III SA/Wa 1301/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Hanna Filipczyk, Sędziowie sędzia WSA Radosław Teresiak (sprawozdawca), sędzia WSA Anna Zaorska, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 28 października 2022 r. sprawy ze skargi T. sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego w W. z dnia [...] kwietnia 2022 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji w sprawie podatku od towarów i usług za czerwiec, lipiec i sierpień 2018 r. oddala skargę Pismem z 4 maja 2022 r. T. Sp. z o.o. (zwana dalej: "Skarżąca", "Spółka", "Strona") wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skargowego w W. (zwany dalej: "zwany dalej: "NUCS", "Organ odwoławczy") z [...] kwietnia 2022 r. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy: Decyzją z [...] grudnia 2020 r. NUCS określił T. sp. z o.o. (NIP [...] ) wysokość zobowiązania w przedmiocie podatku od towarów i usług za lipiec i sierpień 2018r., kwotę podatku do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy za czerwiec 2018r. oraz ustalającej dodatkowe zobowiązanie za lipiec i sierpień 2018r. Decyzja została wysłana na adres: ul. [...] , [...] W. i uznana za doręczoną 31.12.2020r. po uprzedniej podwójnej awizacji. Pismem z 23 lutego 2022 r. Skarżąca wniosła o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w W. z [...] .12.2020r. Strona podniosła, że uchybienie terminowi do wniesienia odwołania od ww. decyzji nastąpiło bez winy T. sp. z o.o. Zdaniem Spółki choć korespondencja z [...] Urzędu Celno-Skarbowego w W. nie była odbierana (stosowano fikcję doręczenia) to organ dysponował bogatą dokumentacją potwierdzającą fakt, iż Spółka prowadziła działalność w zakresie pośrednictwa a nie w zakresie sprzedaży. Dysponowała także adresami w Polsce. W przedmiotowym wniosku Pełnomocnik Strony wyjaśnił również, że Spółka nie odbierała korespondencji z uwagi na fakt iż: • I.S.(Prezes Zarządu) postanowił w 2018r. przeznaczyć swoje zgromadzone na Ukrainie oszczędności na założenie w Polsce dwóch spółek T. sp. z o.o. i W. sp. z o.o. zarejestrowanych przy ul [...] w W. . Celem Spółki było prowadzić działalność w zakresie pośrednictwa (zgodnie z opisanym we wniosku schematem działania), • przerwa w działalności Spółki w wyniku blokady rachunków (zamrożenia środków finansowych Spółki) oraz zakazu wypłat z rachunków jakichkolwiek kwot uniemożliwiła Spółce nie tylko opłacanie faktur za najem przy ul. [...] ale i opłacania czegokolwiek. Blokada została uchylona przez prokuraturę dopiero pod koniec 2021r. co nie zmienia faktu, że zablokowanie rachunków wpłynęło bezpośrednio na katastrofalną sytuacje Spółki, • Prezes Zarządu mieszka na Ukrainie i jego przylot do Polski wiązał się z kosztami, których Spółka nie mogła ponieść z uwagi na rzeczoną prokuratorską blokadę, która doprowadziła Spółkę na skraj bankructwa, spowodowała żądania przez kontrahentów Spółki zapłaty kar umownych oraz utratę przez Prezesa Zarządu możliwości zamieszkania w Kijowie. NUCS powołując się na treśc art. 162 § 1, art. 144 § 1, art. 145 § 1 oraz art. 223 § 1 Ordynacji podatkowej wskazał, że Strona złożyła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania w ciągu 7 dni od ustania przyczyny uchybienia terminowi, wskazała w nim przyczyny uchybienia oraz dokonała czynność dla której przewidziano termin. Spółka składając wniosek z 23.02.2022r. stanęła na stanowisku, że uchybienie terminowi nastąpiło bez jej winy, ponieważ Zarząd nie miał możliwości odebrać wysyłanej korespondencji. Organ odwoławczy zauważył, iż zaskarżona decyzja została [...] .12.2020r. wysłana na adres ul. [...] , [...] W. , który jak wynika zarówno z systemu SERCE oraz KRS, jest stałym miejscem prowadzenia działalności jak i aktualnym adresem do doręczeń. Przesyłka z decyzją została prawidłowo dwukrotnie awizowana (16.12.2020r. i powtórnie 24.12.2020r.) i uznana za doręczoną 31.12.2020r., zgodnie z art. 150 §4 Ordynacji podatkowej. NUCS podniósł, że Strona uzasadniając brak możliwości odbioru decyzji stwierdziła, iż w danym przypadku trudno o lepszy argument niż fakt niesłusznego odcięcia spółki od jej finansów w całości i niespodziewanie. Zdaniem Pełnomocnika Strony uchybienie terminowi było niezawinione, gdyż doszło do niego na skutek przeszkód nie do przezwyciężenia dla przeciętnej osoby a Strona nie mogła przeszkody usunąć jedynie przy użyciu normalnych środków i normalnego wysiłku przewidzianego w danych warunkach. Zdaniem Strony w danym przypadku zaciągnięcie kredytu na Ukrainie celem przyjechania do Polski i przeprowadzenie zmiany adresu Spółki, w przypadku braków środków finansowych z uwagi na błąd prokuratury, wydaje się być wysiłkiem nadzwyczajnym. NUCS podkreślił, że Strona wiedziała o prowadzonym postępowaniu oraz odpowiadała na wysyłane wezwania i odbierała kierowaną korespondencję. Strona nie dochowała jednak szczególnej staranności, skoro w ogóle nie podjęła próby zabezpieczenia się przed negatywnymi skutkami doręczania korespondencji w postępowaniu podatkowym, na wskazany przez nią adres. Zdaniem organu odwoławczego, wina Strony polegała na niedbalstwie, przejawiającym się w niedopełnieniu ustawowego obowiązku i niepoinformowaniu organu podatkowego o innym adresie do doręczeń. Organ odwoławczy podniósł, że odebrane zostały kierowane do Strony: upoważnienie do przeprowadzenia kontroli celno-skarbowej z 16.10.2018r. (akta: karta nr 4) i wezwanie do udostępnienia dokumentów z 23.10.2018r. (akta: karta nr 8). W odpowiedzi na powyższe wezwanie Spółka przy piśmie z 15.11.2018r. przekazała faktury proforma zakupowe i sprzedażowe oraz rejestr zakupów za okres czerwiec, lipiec, sierpień 2018r., wyciągi bankowe i dokumenty KRS (karty 42-134). Ponadto, z akt sprawy wynikało, że odebrane zostały również skierowane do Spółki: zawiadomienie o niezakończonej kontroli celno-skarbowej z 17.01.2019r., 16.04.2019r. i 22.07.2019r. (akta: karty nr 199, 215, 230), zmiana upoważnienia do przeprowadzenia kontroli celno-skarbowej z 12.02.2019r. (akta: karta nr 203) oraz wezwanie do udostępnienia dokumentów z 27.02.2019r., 11.04.2019r., 10.06.2019r. i 17.07.2019r. (akta: karty nr 207, 211, 222, 226). Powyższe potwierdza, że Strona posiadała wiedzę o prowadzonym postępowaniu, nie podjęła natomiast żadnych kroków w kierunku zabezpieczenia prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej np. wyznaczając pełnomocnika. NUCS podniósł, iż dane adresowe wynikające ze złożonych do akt dokumentów, stanowią dla organów podatkowych wiążącą podstawę do określenia adresu, na który należy kierować korespondencję. Tym samym dla ustalenia, że określony adres jest już nieaktualny, konieczna jest inicjatywa samego Podatnika, zaś ewentualne negatywne skutki niezastosowania się do ustawowego obowiązku aktualizacji danych (w tym danych adresowych) obciążają właśnie Stronę. Skoro Strona nie dopełniła ciążących na niej obowiązków, to nie można uznać, iż dołożyła należytej staranności w celu zapewnienia prawidłowego odbioru adresowanej do niej korespondencji. Zaniechanie w zakresie zorganizowania odbioru przesyłek listowych nie może być uznane jako odpowiedzialne i staranne prowadzenie swoich spraw. Wręcz przeciwnie, Spółka dopuściła się zaniedbań oraz naruszeń przepisów powszechnie obowiązującego prawa, ponieważ nie poinformowała organów podatkowych o rzekomej zmianie adresu do doręczeń. Z tych względów posłużenie się przez organ w korespondencji ze Stroną adresem: ul. [...] , [...] W. należy uznać za prawidłowe i w pełni uzasadnione. W ocenie organu odwoławczego, Strona nie przedstawiła żadnego dowodu świadczącego o tym, iż w ww. okresie przebywała za granicą i podejmowała próby zabezpieczenia swoich interesów prowadzonych w Polsce. Strona przedłożyła jedynie wydruki postanowień prokuratury, potwierdzające nałożenie blokady na rachunki bankowe prowadzone przez T. Sp. z o.o. oraz jej uchylenie. Organ odwoławczy wskazał, że przywrócenie uchybionego terminu uzasadniają wyłącznie obiektywne, występujące bez woli strony, okoliczności i zdarzenia, które mimo dołożenia odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw udaremniły dokonanie czynności we właściwym czasie. W ocenie organu odwoławczego Strona nie wykazała w realiach niniejszej sprawy, że w takich okolicznościach została zmuszona do wyjazdu za granicę a będąc poza granicami kraju podjęła wszelkie możliwe kroki w celu zabezpieczenia prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej. W konkluzji NUCS stwierdził, że Strona nie spełniła wymogu wynikającego z art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej, ponieważ nie uprawdopodobniła braku swojej winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji z [...] .12.2020r. co skutkowało nieuwzględnieniem wniosku o przywrócenie terminu. W przywołanej na wstępie skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżąca zaskarżyła postanowienie NUCS i sformułowała następujące żądania: uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i zasądzenie na rzecz Skarżącej zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżonemu postanowieniu Skarżąca zarzuciła: naruszenie przepisu art. 162 § 1 o.p. w zw. z art. 181 o.p. oraz art. 122 o.p. poprzez niedostateczne zbadanie dostarczonego przez Skarżącego materiału dowodowego w zakresie uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu i jego przyczyn, a w konsekwencji uznanie, że Skarżący nie spełnił przewidzianych ustawowo warunków niezbędnych do przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji dot. wymiaru zobowiązania podatkowego; naruszenie przepisu art. 150 §4 o.p. poprzez uznanie, że pismo pozostawione w aktach sprawy wywarło skutki z dniem upływu ostatniego dnia 14-dniowego terminu na odbiór korespondencji, podczas gdy istniały okoliczności obiektywnie uniemożliwiające Skarżącemu odbiór korespondencji, naruszenie przepisu art. 146 §1 o.p. poprzez przyjęcie, że doszło do zaniedbania przez Skarżącego obowiązku zawiadomienia organu o zmianie adresu, co skutkowało nieodebraniem korespondencji wysłanej Skarżącemu przez Organ w terminie, podczas gdy Skarżący nie miał możliwości zadośćuczynienia obowiązkowi informacyjnemu, naruszenie przepisu art. 121 o.p. poprzez w pełni dowolne i automatyczne założenie określonego stanu faktycznego, nieuwzględniającego całokształtu okoliczności faktycznych sprawy, skutkujących przyjęciem, że nieodebranie przez Skarżącego korespondencji było zawinione, a tym samym że korespondencja słusznie została uznana za prawidłowo doręczoną mimo pozostawienia w aktach sprawy, czym organ naruszył zasadę budowania zaufania do organów podatkowych. Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując zasadność swojego stanowiska, zawartego w skarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Przedmiotem sporu pomiędzy stronami jest kwestia przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Na wstępie należy wskazać, że warunkiem rozstrzygnięcia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania jest stwierdzenie, że doszło do uchybienia tego terminu. (por. wyrok NSA z dnia 2 sierpnia 2022 r. (I FSK 901/20). Sądowi z urzędu znamy jest wyrok tut. Sądu z dnia 28.10.2022 r. sygn. akt III SA/Wa 1300/22 w którym Sąd podzielił stanowisko organów dotyczące uchybienia terminowi do wniesienia dowołania Wskazując na podstawy prawne rozstrzygnięcia stwierdzić należy, że zgodnie z art. 162 § 1 O.p. "W razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy". Zwrócić należy uwagę, że przepis art. 162 § 1 o.p. nie uzależnia uprawnienia do przywrócenia terminu od ustalenia stopnia zawinienia. To zaś oznacza, że każdy, nawet najlżejszy stopień zawinienia w uchybieniu terminu wyłącza możliwość zastosowania tej instytucji. Bez znaczenia zatem pozostaje kwestia czy do uchybienia terminu doszło w wyniku lekkomyślności czy niedbalstwa (i jaki był ich stopień). (por. wyrok NSA z dnia 11 sierpnia 2022 r. (I GSK 3411/18). Jak wynika z poglądów judykatury, to strona powinna uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda, na którą się powołuje, była od niej niezależna i uniemożliwiła jej działanie nawet przy dołożeniu największego wysiłku możliwego w danych okolicznościach. (por. wyrok NSA z dnia 11 sierpnia 2022 r. (I GSK 3364/18). Ponadto, ze względu na użycie w przepisie pojęcia "uprawdopodobnienie", podkreśla się konieczność wykazania z dużym stopniem prawdopodobieństwa, że dana czynność w określonym przez przepisy prawa czasie nie mogła zostać dokonana z przyczyn nieleżących po stronie zainteresowanego. Dlatego oceniając prawidłowość odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania badaniu podlega wyłącznie kwestia uprawdopodobnienia przez stronę braku winy w uchybieniu przedmiotowemu terminowi. (por. wyrok NSA z dnia 8 czerwca 2022 r. (II FSK 2813/19). W skardze Skarżący wskazuje jako okoliczności uprawdopodobniające, że uchybienie terminowi nastąpiło bez jego winy: i. "Katastrofalna sytuacja finansowa Skarżącego, która powstała z uwagi na dokonaną przez Prokuraturę blokadę na rachunku bankowym, zmusiła Prezesa Zarządu – I.S. do powrotu na Ukrainę - do kraju ojczystego, bowiem nie mogąc prowadzić interesów Spółki, nie miał już za co żyć, ani nie posiadał perspektyw na poprawę swojego bytu w najbliższym czasie. Nie był w stanie utrzymać siebie, a co dopiero regulować zobowiązań Spółki wobec kontrahentów, czy ustanawiać pełnomocników do reprezentacji w sprawie. Z pewnością jednak, gdyby Skarżący miał świadomość, że takie postępowanie przeciwko niemu się toczy i w jego wyniku wydana została decyzja dot. wymiaru zobowiązania podatkowego, podjąłby czynności celem zapoznania się z jej treścią. W kontekście dalszego przebiegu postępowania karnego, a w konsekwencji uchylenia postanowienia w przedmiocie dowodów rzeczowych, tym bardziej szkodliwie należy ocenić dokonane przez prokuraturę zajęcie rachunków bankowych, gdyż doprowadziło to Skarżącego zupełnie niepotrzebnie do całkowitej ruiny finansowej, z której Skarżący może nie mieć szansy się podnieść"; ii. "blokada na rachunku spowodowała przestój w interesie i ogromne długi wobec kontrahentów. W związku z tą sytuacją, Skarżący nie płacił również za umowę najmu biura przy ul. [...] - brak opłat wiązał się z brakiem obsługi korespondencji przychodzącej i wychodzącej, co uniemożliwiało także powzięcie wiedzy o nadejściu jakiejkolwiek korespondencji. Prezes Spółki musiał przez tę sytuację wrócić na Ukrainę i tam oczekiwać na rozwiązanie sprawy. Jak się później okazało zresztą, do zajęcia rachunków doszło niesłusznie (dowód: postanowienie o uchyleniu postanowienia w przedmiocie dowodów rzeczowych) - ale nadwyrężonego zaufania osłabiającego pozycję gospodarczą Skarżącego nie da się odbudować". Ponadto Skarżący wskazuje, "że dopiero, po powzięciu informacji od Prokuratury Krajowej co do miejsca, w którym znajdują się środki, zamówione zostały akta postępowania podatkowego, które ostatecznie wydano pełnomocnikowi Skarżącego w dniu 16 lutego 2022 r. Dopiero wówczas Skarżący dowiedział się, że [1] toczyło się przeciwko Skarżącemu postępowanie podatkowe; [2] postępowanie to zakończyło się decyzją ustalającą wymiar podatku od towarów i usług; [3] decyzja została wysłana do Skarżącego pocztą i wobec dwukrotnej awizacji, skutkującej nieodebraniem listu - pozostawiona w aktach postępowania ze skutkiem doręczenia. W pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę, co wynika również ze skarżonego postanowienia, że Skarżący posiadał wiedzę o toczącej się kontroli celno - skarbowej, gdyż w latach 2018 i 2019 odbierana była korespondencja z tym związana (str. 4 skarżonego postanowienia). Zatem Skarżący miał wiedzę o działaniach NUCS. Nie kwestionując trudnej sytuacji finansowej, to rolą Skarżącego było poinformowanie NUCS o zmianie adresu do doręczeń pism. Nie jest zatem tak, jak stara się wskazać pełnomocnik, że postępowanie prowadzone wobec Skarżącego było dla niego zaskoczeniem. Skarżący, wbrew opinii pełnomocnika, nie musiał zatem domyślać się ww. okoliczności a więc nie rodziło to potencjalnego obowiązku zawiadomienie bliżej nieokreślonego katalogu organów a obowiązek zawiadomienia NUCA. Konstatując, Skarżący miał prawny obowiązek wynikający z art. 146 § 1 O.p. zawiadomić organ o zmianie adresu, pod którym dokonuje się doręczeń. Skarżący wiedział że NUCS prowadzi kontrolę celno-skarbową zatem brak realizacji powyższego obowiązku wynikał wyłącznie z winy Skarżącego. W ocenie Sądu przedstawione przez Skarżącego okoliczności nie uprawdopodobniają, że uchybienie nastąpiło bez jego winy, zatem skarżone postanowienie odpowiada prawu. Z powyższych względów, na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd oddalił skargę.