III SA/Wa 1307/13

Dnia 2 lipca 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: , Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Nasierowska, po rozpoznaniu w dniu 2 lipca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika w sprawie ze skargi R. M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] marca 2013 r. nr [...] , [...] w przedmiocie określenia wysokości solidarnego zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za grudzień 2006 r. postanawia: 1. przyznać skarżącemu R. M. prawo pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego; 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. R. M. (zwany dalej "Skarżącym") złożył w niniejszej sprawie skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] marca 2013 r. nr [...] , [...] w przedmiocie określenia wysokości solidarnego zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za grudzień 2006 r. Następnie w piśmie z dnia 5 lutego 2014 r. Skarżący wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu w osobie radcy prawnego, wskazując w uzasadnieniu iż z uwagi na stopień skomplikowania niniejszej sprawy nie jest w stanie występować w niej samodzielnie. Następnie wykonując wezwanie referendarza sądowego do nadesłania dodatkowych dokumentów Skarżący przesłał wypełniony formularz PPF, w którym zaznaczył, iż domaga się również przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W złożonym przez siebie formularzu PPF Skarżący wskazał, iż złożył już wcześniej takie dokumenty jak: zeznanie podatkowe za 2012 r., wyciąg z rachunku bankowego potwierdzający zajęcie komornicze, informację o zajętych w postępowaniu egzekucyjnym nieruchomościach, informację o kredycie bankowym, postanowienie w sprawie zwolnienia od kosztów od skargi o wznowienie postępowania. Skarżący wyjaśnił też, że posiada tylko jeden rachunek bankowy, który został zajęty w prowadzonym wobec niego postępowaniu egzekucyjnym. Wedle relacji Skarżącego, od dnia zajęcia, tj. od 24 września 2012 r. na rachunku tym nie ma żadnych operacji finansowych. W rezultacie jedynym możliwym do wygenerowania wyciągiem jest dokument potwierdzający zajęcie komornicze. Skarżący jest rozwiedziony, nie korzysta z pomocy społecznej, jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku. Nie posiada aktualnie żadnych źródeł utrzymania. Skarżący zamieszkuje w lokalu nie stanowiącym jego własności. Koszty jego utrzymania takie jak czynsz, energia, gaz pokrywa właściciel, zaś zadłużenie Skarżącego z tego tytułu wynosi 1.400 zł. Po utracie zatrudnienia w spłacie kredytu pomagali Skarżącemu rodzice (do maja 2013 r.). Obecnie Skarżący musi zapłacić dwie raty opiewające na kwotę 2.854,17 zł. Kredyt ten Skarżący zaciągnął w 2004 r. Kredytobiorcami są również jego rodzice, którzy wspierają go finansowo. Dzieci Skarżącego zamieszkują z matką, która zażądała od niego 400 zł alimentów na każde dziecko, jednakże Skarżący z powodu braku środków pieniężnych nie łoży na utrzymanie dzieci. W ciągu ostatnich dwóch lat zmuszony był zbyć posiadany przez siebie lokal mieszkalny, gdyż był on zadłużony z tytułu nieuregulowanych należności czynszowych i kredytów. Do swojego majątku Skarżący zaliczył nieruchomości gruntowe zajęte w postępowaniu egzekucyjnym. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie postanowieniem z dnia 20 marca 2014 r. odmówił Skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym przez niego zakresie. Skarżący zaskarżył postanowienie referendarza sądowego z dnia 20 marca 2014 r. wnosząc sprzeciw w piśmie z dnia 7 maja 2014 r., w którym wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia oraz przyznanie mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W uzasadnieniu sprzeciwu Skarżący wskazał, iż znajduje się obecnie w krytycznej sytuacji finansowej uniemożliwiającej mu ponoszenie jakichkolwiek kosztów niniejszego postępowania. Natomiast stopień skomplikowania sprawy, w której dla obrony stanowiska Skarżącego wymagane są wiadomości specjalne, uniemożliwia mu samodzielne występowanie przed Sądem. Odnosząc się do zastrzeżeń referendarza sądowego co do braku należytego udokumentowania przez Skarżącego jego obecnej sytuacji materialnej, Skarżący wyjaśniał, iż z uwagi na brak środków pieniężnych nie kupuje dla siebie ubrań, natomiast w zakupie żywności udzielają mu pomocy jego rodzice oraz znajomi, na dowód czego Skarżący złożył oświadczenie kolegi J. A. . Skarżący wyjaśniał również, że nie złożył swojego zeznania podatkowego za 2013 rok, gdyż nie posiadał w tym roku żadnych źródeł dochodu i z tego względu jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku dla bezrobotnych nie miałby w nim czego wykazywać. Skarżący poszukuje bezskutecznie pracy, jednakże z uwagi na swój wiek i posiadane doświadczenie zawodowe znalezienie dla niego pracy jest bardzo trudne. Nawiązując z kolei do podniesionej przez referendarza sądowego kwestii wcześniejszej sprzedaży lokalu mieszkalnego oraz sposobu rozdysponowania uzyskanych z tego źródła środków pieniężnych Skarżący wyjaśniał, iż sprzedał wskazany lokal mieszkalny za cenę dużo niższą od jego wartości z uwagi na ciążące na nim zadłużenie z tytułu zaległego czynszu. Natomiast uzyskane z tego źródła środki pieniężne przeznaczył na spłatę pożyczek zaciągniętych wcześniej od swoich znajomych, z których utrzymywał się we wcześniejszym okresie czasu oraz zwrot swoim rodzicom kwot które wyłożyli oni na spłatę zaciągniętego dla Skarżącego kredytu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje: W myśl art. 260 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.) – zwanej dalej: "p.p.s.a.", w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie zaś z art. 245 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Stosownie natomiast do art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje tylko i wyłącznie, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W ocenie Sądu wykładnia systemowa powyższych przepisów prowadzi do wniosku, że osoba fizyczna powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli posiada jakiekolwiek środki majątkowe (zob. J. P. Tarno, Prawo ..., s. 320). Stosownie bowiem do treści przepisu art. 199 p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy, jako odstępstwo od tej zasady, stanowiące przerzucenie kosztów na ogół społeczeństwa, może być zastosowane jedynie w przypadkach wyjątkowych, kiedy strona wykaże w sposób jednoznaczny spełnienie przesłanek określonych w art. 246 p.p.s.a. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy Sąd uznał, że wniosek Skarżącego o przyznanie prawa pomocy zasługuje na uwzględnienie w zakresie ustanowienia dla Skarżącego pełnomocnika z urzędu w osobie radcy prawnego. Sąd zgadza się ze stanowiskiem Skarżącego, iż dla występowania w niniejszej sprawie i skutecznego popierania swojego stanowiska niezbędnym może być posiadanie specjalistycznej wiedzy z dziedziny, która jak wskazuje Skarżący jest mu całkowicie nieznana. Skarżący zaś z uwagi na swoją obecną trudną sytuację materialną nie jest w stanie samodzielnie ponieść kosztów ustanowienia dla siebie profesjonalnego pełnomocnika z wyboru. Takie rozstrzygnięcie podyktowane jest również koniecznością realizacji gwarantowanego, w myśl art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, prawa do sądu, gdyż ograniczenia natury finansowej i osobistej strony postępowania nie mogą uniemożliwiać kontroli przez niezawisły sąd działalności organów administracji publicznej. Ponadto należy również zauważyć, że ewentualne wniesienie skargi kasacyjnej podlega tzw. przymusowi radcowsko-adwokackiemu, a więc Skarżący będzie musiał w tym zakresie skorzystać z pomocy profesjonalnego pełnomocnika. Sąd nie uznał natomiast w obecnej sytuacji za zasadnego przedmiotowego wniosku Skarżącego w tym zakresie, w jakim domagał się on zwolnienia od kosztów sądowych. Zważyć bowiem należy w tym miejscu, iż Skarżący uiścił już wpis sądowy w kwocie 100 zł od skargi wniesionej w niniejszej sprawie i na obecnym etapie postępowania jest to jedyny koszt jaki Skarżący obowiązany był ponieść. Należy również wskazać, iż takie rozstrzygnięcie Sądu nie zamyka Skarżącemu drogi do ubiegania się zwolnienie od tych kosztów sądowych które mogą powstać w przyszłości, takich jak chociażby wpis sądowy od skargi kasacyjnej. Jednakże ocena przesłanek, których spełnienie niezbędne jest dla przyznania Skarżącemu zwolnienia od kosztów sądowych będzie dokonywana przez Sąd z uwzględnieniem jego sytuacji materialnej i osobistej istniejącej w dacie ubiegania się o takie zwolnienie. Z tego względu Sąd, zważywszy na całość przedstawionej wyżej argumentacji, na podstawie art. 243, art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2, art. 259 oraz art. 260 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.