III SA/Wa 1292/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Waldemar Śledzik po rozpoznaniu w dniu 2 czerwca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi M. sp. z o.o. z siedzibą w O. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych za 2010 r. postanawia: odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji M. sp. z o.o. z siedzibą w O. (dalej zwana: "Skarżącą"), wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w O. (dalej zwany "DIS") z dnia [...] marca 2014 r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych za 2010 r. Skarżąca pismem z dnia 24 marca 2014 r. wniosła o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W jej przekonaniu uwzględnienie wniosku jest zasadne z uwagi na "stan faktyczny sprawy, sytuację finansową i obecne uwarunkowania gospodarcze zarówno w bliskim, jak i szeroko pojętym otoczeniu". Ponadto wskazała, iż za wstrzymaniem wykonania decyzji przemawia niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody oraz możliwość spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Zdaniem Skarżącej, niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody nie dotyczy wyłącznie samych stron postępowania, lecz również innych podmiotów, w stosunku do których wykonanie decyzji takie szkody mogłoby wyrządzić. Ponadto zwróciła uwagę, iż zaskarżoną decyzją określona została wysokość zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób prawnych za 2010 r. oraz wysokość odsetek za zwłokę od zaniżonych zaliczek miesięcznych na podatek dochodowy od osób prawnych za poszczególne miesiące 2010 r. w łącznej kwocie 529.636 zł. Tym samym po jej stronie wystąpiła zaległość podatkowa w podatku dochodowym od osób prawnych za 2010 r. w kwocie głównej 529.636 zł wraz z odsetkami od zaległości podatkowych (na dzień 24 marca 2014 r.), co znacząco przekracza jej możliwości płatnicze. Wykonanie zaskarżonej decyzji istotnie pogarszałoby także jej płynność finansową, co z kolei mogłoby zagrozić jej dalszemu funkcjonowaniu. Zwróciła także uwagę, że niewstrzymanie wykonania decyzji skutkować może powstaniem istotnych zatorów płatniczych, które nierzadko kończą się koniecznością likwidacji działalności, a w następstwie spowodować mogą nieodwracalne konsekwencje, także dla społeczności lokalnych, w których Skarżąca funkcjonuje oraz dla jej pracowników. Podkreśliła też, że salda środków pieniężnych na rachunkach bankowych i w kasie, jakimi dysponuje obecnie, w przeważającej mierze są ujemne (wynoszą łącznie: - 2.619.494,21 zł), co wskazuje, że bez dalszego zadłużania się lub sprzedaży aktywów nie jest ona w stanie ponieść kosztów wykonania decyzji. Bardzo niski poziom gotówki w stosunku do skali prowadzonej działalności oraz obecna sytuacja gospodarcza, w tym kryzys światowy na rynkach finansowych wystawia ją na niebezpieczeństwo wpadnięcia w spiralę braku płynności, a co za tym idzie niewypłacalności, bez jej winy, co może skutkować jej upadkiem. Skarżąca zaznaczyła, że wykonanie decyzji utrudniłoby jej ponadto wykonanie zobowiązania wynikającego z zeznania CIT-8 za 2013 r. w kwocie 1.016.763 zł, co spowodowałoby konieczność dalszego zadłużania się lub zbywania posiadanych aktywów, a także że w stosunku do niej toczą się postępowania podatkowe przed Dyrektorem Izby Skarbowej w zakresie podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do marca 2011 r. oraz w zakresie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2010 r., w wyniku których wydano decyzje, z których wynikają zaległości podatkowe w kwotach 64.124 zł oraz 160.181 zł wraz z odsetkami. Kwoty te znacznie przekraczają możliwości płatnicze Skarżącej i łącznie z kwotą zaległości wynikającą z zaskarżonej decyzji, w chwili obecnej są praktycznie niemożliwe do wykonania. W tej sytuacji wstrzymanie wykonania powyższych decyzji jest uzasadnione, ponieważ pozwoli jej uwzględnić kwoty podatku do zapłaty w planach finansowych oraz uniknąć nieodwracalnych skutków i ogromnej szkody, jakie wiązałaby się z natychmiastowym wykonaniem decyzji, które niewątpliwie spowoduje niebezpieczeństwo tak daleko idącej ingerencji w funkcjonowanie Skarżącej, jak konieczność zbycia aktywów kluczowych dla jej działalności. Skarżąca podkreśliła też, że finansuje swoją działalność "kapitałem obcym". Z tego tytułu miesięczna rata czynszu leasingowego składników majątku wynosi 156.737,03 zł, a zadłużenie z tytułu kredytów i pożyczek na 28 lutego 2014 r. wyniosło 13.947.853 zł, w tym 9.600.887 zł tytułem kredytów. Kwota zadłużenia do spłacenia w ciągu najbliższych 12 miesięcy sięga 4.404.702 zł. W związku z tym będzie więc musiała regulować co miesiąc znaczne kwoty, a każde opóźnienie może skutkować wypowiedzeniem umów i np. koniecznością zwrotu przedmiotu leasingu lub natychmiastową wymagalnością wszystkich rat leasingów, kredytów lub pożyczek. W przypadku wypowiedzenia umów leasingu mogłoby to spowodować brak możliwości dalszego prowadzenia działalności w oparciu o tenże przedmiot leasingu, a w przypadku kredytów lub pożyczek, mogłoby doprowadzić do konieczności spieniężenia znacznej części aktywów w celu spłaty zadłużenia. Jej zdaniem wystąpienie takich zdarzeń może uruchomić reakcję łańcuchową, która doprowadzi do braku możliwości dalszego funkcjonowania Skarżącej przez wyzwolenie następującego ciągu zdarzeń: opóźnienie w spłacie zadłużenia, postawienie zadłużenia w stan natychmiastowej wymagalności, konieczność zbycia majątku w celu spłaty zadłużenia, konieczność ograniczenia zakresu działalności w związku ze zmniejszeniem potencjału na skutek zbycia aktywów, brak możliwości wywiązania się z zawartych umów, kary umowne wynikające z niewywiązywania się z umów i wypowiedzenie umów przez kontrahentów, dalsze trudności finansowe w wyniku naliczania kar umownych i utraty kontrahentów, utrata renomy rynkowej i w rezultacie narastanie trudności, i w końcu upadłość. W dalszej części Skarżąca wskazała, że obecnie jest zaangażowana w szereg wymagających wysokich nakładów finansowych inwestycji, które związane są z jej podstawową działalnością i są niezbędne dla jej rozwoju i umożliwienia jak najlepszego wywiązywania się z zadań w zakresie gospodarki odpadami. Całkowita wartość prowadzonych i planowanych inwestycji wynosi ok. 5.165.000 zł, co wymaga niezwykle wyważonego planowania finansowego. W jej ocenie wykonanie decyzji może udaremnić realizację tych inwestycji z uwagi na zaburzenie równowagi finansowej ustalonej w jej planach finansowych. Zaniechanie inwestycji w toku lub planowanych stanowić będzie barierę w jej rozwoju, powodując niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody i trudnych do odwrócenia skutków. Jednocześnie zaznaczyła, iż do realizacji części inwestycji (o łącznej wartości 935.000 zł) zobowiązuje ją status Regionalnej Instalacji Przetwarzania Odpadów Komunalnych (dalej jako "RIPOK"). Zaniechanie lub ograniczenie tych inwestycji spowoduje utratę statusu RIPOK i utrudni prowadzenie działalności w zakresie odbioru odpadów komunalnych, co jest jedną z podstawowych gałęzi działalności Skarżącej, a ponadto może wiązać się z ryzykiem braku możliwości wywiązania się z zawartych umów na odbiór odpadów i doprowadzić do ich zerwania, co spowoduje utratę znacznego źródła przychodów. W rezultacie zaś na długi okres ograniczy skalę działalności i plany rozwojowe Skarżącej. Wynikające stąd istotne ograniczenie przychodów przy wysokich kosztach stałych działalności (np. z tytułu finansowania dłużnego) może przyczynić się nawet do ogłoszenia jej upadłości. Skarżąca wyjaśniła, że zatrudnia 162 osoby na umowę o pracę i ok. 60 osób na umowę zlecenia. Wykonanie zaskarżonej decyzji i wystąpienie tego negatywnych skutków dla Skarżącej, z prawdopodobieństwem graniczącym z pewnością, przełoży się na konieczność redukcji zatrudnienia. W jej przekonaniu znalezienie nowej pracy w rejonach dotkniętych wysokim bezrobociem jest utrudnione. Zaznaczyła, że na koniec stycznia 2014 r. w Ostrołęce i powiecie ostrołęckim stopa bezrobocia wyniosła odpowiednio 16,4% i 19,6%. Zdaniem Skarżącej nie można wykluczyć, że pracę stracą także osoby o niskich kwalifikacjach lub w wieku przedemerytalnym, dla których utrata pracy w takich warunkach może być szczególnie dotkliwa. Wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji uchroni Skarżącą przed bardzo prawdopodobną koniecznością redukcji zatrudnienia, a w najgorszym scenariuszu uchroni wszystkich zatrudnionych pracowników przed niewątpliwie bolesną dla nich utratą pracy. Skarżąca stwierdziła, że wykonanie zaskarżonej decyzji uniemożliwi jej dalsze wspomaganie działalności organizacji pożytku publicznego, ponieważ w pierwszej kolejności będzie musiała zrezygnować z wydatków innych niż obligatoryjne, do których zaliczają się darowizny. W 2012 r. Skarżąca przekazała na cele pożytku publicznego 24.100 zł, w 2013 r. – 18.300 zł, a w 2014 r. – 4.400 zł. Wykonanie decyzji pozbawi ją środków na dalsze wspieranie celów dobroczynnych, a także doprowadzi do wystąpienia skutków uzasadniających wstrzymanie wykonania decyzji również z perspektywy beneficjentów pomocy, jaka udzielana jest w wyniku dobroczynnej działalności Spółki. Końcowo Skarżąca podniosła również, że w przypadku stwierdzenia przez Sąd wadliwości zaskarżonej decyzji, koszty ewentualnej operacji zwrotu wyegzekwowanej kwoty i to wraz z odsetkami, obciążą wyłącznie budżet państwa, czyli de facto wszystkich podatników. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na wstępie wskazać należy, ze instytucja wstrzymania przez sąd wykonania zaskarżonego aktu lub czynności, będąca formą tymczasowej ochrony sądowej udzielanej stronie postępowania, stanowi wyjątek od zasady wyrażonej w art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej jako "P.p.s.a."), zgodnie z którą wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu. Stosownie do art. 61 § 3 P.p.s.a. sąd może, na wniosek skarżącego, wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności, o których mowa w § 1 cytowanego artykułu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Warunkiem wydania postanowienia o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności jest więc wykazanie przez stronę okoliczności uzasadniających możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W ocenie Sądu Skarżąca nie wykazała, że wykonanie zaskarżonej decyzji spowoduje opisane przez nią skutki, a mianowicie zagrożenie utratą płynności finansowej i środków na zapłatę zobowiązań, co może doprowadzić do zachwiania jej stabilności finansowej, sprzedaży aktywów, konieczności zadłużania się, niemożności regulowania przyszłych zobowiązań podatkowych i prowadzenia inwestycji, a także zaprzestania wspomagania działalności organizacji pożytku publicznego, konieczność ograniczenia zakresu działalności, utratę renomy rynkowej, a nawet upadłość i związane z tym zwolnienia pracowników. W ocenie Sądu wszystkie wskazane okoliczności mają charakter hipotetyczny i są swojego rodzaju "prognozami", których jednak nie można zweryfikować w oparciu o przedstawione dokumenty. Innymi słowy, Skarżąca nie wykazała realnego zagrożenia, jakie pociągnęłoby za sobą wykonanie zaskarżonej decyzji. Zdaniem Sądu, przesłanki wstrzymania wykonania decyzji nie mogą być uzasadniane obawą wystąpienia zakładanych przez Skarżącą ciągów zdarzeń, których jedynego źródła upatruje w konieczności uiszczenia zaległego zobowiązania podatkowego. Skarżąca w uzasadnieniu wniosku powoływała się na znaczące kwoty obciążających ją płatności. Załączyła do wniosku zestawienie "leasingów" oraz kredytów i pożyczek. Jednakże podana przez nią kwota zadłużenia istniejąca na 28 lutego 2014 r., tj. 13.947.835 zł powinna być spłacona do 31 grudnia 2020 r. Z tą datą bowiem upływa termin płatności kredytu inwestycyjnego o wysokości 6.430.431 zł, zaś termin spłaty pożyczki w kwocie 4.346.966 zł przypada na 30 września 2019 r., a są to największe kwoty zadłużenia. Bez wątpienia spłata zadłużenia stanowi istotne obciążenie finansów Skarżącej, podobnie jak raty kredytów, pożyczek i opłaty leasingowe. Podnieść jednak należy, że powinny one być regulowane tak samo jak zobowiązania podatkowe. Dokonując zestawienia łącznej wysokości obciążeń Skarżącej z tytułu kredytów i pożyczek oraz rat leasingowych w porównaniu do kwoty zobowiązania podatkowego określonego zaskarżoną decyzją, w ocenie Sądu nie sposób przyjąć, iż uiszczenie tego zobowiązania (wraz z odsetkami) będzie miało istotny wpływ na sytuację finansową Skarżącej. Ponadto Sąd zauważa, że Skarżąca ponosi znaczące nakłady inwestycyjne, ale też – jak wynika ze wskazanego wyżej zestawienia – posiada ona zaciągnięte kredyty inwestycyjne, które służą finansowaniu także tych nakładów. Wysokość kwot zadłużenia i zakres inwestycji Skarżącej bez wątpienia wiążą się z zakresem i rozmiarami działalności prowadzonej przez nią działalności. Z przedłożonego przez Skarżącą zeznania CIT-8 za 2013 r. wynika, że w roku tym uzyskała ona przychód w kwocie 40.802.480,67 zł, a jej dochód wyniósł 8.416.059,89 zł. Podatek dochodowy do zapłaty to kwota 1.016.763 zł. Powyższe dane w zestawieniu z wartością przedmiotu zaskarżenia w niniejszej sprawie, tj. kwotą 529.636 zł pozwalają przyjąć, że uregulowanie zobowiązania podatkowego w tej wysokości wraz odsetkami nie pozbawi Skarżącą płynności finansowej i zdolności do bieżącego regulowania należności oraz ograniczą możliwość prowadzenia przez nią działalności. Wprawdzie w treści wniosku Skarżąca podała ujemne salda rachunków bankowych i kasy (łącznie jest to kwota -2.619.494, 21 zł), ale nie nadesłała żadnych dokumentów (np. wyciągów z rachunków bankowych), które potwierdzałyby te dane. Nie wskazała również żadnych okoliczności, które spowodowały taki stan kont i kasy na 28 lutego 2014 r. Natomiast, jak już Sąd wskazał, w zeznaniu CIT-8 za 2013 r., złożonym 10 marca 2014 r., Skarżąca wykazała dochód w kwocie 8.416.059,89 zł. Także wynikająca z zeznania CIT-8 skala przychodów Skarżącej, które odzwierciedlają rozmiar prowadzonej przez danego przedsiębiorcę działalności, nie pozwala uznać, że Skarżąca wykazała, iż wykonanie zaskarżonej decyzji może zagrozić jej sytuacji finansowej, a w efekcie mogłoby spowodować opisane przez nią trudne do odwrócenia skutki i stworzyć niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody. Egzekwowanie zaległości podatkowych powoduje dolegliwość w postaci uszczerbku finansowego, który nie jest jednakże pojęciem tożsamym z groźbą wyrządzenia znacznej szkody, czy też spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Nie jest to sytuacja, sama w sobie, uzasadniająca zastosowanie wyjątkowego rozwiązania prawnego, jakim jest ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym, ponieważ – co wskazała też Skarżąca – w razie uwzględnienia przez sąd skargi i uchylenia decyzji strona skarżąca może otrzymać zwrot uiszczonych kwot (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 sierpnia 2011 r., sygn. akt II GSK 1562/11). Sąd podziela również pogląd wyrażony w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z 12 grudnia 2013 r. sygn. akt II FSK 3440/13, zgodnie z którym "wywieranie skutków finansowych dla strony jest normalną konsekwencją egzekucji administracyjnej". Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji nie służy zabezpieczeniu strony przed jakimikolwiek skutkami egzekucji, lecz jedynie przed takimi, których ewentualne wygranie sporu sądowego by nie naprawiło. Analogiczne stanowisko zajął też Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 23 września 2013 r. sygn. akt II FSK 1191/13. Także okoliczność, że wadliwość działania organów podatkowych obciąży budżet państwa, a w rezultacie wszystkich podatników, nie jest przesłanką wstrzymania wykonania zaskarżonej do sądu decyzji. W rozumieniu omawianego przypisu oczywistym jest przy tym, że szkoda wyrządzona wadliwym działaniem organu państwa powinna być naprawiona. Wstrzymanie wykonania decyzji zaskarżonej do Sądu ma uchronić stronę przed określonymi skutkami wykonania decyzji. Podkreślić jednocześnie należy, iż w przypadku podmiotów prowadzących działalność gospodarczą miarodajną dla oceny ich zdolności płatniczych nie jest kategoria "dochodu" (rozumianego jako nadwyżka sumy przychodów nad kosztami ich uzyskania), lecz "przychodu". Istnieją bowiem legalne instrumenty podatkowe pozwalające na równoważenie kosztów i przychodów, tak by w końcowym rozliczeniu obciążenie podatkowe zminimalizować, czy też w ogóle je wyeliminować. Do instrumentów takich należą choćby zwolnienia podatkowe, ponoszone wydatki stanowiące koszty uzyskania przychodów, amortyzacja majątku trwałego itp. Istotniejsze zatem jest to, że Spółka uzyskuje przychody z działalności gospodarczej i że przychody te kształtują się na znacznym poziomie. W związku z powyższym w ocenie Sądu Skarżąca nie wykazała, by wykonanie zaskarżonej decyzji spowodowałoby dla niej trudne do odwrócenia skutki czy też groźbę wystąpienia znacznej szkody. Końcowo Sąd ponadto wyjaśnia, że rozpoznając wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji Sąd nie dokonuje oceny prawidłowości zaskarżonej decyzji, jako że przesłanki z art. 61 § 3 P.p.s.a nie są tożsame z tymi, które decydują o zasadności skargi (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 kwietnia 2004 r., sygn. akt FZ 33/04 i FZ 38/04, niepubl.). Dlatego też Sąd przy rozpatrywaniu wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie mógł brać pod uwagę merytorycznych zarzutów skargi oraz przekonania Skarżącej o wydaniu decyzji z naruszeniem przepisów prawa. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 61 § 3 i § 5 P.p.s.a., Sąd orzekł, jak w sentencji.