III SA/Wa 1318/14

Dnia 8 września 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: , Przewodniczący Sędzia WSA Marek Krawczak, po rozpoznaniu w dniu 8 września 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Przedsiębiorstwa Produkcyjno Handlowo Usługowego "P." Sp. z o.o. z siedzibą w Z. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Przedsiębiorstwa Produkcyjno Handlowo Usługowego "P." Sp. z o.o. z siedzibą w Z. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] lutego 2014 r. nr [...] w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie Przedsiębiorstwo Produkcyjno Handlowo Usługowe "P." Sp. z o.o. z siedzibą w Z. (zwane dalej: "Skarżącą") złożyło w niniejszej sprawie skargę na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] lutego 2014 r. nr [...] w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną. Następnie Skarżąca w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od jej skargi, w piśmie z dnia 30 maja 2014 r. wystąpiła z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, wskazując w uzasadnieniu na jej trudną sytuację finansową i brak środków pieniężnych na opłacenie wpisu sądowego. Skarżąca podniosła także, iż w wyniku działań Urzędu Skarbowego w Z. oraz Urzędu Kontroli Skarbowej w K., zablokowano jej wszystkie rachunki bankowe uniemożliwiając tym samym pozyskanie i dysponowanie środkami finansowymi. Zarządzeniem z dnia 10 czerwca 2014 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wezwał Skarżącą do nadesłania wypełnionego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy PPPr oraz dodatkowych dokumentów i informacji odnoszących się do jej sytuacji majątkowej. Skarżąca odpowiadając na powyższe wezwanie wskazała w piśmie z dnia 24 czerwca 2014 r., iż żądane dokumenty nie będą stanowiły informacji o możliwości zapłaty żądanej kwoty, zaś wezwanie Skarżącej o ich nadesłanie stanowi w ocenie Skarżącej fikcję, która ma uzasadniać odmowę zwolnienia od kosztów sądowych celem ochrony naruszającego prawo organu administracji publicznej. Biorąc powyższe pod uwagę Skarżąca wskazała, iż odmawia nadesłania żądanych dokumentów i informacji. Zarządzeniem z dnia 1 lipca 2014 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie pozostawił bez rozpoznania wniosek Skarżącej o przyznanie prawa pomocy. Skarżąca pismem z dnia 23 lipca 2014 r. złożyła sprzeciw od powyższego zarządzenia referendarza sądowego, wnosząc o jego uchylenie i zwolnienie jej od kosztów sądowych. Następnie zarządzeniem z dnia 28 lipca 2014 r. wezwano Skarżącą do nadesłania w terminie 7 dni wypełnionego i podpisanego wniosku o przyznanie prawa pomocy na formularzu PPPR, oraz dodatkowych dokumentów i informacji odnoszących się do jej sytuacji majątkowej. Skarżąca odpowiadając na powyższe wezwanie w piśmie z dnia 18 sierpnia 2014 r., wskazała ponownie iż żądane dokumenty nie będą stanowiły informacji o możliwości zapłaty żądanej kwoty, zaś żądanie ich nadesłania stanowi w ocenie Skarżącej fikcję, która ma uzasadniać odmowę zwolnienia od kosztów sądowych celem ochrony naruszającego prawo organu administracji publicznej. Biorąc powyższe pod uwagę Skarżąca wskazała, iż odmawia nadesłania żądanych dokumentów i informacji, ograniczając się jedynie do nadesłania wypełnionego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy PPPr. W uzasadnieniu nadesłanego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy Skarżąca wyjaśniła, że w wyniku działań Urzędu Skarbowego w Z. oraz Urzędu Kontroli Skarbowej w K. zablokowano jej wszystkie konta bankowe, uniemożliwiając tym samym pozyskanie i dysponowanie należącymi do niej środkami finansowymi. Skarżąca wyjaśniła też, że wszystkie należące do niej środki ruchome i nieruchomości zostały zajęte przez komorników i obecnie trwa ich licytacja. Wedle Skarżącej, naruszające prawo działanie organów podatkowych uniemożliwiło jej odzyskanie należnego od stycznia 2014 r. zwrotu podatku VAT, co doprowadziło do znacznych strat finansowych oraz konieczności zwolnienia kilkudziesięciu pracowników. Skarżąca podniosła, że nie opłaca rachunków, gdyż bank zawiesił ich funkcjonowanie. Skarżąca nie posiada udziałów w innych podmiotach. Skarżąca wskazała także, że w lutym 2006 r. zorganizowana grupa przestępcza, składająca się z 5 funkcjonariuszy CBŚ, z naruszeniem prawa ukradła Skarżącej 9 kartonów segregatorów z dokumentami i od tego czasu Skarżąca nie jest w stanie wskazać szczegółowej informacji o należnościach i zobowiązaniach. Jednakże w ocenie Skarżącej, z żądanych przez Sąd dokumentów nie będzie wynikał brak środków na zapłatę kosztów sądowych. Z przedmiotowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika również, że wysokość kapitału zakładowego Skarżącej wynosi [...] zł, wartość środków trwałych Skarżącej – 2.854.004,84 zł, zaś wysokość zysku lub strat za ostatni rok obrotowy według bilansu – 2.932,15 zł. Ponadto na obu należących do Skarżącej rachunkach bankowych stan konta wynosi 0 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje: Przyznanie prawa pomocy uzależnione jest od spełnienia przesłanek określonych w art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.) – zwanej dalej: "p.p.s.a.". Zgodnie z art. 246 § 2 p.p.s.a., osoba prawna może domagać się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Natomiast stosownie do treści art. 245 § 3 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Zasadą jest, iż strony ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie (art. 199 p.p.s.a.), co oznacza że każdy, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki, obowiązany jest do ich uiszczenia (art. 211 p.p.s.a.). Celem instytucji prawa pomocy jest natomiast zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji stronie, która ze względu na dochody i stan majątkowy nie może ponieść kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie. Jest to forma dofinansowania strony postępowania sądowego z budżetu państwa i przez to zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w takim postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (postanowienie NSA z dnia 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/04, ONSA 2005, Nr 1, poz. 8). Przyznanie lub odmowa przyznania prawa pomocy winna wynikać z wzajemnej oceny dwóch elementów: kosztów, jakie musi ponieść strona na poczet prowadzonego postępowania i jej aktualnej kondycji finansowej. Możliwość przyznania prawa pomocy uzależniona jest od szczególnie rozważnej oceny sytuacji materialnej wnioskodawcy wykazanej w treści wniosku tak, aby można było jednoznacznie stwierdzić, iż strona skarżąca nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Biorąc powyższe pod uwagę należy więc wskazać, iż przyznanie prawa pomocy należy traktować jako odstępstwo od ogólnej zasady ponoszenia kosztów postępowania przez tego, kto wnosi do sądu pismo, podlegające opłacie lub powodujące wydatki. Skarżąca wniosła w niniejszej sprawie o zwolnienie od kosztów sądowych, zaś na obecnym etapie postępowania jedynym obciążającym ją kosztem sądowym jest wpis od skargi w kwocie 100 zł. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienie z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05) podkreśla się, że ciężar wykazania istnienia przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie skarżącej. Ocena przytoczonych przez nią okoliczności należy natomiast do Sądu (por. postanowienie NSA z dnia 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 760/04). Zgodnie z art. 255 p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony co do jej sytuacji majątkowej okaże się niewystarczające lub budzi wątpliwości, strona ma obowiązek na wezwanie uzupełnić je lub przedstawić dokumenty źródłowe, obrazujące jej sytuację rodzinną, majątkową czy dochody. Wezwanie to jest zatem dla strony wiążące. Niezastosowanie się do niego powoduje, iż materiał dowodowy co do wystąpienia przesłanek prawa pomocy, jest niekompletny, a w rezultacie wątpliwości co do oświadczeń strony pozostają niewyjaśnione. Subiektywne przekonanie strony o zasadności jej wniosku przy równoczesnym ograniczeniu się do stwierdzenia o braku majątku, które to stwierdzenie uznane zostało przez Sąd za niewystarczające, uniemożliwia uwzględnienie wniosku. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy wskazać, iż Skarżąca nie potwierdziła złożonych przez siebie oświadczeń żadnymi dokumentami, które uprawdopodabniałyby jej trudną sytuację majątkową. Pomimo skierowanego do niej wezwania Skarżąca nie wyjaśniła swojej sytuacji majątkowej. W szczególności nie nadesłała zeznań podatkowych, bilansu oraz rachunku zysków i strat, oraz wyciągów z posiadanych przez siebie rachunków bankowych. Oświadczyła jedynie, że z żądanych dokumentów nie będzie wynikał brak środków finansowych po jej stronie. Wyjaśniła, że bank zawiesił funkcjonowanie rachunków bankowych. Brak informacji o należnościach i zobowiązaniach uzasadniła natomiast kradzieżą dokumentów, jakiej miała się dopuścić "zorganizowana grupa przestępcza składająca się z 5 funkcjonariuszy CBŚ". Ponadto Skarżąca pomimo deklaracji, że "przedstawia zajęcie Urzędu Skarbowego w Z.," dokumentu tego nie przedstawiła. Wszystko to sprawia, że Sąd ma do dyspozycji jedynie oświadczenia Skarżącej. Oświadczenia te nie są jednak wystarczające aby podjąć obiektywne i nie pozostawiające wątpliwości rozstrzygnięcie w kwestii oceny jej stanu finansowego i możliwości płatniczych. Skoro Skarżąca wnioskuje o przyznanie prawa pomocy, powinna liczyć się z koniecznością wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie jej tego prawa, w tym z koniecznością podjęcia działań także utrudnionych. Tymczasem Skarżąca nie podjęła żadnych działań, aby wykazać swoją sytuację materialną. Nie wykazała też, że choćby podjęła próbę uzyskania żądanych przez Sąd dokumentów. Samych twierdzeń Skarżącej Sąd nie uznał jednak za wystarczające do przyznania jej prawa pomocy. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 243 § 1 p.p.s.a. oraz art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 245 § 3 oraz art. 260 p.p.s.a., Sąd postanowił jak w sentencji.