III SA/Wa 1295/25
WyrokWSA w Warszawie2026-04-23
Skład orzekający: Marta Waksmundzka-Karasińska, Matylda Arnold-Rogiewicz, Jacek Kaute
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ podatkowy powinien wszcząć postępowanie w sprawie stwierdzenia wygaśnięcia decyzji orzekającej o solidarnej odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe spółki, jeśli strona twierdzi, że zobowiązanie podatkowe nigdy nie przekształciło się w zaległość?Ratio decidendi
Organ podatkowy nie wszczyna postępowania w sprawie stwierdzenia wygaśnięcia decyzji, jeżeli zobowiązanie podatkowe, które stanowiło podstawę wydania decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej, pozostaje wymagalne i nie zostało zmienione w stosownym trybie. Instytucja stwierdzenia wygaśnięcia decyzji nie służy eliminacji decyzji wadliwych, lecz tych, których realizacja jest niemożliwa lub niecelowa, a strona miała możliwość kwestionowania decyzji w odwołaniu, czego nie uczyniła w terminie.Stan faktyczny
Skarżący, członek zarządu spółki, wniósł o stwierdzenie wygaśnięcia decyzji orzekającej o jego solidarnej odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki w podatku dochodowym od osób prawnych za 2017 r. Twierdził, że zobowiązanie podatkowe nigdy nie przekształciło się w zaległość, a decyzja była od początku bezprzedmiotowa. Organy podatkowe odmówiły wszczęcia postępowania, uznając, że zaległość podatkowa nadal istnieje i jest wymagalna, a skarżący nie kwestionował jej istnienia w terminie. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Marta Waksmundzka-Karasińska (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Matylda Arnold-Rogiewicz, sędzia WSA Jacek Kaute, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 23 kwietnia 2026 r. sprawy ze skargi A. B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] marca 2025 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wygaśnięcia decyzji orzekającej o solidarnej odpowiedzialności członka zarządu wraz ze spółką za zaległości podatkowe spółki w podatku dochodowym od osób prawnych oddala skargę.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. (dalej: "DIAS", "Organ drugiej instancji"), postanowieniem z [...] marca 2025 r., po rozpatrzeniu zażalenia A. B. (dalej: "Skarżący" lub "Strona") na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego W. (dalej "NUS") z [...] lipca 2024 r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wygaśnięcia decyzji NUS z [...] grudnia 2023 r. w sprawie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności podatkowej Skarżącego jako członka zarządu P. Sp. z o.o. - Oddział w Polsce (dalej "Spółka"), wraz ze Spółką, za zaległość podatkową Spółki w podatku dochodowym od osób prawnych za 2017 r. w kwocie 874 852,46 zł wraz z odsetkami za zwłokę w kwocie 519 902 zł. – utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji.
Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że Spółka w dniu 27 marca 2018 r. złożyła do Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w W. za pomocą środków komunikacji elektronicznej zeznanie o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) i należnego podatku dochodowego od osób prawnych CIT- 8 za 2017 r., w której wykazała kwotę podatku podlegającego wpłacie do Urzędu Skarbowego w wysokości 878 103 zł. Następnie 28 marca 2018 r. Spółka złożyła korektę zeznania, w której wykazała kwotę podatku podlegającego wpłacie do Urzędu Skarbowego w wysokości 878 103 zł.
Spółka nie uregulowała w terminie podatku dochodowego od osób prawnych za 2017 r., którego termin płatności przypadał na 3 kwietnia 2018 r., w związku z czym powstała zaległość podatkowa.
Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w W. w dniu [...] września 2022 r. wystawił tytuł wykonawczy obejmujący zaległość Spółki w podatku dochodowym od osób prawnych za 2017 r., który został doręczony Spółce 25 października 2022 r. (w trybie art. 44 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego).
W toku postępowania egzekucyjnego wobec majątku Spółki podjęto szereg czynności egzekucyjnych, które nie doprowadziły do wyegzekwowania zaległości Spółki.
NUS postanowieniem z [...] października 2023 r. wszczął z urzędu postępowanie podatkowe wobec Skarżącego - jako osoby trzeciej - w sprawie z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych za 2017 rok wraz z odsetkami za zwłokę.
W wyniku przeprowadzenia postępowania, NUS decyzją z [...] grudnia 2023 r. orzekł o solidarnej odpowiedzialności podatkowej Skarżącego jako członka zarządu Spółki, wraz ze Spółką za zaległość podatkową Spółki w podatku dochodowym od osób prawnych za 2017 r. w kwocie 874 852,46 zł wraz z odsetkami za zwłokę w kwocie 519 902 zł. Decyzja została uznana za doręczoną Stronie z dniem 22 stycznia 2024 r., w trybie 150 § 1 pkt 1 oraz § 4 O.p. Skarżący w ustawowym terminie nie złożył odwołania od ww. decyzji, zatem stała się ostateczna z dniem 6 lutego 2024 r.
Z uwagi na brak uregulowania zobowiązania wynikającego z decyzji NUS z [...] grudnia 2023 r., przedmiotowa zaległość Spółki została objęta tytułem wykonawczym z [...] marca 2024 r., który został przekazany do realizacji Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w P. jako organowi egzekucyjnemu.
Skarżący pismem z 13 maja 2024 r. wystąpił z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji NUS z [...] grudnia 2023 r. Jednocześnie Skarżący złożył odwołanie od decyzji NUS z [...] grudnia 2023 r.
DIAS w wyniku rozpatrzenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji NUS z [...] grudnia 2023 r., postanowieniem z [...] grudnia 2024 r. stwierdził uchybienie terminu od wniesienia odwołania oraz odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od ww. decyzji.
Skarżący w dniu 1 lipca 2024 r. złożył wniosek o stwierdzenie wygaśnięcia decyzji NUS z [...] grudnia 2023 r.
NUS postanowieniem z [...] lipca 2024 r. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie wygaśnięcia decyzji NUS z [...] grudnia 2023 r.
Skarżący pismem z 23 sierpnia 2024 r. złożył zażalenie na ww. postanowienie, wnosząc o jego uchylenie w całości. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił:
1) art. 165a § 1 w zw. z art. 258 § 1 pkt 1 O.p., poprzez jego błędną wykładnię i będące jej efektem niewłaściwe zastosowanie w sprawie skutkujące wydaniem postanowienia, w sytuacji gdy wszelkie przesłanki formalne i merytoryczne wszczęcie postępowania o stwierdzenie wygaśnięcia decyzji wymagane przez przepisy (tj. art. 258 O.p.) zostały spełnione; w szczególności, wniosek o stwierdzenie wygaśnięcia decyzji został wniesiony przez uprawniony podmiot, a jednocześnie nie zachodziła żadna z przesłanek negatywnych wszczęcia postępowania (o których wspomniał organ w uzasadnieniu postanowienia - strona 4 i następne).
2) art. 258 § 1 pkt 1 O.p. poprzez odmowę jego zastosowania i niewyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji, pomimo wykazania przez Stronę we wniosku o stwierdzenie wygaśnięcia (jak i wcześniejszych pismach), iż w świetle okoliczności ujawnionych po wydaniu decyzji, nie tylko stała się ona, lecz od początku była bezprzedmiotowa, a to z uwagi na fakt, że zobowiązanie Spółki z tytułu CIT za 2017 r. (wynikające ze złożonego przez Spółkę zeznania za ten rok) nigdy nie przekształciło się w zaległość (przestało być wymagalne (wygasło) w związku zawnioskowaniem przez Spółkę, przed upływem terminu płatności zobowiązania, o zaliczenie na jego poczet nadwyżki VAT naliczonego nad należnym za wybrane miesiące 2016 r.). Pełnomocnik Strony uważa, że w tych okolicznościach zaistniało zatem wręcz obligo stwierdzenia wygaśnięcia decyzji (z urzędu, bez czekania na wniosek Strony) oraz uwolnienia jej od orzeczonej nią subsydiarnej odpowiedzialności za zobowiązanie;
3) art. 120, art. 121 § 1 i art. 125 O.p. poprzez naruszenie określonych w ww. przepisach zasad prowadzenia postępowania podatkowego, czego przejawem było wydanie postanowienia, mimo braku ku temu podstawy (zarówno faktycznej, jak i prawnej).
DIAS postanowieniem z [...] marca 2025 r. utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji.
DIAS wskazał, że istotą wniosku o stwierdzenie wygaśnięcia decyzji NUS z [...] grudnia 2023 r. jest zagadnienie "bezprzedmiotowości" decyzji w rozumieniu art. 258 § 1 pkt 1 O.p.. Zgodnie z tym przepisem organ podatkowy, który wydał decyzję, stwierdza jej wygaśnięcie, jeżeli stała się bezprzedmiotowa. Dopiero jej stwierdzenie powoduje konieczność dalszego rozważenia, czy mamy do czynienia z nakazem konkretnego przepisu prawa, ażeby stwierdzić wygaśnięcie decyzji w danej sprawie. Ustawodawca nie wyjaśnił znaczenia pojęcia "bezprzedmiotowość" wskazanego w tym przepisie.
DIAS wskazał, że z orzecznictwa sądów administracyjnych wynika, że szczególną instytucją prawną, która kończy byt prawny decyzji jest jej wygaśnięcie. Może ono nastąpić na skutek przesłanek podmiotowych, gdy przestaje istnieć strona, lub przedmiotowych, związanych z różnego rodzaju zdarzeniami przewidzianymi przez prawo, najczęściej niedopełnieniem warunków określonych w decyzji, które powodują, że decyzja nie powinna pozostawać w obrocie prawnym. Instytucja ta służy wyeliminowaniu stanu niepewności w zakresie tych orzeczeń, których byt prawny z uwagi na zaistnienie wskazanych prawem okoliczności jest wątpliwy. O ile wygaśnięcie decyzji oznacza szczególny sposób zakończenia bytu prawnego decyzji, to stwierdzenie jej wygaśnięcia polega na wiążącym stwierdzeniu, że na skutek zaistnienia określonych okoliczności faktycznych lub prawnych ustały skutki prawne decyzji. Celem tej instytucji jest zatem usunięcie stanu niepewności co do obowiązywania decyzji, którą dotknęły okoliczności powodujące jej wygaśnięcie. Celem art. 258 § 1 O.p. nie jest określenie momentu wygaśnięcia decyzji, lecz usunięcie z obrotu prawnego takiej decyzji, która z wymienionych w tym przepisie przyczyn jest zbędna. Stwierdzenie wygaśnięcia decyzji z uwagi na bezprzedmiotowość dotyczy decyzji niewadliwych, które dopiero później stały się bezprzedmiotowe" (teza wyr. NSA z 12 stycznia 2023 r., III FSK 914/22).
DIAS podkreślił, że kwestionowana zaległość podatkowa wynika ze złożonej 28 marca 2018 r. przez Spółkę do Naczelnika, za pośrednictwem środków komunikacji elektronicznej, korekty zeznania dla podatku dochodowego od osób prawnych CIT-8 za 2017 r., w której Spółka wykazała kwotę podatku podlegającego wpłacie do Urzędu Skarbowego w wysokości 878 103 zł. Złożone zeznanie co do zasady wiążąco wskazało podatek do zapłaty zgodnie z art. 21 § 2 O.p. Organ podatkowy nie zakwestionował jej prawidłowości zgodnie z art. 21 § 3 O.p. Zeznanie te było również podstawą wystawienia tytułu wykonawczego, na podstawie którego zostało wszczęte postępowanie egzekucyjne wobec Spółki.
Spółce, w trybie art. 33 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tj. Dz. U. z 2023 r., poz. 2505 z późn. zm., dalej "u.p.e.a.") przysługiwało w postępowaniu egzekucyjnym prawo do zgłoszenia zarzutu dotyczącego nieistnienia obowiązku. Do dnia wydania decyzji z [...] grudnia 2023 r. w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności członka zarządu spółki kapitałowej, taki zarzut nie został złożony.
DIAS podniósł, że strona twierdzi, że fakt ten nie ma najmniejszego znaczenia. Jednak w ocenie organu podatkowego fakt ten ma istotne znaczenie, gdyż Spółka nie wnosząc zarzutu dotyczącego nieistnienia obowiązku w momencie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, nie kwestionowała istnienia zaległości z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych za 2017 r.
Kwestia nieistnienia zaległości została podniesiona dopiero po wydaniu decyzji z [...] grudnia 2023 r. w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności członka zarządu spółki kapitałowej i po wszczęciu postępowania egzekucyjnego wobec Strony jako osoby trzeciej.
DIAS ocenił, ze w przedmiotowej sprawie nie zaistniała przesłanka bezprzedmiotowości. Zatem organ podatkowy nie mógł rozpatrzyć wniosku Strony zgodnie z jej żądaniem.
Organ drugiej instancji wskazał, że NUS w wydanym postanowieniu argumentował, że jak długo wysokość zobowiązania w podatku dochodowym od osób prawnych, wynikająca z zeznania CIT-8, a objęta wnioskowaną decyzją, będąca podstawą wystawienia tytułu wykonawczego realizowanego przez organ egzekucyjny, nie została zmieniona w stosunku do samego podatnika w stosownym, odrębnym trybie, tak długo była wiążąca przy rozstrzyganiu o rozmiarze odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej za tę zaległość podatkową.
W toku postępowania podatkowego w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności członka zarządu spółki kapitałowej Strona miała możliwość uwolnienia się od solidarnej odpowiedzialności podatkowej, wskazując mienie Spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowej Spółki w znacznej części. Do dnia wydania tej decyzji, Strona tego nie uczyniła. Kwestia nieistnienia zaległości została podniesione dopiero po wszczęciu postępowania egzekucyjnego wobec Strony jako osoby trzeciej.
DIAS ustosunkowując się do przytaczanych przez Stronę we wniosku wyroku WSA w Warszawie z 22 lutego 2024 r., III SA/Wa 741/23 i NSA z 17 kwietnia 2024 r., I FSK 188/24, oddalającego skargę kasacyjną od wyroku WSA w Warszawie z 30 sierpnia 2023 r., III SA/Wa 738/23, wskazał, że na dzień wydania decyzji o solidarnej odpowiedzialności podatkowej wierzytelności Spółki, które Strona przywołuje we wniosku, dochodzone były na drodze postępowań sądowych, a wskazane orzeczenia sądowe na dzień wydania zaskarżonej decyzji, były nieprawomocne.
DIAS podniósł, że do dnia wydania zaskarżonego postanowienia zaległość Spółki w podatku dochodowym od osób prawnych za 2017 r. pozostawała wymagalna.
Organ drugiej instancji wskazał, że w zaskarżonym postanowieniu z [...] lipca 2024 r. o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie wygaśnięcia decyzji z [...] grudnia 2023 r., NUS podał szereg argumentów i przepisów prawa na poparcie swojego stanowiska, zatem należy ocenić, że nie zostały naruszone przepisy art. 120 i art. 121 § 1 O.p., a tym samym zarzuty zażalenia w tym zakresie są nietrafne.
DIAS wskazał, że w przypadku decyzji orzekającej o odpowiedzialności osoby trzeciej za zaległość podatnika (dłużnika pierwotnego), w momencie gdy zobowiązanie podatnika wygaśnie, to skutkuje to zwolnieniem osoby trzeciej z solidarnej odpowiedzialności podatkowej. Taka sytuacja (która w niniejsze sprawie nie wystąpiła) czyni wydaną wobec tej osoby decyzję ojej odpowiedzialności za zaległość podatkową bezprzedmiotową (por. wyr. NSA z 29 kwietnia 2014 r., I FSK 641/13).
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz poprzedzającego go postanowienia NUS. Nadto wniósł o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, zarzucając naruszenie:
1) art. 165a § 1 O.p. poprzez jego błędną wykładnię i będące jej następstwem nieprawidłowe zastosowanie w sprawie, skutkujące bezpodstawnym przyjęciem, że zaistniały przesłanki (przeszkody) uniemożliwiające wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia wygaśnięcia decyzji,
2) art. 258 § 1 pkt 1 O.p. poprzez jego błędną wykładnię oraz odmowę jego zastosowania, a w konsekwencji brak wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji pomimo wykazania przez Stronę, że stała się ona (a właściwie była od początku) bezprzedmiotowa,
3) art. 120 i art. 121 § 1 O.p. poprzez naruszenie wynikających z tych przepisów podstawowych zasad prowadzenia postępowania podatkowego, w szczególności zasady legalizmu oraz zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie, czego przejawem było wydanie postanowienia mimo braku podstawy prawnej i faktycznej ku temu,
4) art. 125 O.p. poprzez naruszenie wynikającej z tego przepisu podstawowej zasady szybkości i prostoty postępowania podatkowego, polegające na tym, że organ - zamiast podjąć czynności zmierzające do stwierdzenia bezprzedmiotowości decyzji - uznał, że brak jest podstaw do wszczęcia postępowania w tym zakresie z uwagi na rzekomą wymagalność zaległości podatkowej Spółki z tytułu CIT za 2017 r. na dzień wydania postanowienia,
5) art. 233 § 1 pkt 1 O.p. poprzez utrzymanie w mocy postanowienia NUS, podczas gdy w świetle licznych wad prawnych, którymi obarczone było to postanowienie, organ powinien był je uchylić.
W odpowiedzi na skargę DIAS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r., poz. 143 ze zm., dalej "p.p.s.a." sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania.
Z kolei zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zobowiązany jest natomiast do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, w tym także te niepodniesione w skardze, które są związane z materią zaskarżonych aktów administracyjnych.
Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. b p.p.s.a.) oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach, sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).
Należy również wskazać, że w myśl art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę, co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W niniejszej sprawie, zaistniały zatem warunki do jej rozpoznania w trybie uproszczonym.
Przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie DIAS z [...] marca 2025 r. utrzymujące w mocy postanowienie NUS z [...] lipca 2024 r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wygaśnięcia decyzji NUS z [...] grudnia 2023 r. w sprawie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności podatkowej Skarżącego jako członka Spółki, wraz ze Spółką, za zaległość podatkową Spółki w podatku dochodowym od osób prawnych za 2017 r. w kwocie 874 852,46 zł wraz z odsetkami za zwłokę w kwocie 519 902 zł.
Istotą sporu w rozpatrywanej sprawie jest kwestia oceny, czy uzasadnione było stanowisko organu, odnośnie braku podstaw do stwierdzenia wygaśnięcia decyzji NUS z [...] grudnia 2023 r. w sprawie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności podatkowej Skarżącego jako członka zarządu Spółki, wraz ze Spółką, za zaległość podatkową Spółki w podatku dochodowym od osób prawnych za 2017 r. w kwocie 874 852,46 zł wraz z odsetkami za zwłokę w kwocie 519 902 zł.
W niniejszej sprawie NUS odmówił wszczęcia postępowania w sprawie wygaśnięcia decyzji NUS z [...] grudnia 2023 r.
Przed przystąpieniem do dalszych rozważań wyjaśnić należy, że przepis art. 258 § 2 O.p. nie przewiduje formy rozstrzygnięcia, jeżeli organ podatkowy uzna, że zachodzą przesłanki do odmowy stwierdzenia wygaśnięcia decyzji. Jednakże z reguły płynącej z art. 207 § 1 O.p. wynika, iż organ podatkowy orzeka w drodze decyzji, chyba że przepisy Ordynacji podatkowej stanowią inaczej. W takim przypadku NUS winien był wydać decyzję merytoryczną odmawiającą stwierdzenia wygaśnięcia przedmiotowej decyzji. Stwierdzić zatem należy, że w sprawie doszło do naruszenia art. 165a § 1 Ordynacji podatkowej, jednak nie miało ono wpływu na wynik sprawy. Wydanie postanowienia, w którym faktycznie odniesiono się merytorycznie do możliwości stwierdzenia wygaśnięcia decyzji orzekającej o odpowiedzialności Skarżącego za zaległości podatkowe Spółki, nie ma wpływu na wynik sprawy. Wydanie rozstrzygnięcia w tej formie nie pozbawiło Skarżącego możliwości przedstawienia swoich racji, jak również nie miało dla niego ujemnych skutków procesowych. W niniejszej sprawie organy podatkowe ponownie rozpoznając sprawę mogłyby wydać tylko decyzję odmawiającą stwierdzenia wygaśnięcia decyzji z [...] grudnia 2014 r. orzekającej o odpowiedzialności Skarżącego za zaległości podatkowe spółki (por. wyrok NSA z 8 lutego 2019 r., sygn. akt I FSK 1288/16).
We wniosku z 1 lipca 2024 r. Skarżący wskazał, że przesłanka orzeczenia o jego subsydiarnej odpowiedzialności za zaległości podatkowe Spółki w podatku dochodowym od osób prawnych za 2017 r. nigdy nie zaistniała (a to w związku z brakiem podstaw do przekształcenia się zobowiązania w CIT w zaległość podatkową). Zdaniem Skarżącego decyzja ta nigdy nie powinna zostać wydana (ze względu na brak przedmiotu orzekania). W dacie wszczęcia postępowania podatkowego w sprawie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności ze Spółka, Spółka posiadała m.in. aktywa w postaci wierzytelności z tytułu nadwyżki naliczonego podatku od towarów i usług (VAT) nad podatkiem należnym wykazanych przez Spółkę do zwrotu w deklaracjach VAT za poszczególne miesiące 2016 r.
Odnosząc się do powyższego wyjaśnić należy, że tryb z art. 258 O.p. nie służy zwalczaniu decyzji, które od początku były wadliwe. Temu celowi służy środek zaskarżenia w postaci odwołania. Stwierdzenie wygaśnięcia decyzji i odwołania od decyzji to dwa zupełnie inne instrumenty prawa, które służą innym celom, nie konkurując ze sobą, a wzajemnie się wykluczając na równych etapach sprawy. Podkreślić należy, że w postępowaniu o stwierdzenie wygaśnięcia decyzji organy podatkowe nie mogą prowadzić postępowania uzupełniającego co do okoliczności, które powinny być wyjaśnione w postępowaniu zakończonym taką decyzją. Instytucja stwierdzenia wygaśnięcia decyzji nie służy eliminacji decyzji wadliwych, lecz tych, których realizacja jest niemożliwa lub niecelowa. Racje ma zatem organ, twierdząc, ze Skarżący mógł w odwołaniu od decyzji z [...] grudnia 2023 r. wypełniając dyspozycję z art. art. 116 § 1 O.p. wskazać (niesporne) mienie spółki, z którego egzekucja umożliwiała zaspokojenie zaległości podatkowych Spółki w znacznej części, czego nie uczynił, albowiem odwołanie od tej decyzji zostało wniesione przez Skarżącego po upływie ustawowego terminu. Co równie istotne, trafnie organy argumentowały, że na dzień wydania decyzji z [...] grudnia 2023 r. wskazane wyżej wierzytelności Spółki były sporne, stanowiły bowiem przedmiot postępowania sądowoadministracyjnego zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 kwietnia 2024r., sygn. akt I FSK 188/24, w którym NSA potwierdził prawidłowość rozstrzygnięcia WSA (sygn. akt III SA/Wa 738/23) uchylającego decyzje organów podatkowych w przedmiocie podatku VAT za czerwiec i lipiec 2016 r.
Zgodnie z art. 258 § 1 pkt 1 O.p. organ podatkowy, który wydał decyzję w pierwszej instancji, stwierdza jej wygaśnięcie, jeżeli stała się bezprzedmiotowa. Przepis ten ma charakter normy materialnoprawnej, a nie procesowej i reguluje kwestię rozwiązania stosunku materialnoprawnego, nawiązanego na podstawie prawidłowej decyzji organu podatkowego. Zatem postępowanie przed organami podatkowymi prowadzone w tym trybie winno dążyć do wyjaśnienia, czy wystąpiła w sprawie (określona w art. 258 § 1 pkt 1 O.p.) przesłanka wygaśnięcia decyzji. Przesłanka bezprzedmiotowości decyzji, o której mowa w tym przepisie, zachodzi wówczas, gdy przestał istnieć jeden z elementów stosunku prawnego będącego przedmiotem decyzji, a zatem podmiot lub przedmiot tego stosunku, albo gdy nastąpiła zasadnicza zmiana sytuacji faktycznej lub prawnej (T. Woś – "Stwierdzenie wygaśnięcia decyzji administracyjnej jako bezprzedmiotowej", PiP 1992, nr 7, str. 51-55).
Trafnie argumentowały organy, że jak długo wysokość zobowiązania w podatku dochodowym od osób prawnych, wynikająca z deklaracji, a objęta decyzją z [...] grudnia 2023 r., nie została zmieniona w stosunku do samego podatnika, tak długo była wiążąca przy rozstrzyganiu o odpowiedzialności podatkowej Skarżącego jako osoby trzeciej w trybie art. 116 O.p. W tym zakresie z ustaleń organu pierwszej instancji wynikało, że na dzień wydania postanowienia [...] lipca 2024 r. wymagalna pozostawała zaległość Spółki z tyt. podatku dochodowego za 2017 r. Brak było zatem podstaw do stwierdzenia wygaśnięcia decyzji z [...] grudnia 2023 r.
Sąd stwierdza, że kwestia wymagalności zobowiązania za 2017 r., które przekształciło się w zaległość podatkową była przedmiotem ustaleń także przez DIAS. Jak wynika z akt sprawy pismem z 5 grudnia 2024 r. DIAS wystąpił do NUS o uzupełnienie materiału dowodowego i udzielenie informacji, czy zaległość podatkowa Spółki w podatku dochodowym od osób prawnych za 2017 r. jest nadal wymagalna. NUS następnie zwrócił się do [...] Urzędu Skarbowego w W., jako wierzyciela o udzielenie informacji na temat wymagalności zaległości podatkowej Spółki w podatku dochodowym od osób prawnych za 2017 r. W odpowiedzi na powyższe pytanie, pismem z 20 grudnia 2024 r. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w W. potwierdził, że zobowiązanie to pozostaje nadal wymagalne (karty 149-151 akt podatkowych). Wprawdzie DIAS nie powołał się na powyższe pismo w uzasadnieniu swojego postanowienia, jednakże ten mankament nie ma wpływu na wynik sprawy. Sąd, stosownie do treści art. 133 § 1 p.p.s.a. orzeka bowiem na podstawie akt sprawy, przez co rozumieć należy zarówno akta sądowe jak i akta administracyjne (podatkowe) przedstawione przez organ wraz ze skargą.
W tym stanie rzeczy stanowisko organu odwoławczego utrzymujące w mocy postanowienia organu pierwszej instancji – mimo wskazanych wyżej mankamentów, pozostających jednak bez wpływu na wynika sprawy - należy uznać za prawidłowe.
Z przedstawionych wyżej względów Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.09.2026. · Źródło