III SA/Wa 1319/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Wesołowska, , po rozpoznaniu w dniu 26 sierpnia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. L. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. L. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] marca 2010 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania zażaleniowego w sprawie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji w zakresie podatku dochodowego od osób prawnych za styczeń 2005 r. postanowił: odmówić przyznania prawa pomocy W odpowiedzi na zarządzenie Przewodniczącej Wydziału III wzywające do uiszczenia wpisu od skargi, J. L. (dalej "Wnioskodawca" lub "Skarżący") wniósł pismo zatytułowane "zażaleniem", które zgodnie z jego treścią zostało potraktowane jako wniosek o przyznanie prawa pomocy. W piśmie tym Skarżący wskazał, że jest w bardzo złej sytuacji finansowej. Został zrujnowany finansowo przez dłużnika tj. I. Sp. z o.o., który nie zapłacił Skarżącemu wynagrodzeń, w łącznej wysokości ponad 500.000 zł z odsetkami. Wnioskodawca jest największym wierzycielem Spółki, a jednocześnie zmuszony jest do płacenia w jej imieniu zobowiązań podatkowych. Dłużnik od stycznia 2006 r. nie wydał Skarżącemu świadectwa pracy, co uniemożliwia mu podjęcie pracy zgodnie z kwalifikacjami. Wskazał również, iż złożył obecnie do WSA w Warszawie kilka skarg, a ich liczba łącznie może wynosić ponad 10. Niemożność wniesienia opłat może uniemożliwić Skarżącemu dochodzenie swoich racji na drodze prawnej. Pismem z 29 czerwca 2010 r. Referendarz Sądowy wezwał Skarżącego do złożenia wniosku na urzędowym formularzu PPF oraz do nadesłania dodatkowych informacji dotyczących jego sytuacji finansowej. W odpowiedzi Skarżący złożył wniosek na urzędowym formularzu wnosząc o zwolnienie od kosztów sądowych. Z oświadczenia o stanie rodzinnym majątku i dochodach wynika, iż Skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną. Do swojego majątku zaliczył jedynie mieszkanie o pow. ok. 30 m² (kredyt do spłacenia 35.000 zł). Oświadczył, że nie posiada oszczędności, ani przedmiotów wartościowych. Aktualnie nie uzyskuje żadnych dochodów z tytułu umowy o pracę/ umowy zlecenia. Z uwagi na fakt, iż oświadczenia zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy, złożonym na urzędowym formularzu PPF, okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych Skarżącego, na podstawie art. 255 w zw. z art. 252 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej - "P.p.s.a"), wnioskodawca zastał ponownie wezwany do udokumentowania swoje sytuacji finansowej oraz złożenia oświadczeń. W odpowiedzi Skarżący wyjaśnił że w związku zakończeniem umowy zlecenia nie jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna. Obecnie poszukuje pracy. Przedstawił wydatki na utrzymanie mieszkania – opłaty miesięczne około 330 zł (woda, ścieki, fundusz remontowy i fundusz eksploatacyjny, abonament c.o.). Dodatkowo w okresie zimowym ponosi dodatkowe opłaty za c.o.o. w wysokosć 250 zł miesięcznie. Nadesłał wyciąg z rachunku bankowego. Referendarz sądowy postanowieniem z 29 lipca 2010 r. odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, stwierdzając iż wnioskodawca nie przedstawił żądanych dokumentów potwierdzających jego sytuację materialną. W sprzeciwie na ww. postanowienie skarżący podniósł, iż z uwagi na brak wydania przez Dłużnika Świadectwa Pracy, nie może podjąć pracy jak również nie może zarejestrować się jako osoba bezrobotna. Skarżący podkreślił również, że ciąży na nim zadłużenie z tytułu kredytu w Banku [...] w wysokości ok. 800 zł miesięcznie z tytułu kredytu hipotecznego. Znaczący jest również fakt, że od czerwca 2003 r., pracując w firmie dłużnika, nie otrzymywał wynagrodzenia za pracę, co zostało stwierdzone przez Sąd [...] – Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w W. wyrokiem z dnia [...] października 2009 r. Ponadto Skarżący wskazał, iż jedynym obecnym źródłem utrzymania jest emerytura jego żony, która wynosi 1900 zł i jest zajęta z tytułu zaległości wobec ZUS, co powoduje, że wypłacana emerytura jest w wysokości 1355 zł miesięcznie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W myśl art. 260 zdanie pierwsze P.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Skuteczne wniesienie sprzeciwu powoduje usunięcie z obrotu prawnego orzeczenia referendarza sądowego, tj. postanowienia z dnia 29 lipca 2010 r. Jest ono traktowane – pod względem skutków prawnych – jako nieistniejące. Zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a., stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Stosownie do art. 245 § 2 P.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmuje w myśl art. 245 § 3 P.p.s.a zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Jak podkreśla się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienie z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05) stwierdzenie wystąpienia przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy wymaga zestawienia wysokości środków, jakimi strona dysponuje z wysokością kosztów, do których zobowiązana jest na danym etapie postępowania. Ciężar wykazania tych przesłanek spoczywa na stronie skarżącej. Ocena przytoczonych przez nią okoliczności należy natomiast do Sądu (por. postanowienie NSA z dnia 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 760/04). Inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których strona wnioskująca zamierza wywieść skutki prawne leży po stronie wnioskodawcy, a nie rozpoznającego wniosek. Nie budzi zatem wątpliwości, że rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (por.: J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 319). W pierwszej kolejności wskazać należy, że Skarżący nie przedłożył do akt sądowych żądanych przez referendarza sądowego zeznań podatkowych własnych i żony za lata 2008-2009 ograniczając się do stwierdzenia, że dysponuje jedynie własnym zeznaniem podatkowym za 2009 rok, które jednak nie zostało złożone do akt sprawy. Skarżący powołując się na zakończenie z 31 maja 2010 roku umowy zlecenia nie wyjaśnił, jakie dochody uzyskiwał z tytułu powyższej umowy, co nie pozwala na ocenę rzeczywistego stanu majątkowego Skarżącego. Wątpliwości co do rzeczywistego stanu majątkowego Skarżącego powstają również w związku z nie przedstawieniem przez Skarżącego żądanych przez referendarza sądowego wyciągów z rachunków bankowych. Skarżący dołączył do akt sprawy jedynie pierwszą stronę wyciągu za okres od 14 października 2009 roku do 13 listopada 2009 roku wskazując w sprzeciwie, że wyciąg jest bezpłatny jedynie za ostatnie 30 dni. Jednak wyciąg dołączony do sprzeciwu jest dokumentem uzyskanym w drodze elektronicznej i dotyczącym innego rachunku bankowego, niż rachunek, którego dotyczyła pierwsza strona wyciągu dołączonego do pisma Skarżącego z 8 lipca 2010 roku. Sąd wskazuje w tym miejscu, że Skarżący w żaden sposób nie wytłumaczył dlaczego składa jedynie pierwszą stronę wyciągu z rachunku bankowego nr [...]. Podkreślenia wymaga w tym miejscu fakt, że z wyciągu z rachunku [...] – Konto [...] wynika, wynika, że 3 sierpnia 2010 roku Skarżący dokonał wpłaty własnej na powyższy rachunek w kwocie 4000 złotych. Oznacza to, że 3 sierpnia 2010 roku Skarżący dysponował kwotą 40-krotnie przewyższającej wysokość wpisu w niniejszej sprawie. Z rachunku tego wynika również, że Skarżący jest w stanie ponieść bez istotnego uszczerbku dl utrzymania siebie i swojej żony kwotę 174,84 złote tytułem opłaty za fakturę za czerwiec wystawioną przez P. Sp. z o.o. Wskazać również należy, że z oświadczenia majątkowego złożonego przez Skarżącego wynika, że zarówno on jak i jego żona posiadają odrębne mieszkania. Skarżący nie wyjaśnił czy oba mieszkania zajęte są przez małżonków, czy też jedno z nich zostało wynajęte w celu osiągnięcia dochodów pozwalających na poprawę trudnej sytuacji majątkowej Skarżącego. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wielokrotnie podkreślano, że udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie środków na pokrycie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe. Opłaty sadowe, w tym wpis, należy zaliczyć do danin publicznych. Zwolnienie z tego rodzaju opłaty stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, co wynika z art. 84 Konstytucji RP z dnia 2.04.1997 r. (Dz.U. Nr 78, poz. 483). Dlatego też zastosowanie tego wyjątku odnosi się do szczególnych sytuacji, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru na współobywateli. Z tych bowiem środków pochodzą dochody z budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia Jednocześnie wskazać należy, że uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy, czy też nierzetelne ich wykonanie, jest przeszkodą wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a w konsekwencji wyłącza możliwość przyznania jej prawa pomocy w żądanym zakresie (por.: postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego; z dnia 5 września 2005 r., sygn. akt II FZ 414/05 oraz z dnia 14 września 2005 r., sygn. akt II FZ 575/05). Uwzględniając fakt, że Skarżący nie przedstawił do dnia wydania niniejszego postanowienia zeznań podatkowych obejmujących 2008 i 2009 rok, nie złożył wyciągów z rachunków bankowych za żądane okresy, zaś z wyciągu bankowego złożonego do akt sprawy wynika, że Skarżący dysponuje środkami przewyższającymi wielokrotnie kwotę wpisu (która w niniejszej sprawie wynosi 100 złotych) Sąd uznał, że Skarżący nie wykazał zaistnienia przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie Sąd, mając na uwadze powyższe okoliczności orzekł, jak w sentencji.