III SA/Wa 132/05

IIISA/Wa 132/05 W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 29 lipca 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Sylwester Golec, , , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 29 lipca 2005 r. sprawy ze skargi K. Sp. z o.o. z siedzibą w D. na postanowienie Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] września 2004 r. nr [...] w przedmiocie stanowiska wierzyciela w sprawie zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej 1) stwierdza nieważność zaskarżonego postanowienia; 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości; 3) zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz strony skarżącej kwotę 340 zł (trzysta czterdzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] września 2004 r. nr [...] Główny Inspektor Transportu Drogowego (GITD) utrzymał w mocy postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] września 2003 r. nr [...] stwierdzające bezzasadność zarzutów dłużnika Spółki z o.o. K. D. Fabryka [...] w D. w sprawie prowadzonej egzekucji decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] listopada 2003 r. Nr [...]. W sprawie ustalono następujący stan faktyczny. W dniu [...] listopada 2002 r. młodszy inspektor transportu drogowego Wojewódzkiego Inspektoratu Transportu Drogowego w K. przeprowadził kontrolę drogową w zakresie zgodności z przepisami ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. Nr 125, poz. 1371 – powoływanej dalej jako u.t.d.) transportu drogowego wykonywanego przez G. R. kierującego pojazdem marki [...] (nr rejestracyjny [...]) z przyczepą marki K. (nr rejestracyjny [...]). W wyniku przeprowadzonej kontroli inspektor działając w imieniu [...] Wojewódzkiego Inspektoratu Transportu Drogowego wydał decyzję Nr [...] z dnia [...] marca 2003 r. o nałożeniu kary pieniężnej w kwocie 4000 zł na spółkę z o.o. K. D. Fabryka [...]. Z uzasadnienia decyzji wynikało, że jej podstawą faktyczną było stwierdzenie, że transport był wykonywany bez uiszczenia opłaty za korzystanie z dróg. Podstawą do nałożenia kary pieniężnej na spółkę był dokument przewozowy okazany prze kontrolowanego kierowcę z którego wynikało, że skarżąca spółka jest nadawcą transportowanego towaru. W ocenie organu Oryginał decyzji o wymierzeniu kary został przekazany kontrolowanemu kierowcy. Decyzji powyższej nadano rygor natychmiastowej wykonalności. Od decyzji powyższej strona skarżąca nie złożyła zarówno wniosku o wstrzymanie rygoru natychmiastowej wykonalności jak i odwołania. Pismem z dnia [...] lipca 2003 r. dyrektor skarżącej spółki wniósł do Naczelnika Urzędu Skarbowego w G. zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego mającego na celu wyegzekwowanie od spółki kary nałożonej powołaną decyzją . Strona podniosła zarzut, co do osoby zobowiązanego, stwierdzając, że usługa transportowa była wykonana przez firmę Usługi [...] A. S. z/s w W. Z tego względu zdaniem spółki na podstawie przepisów powołanej ustawy o transporcie drogowym karze przewidzianej w jej przepisach podlegał podmiot wykonujący transport a nie skarżąca spółka, która zleciła temu podmiotowi wykonanie usługi transportowej. Pismem nr [...] z dnia [...] sierpnia 2003 r. Naczelnika Urzędu Skarbowego przesłał wniesione przez spółkę zarzuty do [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego w celu wyrażenia stanowiska w sprawie. [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego pismem nr [...] z dnia [...] sierpnia 2003 r. zwrócił się z prośbą o przedłożenie dokumentu potwierdzającego zlecenie przez skarżącą spółkę wykonania usługi transportowej w dniu [...] listopada 2002 r. przedsiębiorcy, którego własnością był pojazd przy pomocy którego transportowane były towary stanowiące własność skarżącej spółki. Do pisma organu dołączono kopię protokołu z kontroli pojazdu oraz decyzji nakładającej karę pieniężną z dnia [...] listopada 2002 r. Wezwanie skutecznie doręczono spółce, która w wyznaczonym terminie nie przedłożyła żądanego dokumentu, jak również nie zakwestionowała rozstrzygnięcia przez wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej w trybie art. 156 kpa. W związku z powyższym [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego postanowieniem z dnia [...] września 2003 r. uznał wniesione przez spólkę zarzuty w sprawie postępowania egzekucyjnego za bezzasadne. W zażaleniu na powyższe postanowienie z dnia [...] października 2003 r. skarżąca spółka wskazała, że w świetle art. 42 ust. 1 u.t.d. obowiązek uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych obciąża osobę wykonującą transport drogowy na terytorium RP. Wykonującym transport drogowy jest, zatem przedsiębiorca świadczący usługi przewozowe lub właściciel pojazdu wykonujący przewozy na potrzeby własne. W ocenie strony niedopuszczalne było obciążenie jej karą pieniężną, ponieważ art. 92 ust. 1 pkt 6 ) u.t.d. wyraźnie stanowi, że karze pieniężnej podlega ten, kto wykonuje transport drogowy bez uiszczenia opłat za przejazd po drogach krajowych, a zatem nie może to być podmiot zlecający wykonanie takiego transportu innemu podmiotowi, który wykonując usługę transportową narusza przepisy cytowanej ustawy. Spółka twierdziła, że w niniejszej sprawie kara pieniężna nie powinna zostać nałożona na nią, a na przewoźnika który wykonywał przewóz bez uiszczenia przepisanej opłaty. Ponadto strona wskazała, że nie otrzymała decyzji o nałożeniu kary ani protokołu z dnia [...] listopada 2002 r., dlatego też nie podjęła czynności mających na celu uchylenie tej decyzji. Sprostowano także informację o właścicielu pojazdu nr rej. [...], którym jest [...] R. S. – D. Postanowieniem z dnia [...] września 2004 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W ocenie organu zarzut strony, o tym, że nie jest ona stroną postępowania nie jest trafny, a ponadto nie mieści się w katalogu zarzutów egzekucyjnych enumeratywnie wymienionych w art. 33 u.p.e.a. Skarżącej spółce przysługiwało prawo odwołania się od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego o nałożeniu kary pieniężnej w terminie 14 dni od dnia wręczenia kontrolowanemu decyzji, jednak strona skarżąca z tego prawa nie skorzystała. Organ wywodził, że postępowanie dotyczące zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego nie może prowadzić do merytorycznej oceny decyzji wydanej w postępowaniu wymiarowym. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Spółka wniosła o zmianę zaskarżonych postanowień i uwzględnienie złożonych w sprawie zarzutów oraz o uchylenie zaskarżonych postanowień i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu skargi wskazano, że decyzja nakładająca karę pieniężną nie została prawidłowo doręczona stronie, ponadto na skutek błędu kontrolującego nieprawidłowo wskazano jej adresata. Strona skarżąca wyjaśniła przyczyny, dla których nie kwestionowała rozstrzygnięcia w zwykłym trybie, jak i w trybie wznowienia postępowania. W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego podtrzymał swoje stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, jednakże nie z powodu zarzutów w niej podniesionych. Na wstępie należało wskazać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed Sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., w dalszej części uzasadnienia powoływanej jako p.p.s.a.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie z treścią przepisów art. 60 i art. 134 § 2 p.p.s.a. Sąd jest zobowiązany z urzędu zbadać czy zaskarżony akt administracyjny nie jest dotknięty wadą nieważności. Kierując się tym obowiązkiem Sąd zważył, że zgodnie z treścią art. 17 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postepowaniu egzekucyjnym w administracji (t. jedn. Dz. U. Nr 110, poz. 968 ze zm. w dalszej treści uzasadnienia powoływanej jako u.pe.a.) o ile przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, rozstrzygnięcie i zajmowane przez organ egzekucyjny lub wierzyciela stanowisko w sprawach dotyczących postępowania egzekucyjnego następuje w formie postanowienia. Na postanowienie to służy zażalenie, jeżeli niniejsza ustawa lub Kodeks postępowania administracyjnego tak stanowi. Zażalenie wnosi się do organu odwoławczego za pośrednictwem organu egzekucyjnego w terminie 7 dni od dnia doręczenia lub ogłoszenia postanowienia. Na podstawie art. 18 u.p.e.a w zakresie nieuregulowanym w tej ustawie odpowiednie zastosowanie mają przepisy k.p.a. Rozpoznając niniejszą sprawę Sąd stwierdził, że poprzedzające zaskarżone postanowienie, postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] września 2003 r. w przedmiocie stanowiska wierzyciela w sprawie wniesionych przez zobowiązanego zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, zostało doręczone stronie skarżącej za pośrednictwem poczty w dniu [...] października 2003 r. Zażalenie na to postanowienie zostało wniesione za pośrednictwem poczty w dniu 14 października 2003 r. – data stempla pocztowego na kopercie. Skoro strona skarżąca wniosła zażalenie za pośrednictwem poczty i dla czynności tej ustawodawca zakreślił termin zawity, to do czynności tej zastosowanie miał przepis art. 57 § 5 k.p.a. zgodnie, z którym, termin uważa się za zachowany, jeżeli przed jego upływem nadano pismo w polskiej placówce pocztowej operatora publicznego albo złożono w polskim urzędzie konsularnym. Termin uważa się za zachowany również w przypadku, gdy przed jego upływem żołnierz lub członek załogi statku morskiego złożył je w dowództwie jednostki wojskowej lub kapitanowi statku, a także gdy osoba pozbawiona wolności złożyła pismo w administracji zakładu karnego. Zgodnie z treścią art. 17 § 1 w związku z art. 34 § 2 u.p.e.a. termin do wniesienia zażalenia na postanowienie wierzyciela w sprawie zarzutów wynosi siedem dni od daty doręczenia postanowienia. Na podstawie art. 57 § 1 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. termin do wniesienia zażalenia od postanowienia [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] września 2003 r. upływał w dniu 13 października 2003 r. W sprawie nie miał zastosowania przepis art. 57 § 4 k.p.a. , gdyż dzień 13 października wypadał w poniedziałek. W rozpoznanej sprawie strona skarżąca nie dochowała tego terminu, gdyż zażalenie na postanowienie organu pierwszej instancji wniosła w dniu 14 października a zatem w ósmym dniu od dnia doręczenia jej tego postanowienia. Z tego względu należało stwierdzić, że strona skarżąca wniosła zażalenie na postanowienie organu pierwszej instancji z jednodniowym uchybieniem terminu do wniesienia zażalenia. Strona skarżąca wnosząc zażalenie za pośrednictwem poczty zgodnie z treścią art. 57 § 5 k.p.a. winna była nadać je na poczcie w dniu 13 października 2003 r. Z tego względu wydane w niniejszej sprawie postanowienie organu pierwszej instancji w dniu wniesienia na to postanowienie zażalenia na podstawie art. 16 § 1 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. było ostateczne, gdyż nie zostało zaskarżone w przepisanym terminie do organu drugiej instancji, a termin do wniesienia zażalenia, któremu strona skarżąca niewątpliwie uchybiła nie został jej przywrócony na podstawie art. 58 § 1 k.p.a.. Zgodnie z treścią art. 16 § 1 k.p.a., który na podstawie powołanego art. 18 u.p.e.a. ma odpowiednie zastosowanie do postanowień wydawanych w postępowaniu egzekucyjnym, decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji, są ostateczne. Uchylenie lub zmiana takich decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub w ustawach szczególnych. Przepis art. 16 § 1 k.p.a. ustanowia przesłankę negatywną do prowadzenia postepowania przed organem drugiej instancji, w postaci ostateczności aktu administracyjnego wydanego w pierwszej instancji, który nabral tej cech wskutek tego, że nie został zaskarżony w przepisanym terminie. W rozpoznanej sprawie doszło do wydania zaskarzonego postanowienia w postępowaniu, które z uwagi na treść powołanych przepisów nie mogło się toczyć. W rozpoznnej sprawie organ drugiej instancji nie miał prawa do wydania zaskarżonego postanowienia, które miało charakter merytoryczny, w zaistniałej sytuacji organ miał obowiązek wydać na podstawie art. 134 w związku a z art. 144 k.p.a. postanowienie stwierdzające niedopuszczalność zażalenia. W tym stanie rzeczy należało stwierdzić, że zskarżone postanowienie zostało wydane z rażącym naruszeniem przepisu art. 16 § 1 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. ustanawiającym zasadę trwałości postanowień ostatecznych wydanych w postępowaniu egzekucyjnym. To naruszenie prawa zgodnie z treścia art. 156 § 1 pkt 2 w zw. z art. 18 u.p.e.a. stanowiło przesłankę do stwierdzenia nieważności zaskarżonego postanowienia (por. wyroki NSA z dnia 10.11.1999 r. IV SA., sygn. akt 2273/98 LEX 48734, z dnia 18.11.1999 r. sygn. akt I SA 330/99 LEX 48749, z dnia 06.12.1999 r. sygn. akt. IV SA 2028/97 LEX 48735). Sąd zdając sobie sprawę z niekorzystnego dla strony skarżącej charakteru niniejszego wyroku wskazuje, że na podstawie art. 134 § 2 p.p.s.a. Sąd ma prawo wydać orzecenie na niekorzyść strony skarżącej jeżeli stwierdzi naruszenia prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu. Należy podkreślić, że wydane w niniejszej sprawie postnowienie organu pierwszej instancji wskutek niewniesienia na nie zażalenia w przepisanym terminie stało się ostateczne w toku instancji. Postanowienie to było też prwaomocne, gdyż jako akt administracyjny w stosunku do, którego nie wyczerpano przysługujących stronie skarżącej środków zaskarzenia na podstawie art. 52 § 1 p.p.s.a. nie mogło zostać zaskarżone do Sądu (na temat prawomocności aktu administracyjnego por. uwagi Z. Janowicza w Kodeks Postępowania Admnisteacyjnego – komentarz, Warszawa – Poznań 1992, s.84). Zgodnie z treścią art. 16 § 1 k.p.a. to prawomocne postanowienie organu pierwszej instancji strona skarżąca może zakwestionować wyłącznie w postępowaniu nadzwyczajnym poprzez wznowienie postępowania lub stwierdzenie nieważności tego postano9wienia. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 134 § 1 i 2, art. 145 § 1 pkt 2, art. 152, art. 200 i art. 210 § 2 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.