III SA/Wa 1291/17

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Lucyna Kaligowska po rozpoznaniu w dniu 22 maja 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M.Z. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności członka zarządu oraz spółki za zaległości podatkowe spółki w podatku od towarów i usług za grudzień 2010 r. postanawia 1) zwolnić skarżącego od wpisu od skargi ponad kwotę 100 zł; 2) odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie Skarżący M.Z. zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych. Wskazał, iż utrzymuje się z renty wynoszącej 2.275,88 zł, zaś jego żona z emerytury w wysokości 2.849,73 zł. Wśród wydatków wymienił koszty mieszkaniowe z prądem, gazem i telefonem (1.200 zł), kredyt (300 zł), leki (łącznie 340 zł), koszty wizyt lekarskich (łącznie 300 zł), ubezpieczenie samochodu (140 zł). Skarżący oświadczył, że nie posiada majątku, zaś do jego żony należy mieszkanie oraz samochód. W wykonaniu wezwania referendarza sądowego Skarżący przesłał zeznania podatkowe, decyzje ZUS, dokumenty obrazujące wydatki, dokumentację medyczną, wyciągi bankowe. Poinformował, że nie poniósł dotychczas żadnych kosztów pomocy prawnej. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: Przyznanie prawa pomocy stanowi odstępstwo od ogólnej zasady wyrażonej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), dalej jako: "P.p.s.a.", zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. W orzecznictwie jednolicie przyjmuje się, że udzielenie stronie prawa pomocy powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe (por. postanowienia NSA z: 5 sierpnia 2013 r., II FZ 616/13; 23 stycznia 2013 r. I FZ 2/13 oraz II FZ 1017/12; 10 stycznia 2013 r. II FZ 1005/12). W niniejszej sprawie Skarżący ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Jedynymi kosztami, do których uiszczenia jest on zobowiązany na tym etapie postępowania są wpisy od skarg w dwóch toczących się równolegle sprawach w łącznej wysokości 1.000 zł. Dla pozytywnego w tej kwestii rozstrzygnięcia konieczne jest spełnienie przesłanki, o jakiej mowa w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem Sąd przyznaje prawo pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z analizy akt sprawy referendarz sądowy wysnuł wniosek, iż Skarżącego nie można zaliczyć do osób, do których przede wszystkim instytucja prawa pomocy jest kierowana, tj. bezrobotnych, samotnych, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku (por. postanowienie NSA z 22 listopada 2006 r., II FZ 728/06). Skarżący posiada stałe źródło utrzymania, jakim jest renta w wysokości 2.320,98 zł. Z renty wynoszącej 2.911,63 zł utrzymuje się także jego żona. Łączny dochód małżonków wynosi zatem 5.232,61 zł. Dodatkowo analiza przedłożonych wyciągów bankowych wskazuje, że zarówno Skarżący, jak i jego żona mają zdeponowane na swoich rachunkach środki przewyższające wspomnianą wyżej sumę wpisów. I tak na dzień 31 marca 2017 r. na rachunku Skarżącego widniało saldo w wysokości nieco ponad 4.182 zł, zaś na rachunku jego żony nieco ponad 12.020 zł. Z powyższych danych nie wynika zatem jakoby Skarżący – obiektywnie rzecz biorąc – był osobą ubogą. Oceniając jego zdolność do poniesienia kosztu dwóch wpisów sądowych referendarz sądowy uwzględnił jednak szczególne okoliczności faktyczne niniejszej sprawy, a mianowicie stan zdrowia Skarżącego. Z nadesłanej dokumentacji medycznej wynika bowiem, że cierpi on na liczne schorzenia, w tym niewydolność krążenia kwalifikującą go do przeszczepu serca. Nadto rozpoznano u niego przewlekłą chorobę nerek, przebył on również operację kręgosłupa, zapalenie wyrostka robaczkowego, zakrzepicę żył. O złym stanie zdrowia Skarżącego świadczy chociażby fakt, iż w przeciągu ostatnich dwóch miesięcy był on dwukrotnie hospitalizowany. Wypisano go z zaleceniem m. in. regularnych kontroli w poradniach specjalistycznych oraz diety niskokalorycznej. Uwzględniając zatem rodzaj rozpoznanych u Skarżącego schorzeń oraz wynikającą z nich konieczność wydatkowania znacznych kwot na leczenie i lekarstwa referendarz sądowy doszedł do przekonania, że zapłata w krótkim czasie (7 dni) dwóch wpisów sądowych w wysokości 1.000 zł ograniczyłaby możliwość czynienia nakładów na ochronę zdrowia. Tym samym obciążenie Skarżącego obowiązkiem ich uiszczenia byłoby wyrazem naruszenia jego konstytucyjnie gwarantowanego prawa do ochrony zdrowia (art. 68 ust. 1 Konstytucji). Co istotne zapłata tej kwoty warunkuje dostęp Skarżącego do Sądu. Zważywszy jednak na poziom osiąganych dochodów i ponoszonych wydatków referendarz sądowy stwierdził, iż sytuacja życiowa Skarżącego nie wyklucza możliwości wygospodarowania przez niego kwoty 100 zł celem opłacenia skargi w niniejszej sprawie. Te wszystkie względy zadecydowały o zwolnieniu go od wpisu od skargi ponad kwotę 100 zł. Jednocześnie referendarz sądowy za przedwczesne uznał zwalnianie go z innych jeszcze opłat sądowych, które ewentualnie mogą pojawić się na dalszych etapach postępowania. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.