby prawnej lub innej jednostki organizacyjnej, karę pieniężną nakłada się na pracownika odpowiedzialnego za udzielenie informacji lub wyjaśnień, a gdyby ustalenie takiego pracownika było utrudnione - karę pieniężną nakłada się na odpowiedzialnego kierownika. Bez wyjaśnienia zatem okoliczności podnoszonych przez Skarżącego w toku postępowania dotyczących jego funkcji oraz zakresu odpowiedzialności, nałożenie kary pieniężnej, według oceny Sądu ,jest nieuprawnione. Przed wydaniem nowego postanowienia należy uzupełnić postępowanie wyjaśniające w sprawie. Z powyższych względów Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a i c p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.