III SA/Wa 1308/07

Referendarz sądowy Lucyna Kaligowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 15 października 2007 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku H. K. i K. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika w sprawie ze skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] kwietnia 2007 r. Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania od decyzji określającej wysokość zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2005 r. postanawia odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie Skarżący H. i K. małżonkowie K. wnieśli na urzędowym formularzu PPF o zwolnienie od kosztów sądowych oraz o ustanowienie pełnomocnika. W uzasadnieniu wniosku - po przedstawieniu źródeł sporu z organami podatkowymi - wyjaśnili że zgłaszali się do różnych biur adwokackich, z propozycji których – ze względów finansowych – zmuszeni byli jednak zrezygnować. Podali, że łączny dochód ich dwuosobowego gospodarstwa domowego wynosi [...] zł netto miesięcznie. Poza mieszkaniem o powierzchni [...]m2 Skarżący nie posiadają żadnego majątku. Wykonując wezwanie referendarza sądowego Skarżący złożyli w dniu 12 października 2007 r. pismo, w którym wyjaśnili, że od 1 marca 2007 r. jedynym dochodem Skarżącego K. K. jest emerytura. W odpowiedzi na żądanie wskazania i udokumentowania wysokości wydatków stwierdzili, iż wyliczeń takich nie prowadzili i nie prowadzą, stąd też jest to "nie do spełnienia". Skarżący są posiadaczami samochodu L[...] rok produkcji 1999. Wysokości wydatków związanych z jego eksploatacją nie prowadzili i nie prowadzą. Stwierdzili iż w związku z niemożnością nadesłania żądanych informacji (pkt 3 i 5 wezwania referendarza sądowego) wpłacili "żądane" 100 zł z prośbą o szybkie rozpatrzenie prośby. Do pisma dołączyli zeznanie za 2006 r., decyzje o wysokości emerytur, wyciągi z rachunków bankowych. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: Instytucja "prawa pomocy" stanowi odstępstwo od wynikającej z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), dalej powoływanej jako p.p.s.a., zasady odpłatności postępowania sądowoadministracyjnego. Jej celem jest zapewnienie realizacji prawa do sądu stronie, która ze względu na dochody, stan majątkowy i rodzinny nie może ponieść kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie. Konkretyzację powołanej wyżej zasady stanowi art. 214 § 1 p.p.s.a. zgodnie, z którym każdy, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki, obowiązany jest do uiszczenia kosztów sądowych. W konsekwencji przyznanie prawa pomocy może mieć miejsce w przypadkach wyjątkowych kiedy to spełnione zostaną przesłanki określone w art. 246 p.p.s.a. Zgodnie z § 1 tego artykułu Sąd przyznaje prawo pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Stosownie do art. 245 § 2 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Jak się podkreśla w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienie NSA z dnia 22 listopada 2006 r., II FZ 728/06, niepubl.) instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i powinna stanowić przywilej przede wszystkim dla osób bezrobotnych, samotnych, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku. Bez wątpienia zaś Skarżących do takich osób zaliczyć nie można. Skarżący posiadają bowiem stałe źródła dochodów. Utrzymują się mianowicie z emerytur w wysokości odpowiednio [...] zł (Skarżąca) i [...] zł (Skarżący). Łączny ich dochód wynosi zatem [...] zł netto miesięcznie. Dodatkowo, jak wynika z wyciągu z rachunku bankowego, w miesiącach sierpień-październik 2007 r. na rachunek Skarżącej wpłynęły inne jeszcze - poza świadczeniem ZUS - środki w wysokości [...] zł miesięcznie. Przelewy te oznaczono jako: "systematyczny wpływ – renta H. K.". Oznacza to, że Skarżący otrzymują co miesiąc ok. [...] zł. Wysokości wydatków, w tym dotyczących eksploatacji samochodu, nie ujawnili argumentując iż wyliczeń takich nie prowadzili i nie prowadzą, stąd też żądanie wskazania i udokumentowania tych wydatków jest "nie do spełnienia". Odnosząc się do powyższego należy zauważyć, iż trudno przyjąć, by Skarżący nie byli w posiadaniu takich dokumentów jak: rachunki (przynajmniej bieżące) za czynsz, gaz, energię itp. Nawet jednak gdyby dokumentami takimi nie dysponowali, to ich brakiem nie mogą tłumaczyć nieudzielenia wyjaśnień tudzież "niewskazania" wysokości wydatków. Mimo braku informacji co do kwoty miesięcznych wydatków referendarz sądowy doszedł do przekonania, iż z dochodu w wysokości [...] zł Skarżący są w stanie wygospodarować środki na pokrycie kosztów związanych z kontynuowaniem postępowania sądowoadministracyjnego, w tym należności względem wybranego przez siebie pełnomocnika, nie narażając się przy tym na uszczerbek w zaspokajaniu potrzeb niezbędnych do egzystencji. O zdolności poniesienia tych kosztów świadczy również fakt iż we wrześniu 2007 r., tj. w czasie gdy Skarżącym znana już była treść postanowienia Sądu z dnia [...] sierpnia 2007 r. odrzucającego ich skargę, Skarżąca zlikwidowała książeczkę mieszkaniową, uzyskując z tego tytułu [...] zł. Nie sposób ponadto nie zauważyć iż zarówno na rachunek Skarżącego, jak i Skarżącej wpływają "odsetki lokat terminowych". Co prawda nie są to kwoty znaczące, niemniej nie o ich wysokość tu chodzi, ale o sam fakt posiadania lokat, którego Skarżący nie ujawnili. Podobnie zresztą jak tego, iż Skarżący jest właścicielem papierów wartościowych, tj. akcji P., o czym świadczy wypłacona mu w sierpniu br. dywidenda w kwocie [...] (dane na podstawie wyciągu bankowego). W tym stanie rzeczy na podstawie art. 243 § 1 p.p.s.a., art. 245 p.p.s.a., art. 246 § 1 p.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.