III SA/Wa 1321/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Chustecka, Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Sokołowska, Asesor WSA Marta Waksmundzka-Karasińska (spr.), Protokolant Anna Kurdej, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 stycznia 2008 r. sprawy ze skargi M. W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] maja 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy rozłożenia na raty zaległości w podatku od towarów i usług oraz odmowy umorzenia odsetek od tych zaległości oddala skargę Wnioskiem z dnia [...] marca 2006 r. (uzupełnionym pismem z dnia [...] kwietnia 2006 r.) M. W. zwrócił się do Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego W. o rozłożenie na raty zapłaty zaległości z tytułu podatku od towarów i usług za wrzesień i październik 2000r. oraz umorzenie odsetek od powyższej zaległości, wynikających z decyzji Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego W. z dnia [...] grudnia 2005r. orzekającej o odpowiedzialności M. W. za zobowiązania spółki A. sp. z o.o. W uzasadnieniu wniosku podatnik wskazał, że nie jest w stanie jednorazowo spłacić zaległości, ponieważ jest w trudnej sytuacji finansowej. Nie posiada oszczędności, nie prowadzi działalności zarobkowej, a jedynym jego dochodem jest świadczenie przedemerytalne w wysokości 1 275,21 zł. Mieszka wraz z żoną w mieszkaniu swych dzieci i ponosi 50 % kosztów jego utrzymania. Wnioskodawca powołał się również na zły stan zdrowia swój i swojej żony. Decyzją z dnia [...] lipca 2006 r. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego W. wniosek strony załatwił odmownie. W wyniku odwołania strony Dyrektor Izby Skarbowej w W. uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ podatkowy pierwszej instancji, wskazując, na konieczność dokonania rzetelnej analizy sytuacji finansowej podatnika. W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy organ pierwszej instancji decyzją z dnia [...] stycznia 2007 r. odmówił rozłożenia na raty zapłaty zaległości z tytułu podatku od towarów i usług za wrzesień i październik 2000 r. oraz umorzenia odsetek za zwłokę od tej zaległości. W uzasadnieniu decyzji organ dokonał analizy sytuacji ekonomiczno-finansowej podatnika i ustalił, iż w 2005r. osiągnął on miesięczny dochód z tytułu świadczenia przedemerytalnego w wys. 1.275,78 zł, zaś jego żona dochód z emerytury w wys. 1.065,09 zł. Od 1 marca 2006r. zwaloryzowane świadczenie przedemerytalne uzyskiwane przez podatnika wynosi 1.347,37 zł, zaś jego żony 1.124,77 zł, co stanowi łącznie kwotę 2.472,14 zł. Po uwzględnieniu wskazanych przez podatnika wydatków na utrzymanie rodziny (koszty związane z mieszkanie, lekarstwa, dojazd do lekarzy, środki czystości, spłata kredytów), dysponuje on wraz z małżonką kwotą ok. 1230 zł na wyżywienie i inne niespodziewane wydatki. Nadto organ odnosząc się do zaproponowanego przez wnioskodawcę harmonogramu spłat rat w wysokości 300 zł. miesięcznie, stwierdził iż spłata zaległości (w tym należności głównej, odsetek i opłaty prolongacyjnej) składałaby się z ok. 120 rat, a czas spłaty przekroczyłby okres 10 lat. Ponieważ wysokość opłaty prolongacyjnej wzrasta proporcjonalnie do długości okresu spłaty, organ uznał, iż taki system spłaty jest niekorzystny dla zobowiązanego. Zdaniem organu w rozpoznawanej sprawie nie zaistniały przesłanki uzasadniające udzielenie ulg w trybie art. 67 a § 1pkt 2 i pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.; dalej: ord. pod.), ponieważ nie zaistniały nadzwyczajne zdarzenia które spowodowały obniżenie zdolności płatniczych podatnika w stopniu zagrażającym jego egzystencji. W odwołaniu od decyzji wnioskodawca podniósł, iż organ nie uwzględnił jego sytuacji finansowej i zdrowotnej. W tym zakresie wskazał na kredyty odnawialne w łącznej kwocie 7.000 zł, które wraz z małżonką muszą spłacać. Podniósł także, iż jest człowiekiem schorowanym, o czym świadczy siedem przebytych operacji. Nadto M. W. wyjaśnił, iż od sierpnia 2006r.w ramach prowadzonej egzekucji ZUS w K., Inspektorat w K. dokonuje potrąceń z jego świadczenia przedemerytalnego w miesięcznych ratach po 407,28 zł. W dalszej części odwołania wnioskodawca przedstawił argumentację odnoszącą się do postępowania w przedmiocie orzeczenia o jego odpowiedzialności za zobowiązania spółki A. sp. z o.o. Wyjaśnił, iż nie wiedział o niezapłaceniu podatku VAT przez spółkę A. sp. zo.o. i nie był za to odpowiedzialny. Nie miał także wpływu na losy pozostawionego mienia spółki. Decyzją z dnia [...] maja 2007 r. Dyrektor Izby Skarbowej w W. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy stwierdził, iż nie dopatrzył się przesłanek przemawiających za zmianą zaskarżonej decyzji. Prawidłowo bowiem organ pierwszej instancji wskazał na brak nadzwyczajnych okoliczności uzasadniających przyznanie wnioskowanych ulg. Ważny interes podatnika stanowiący jedną z przesłanek uzasadniających przyznawanie ulg w trybie art. 67 a § 1 pkt 3 ord. pod., nie może być utożsamiany z dążeniem do uwolnienia się od regulowania zaległości podatkowych, czy też odsetek od tych zaległości, a wnioskowana ulga nie może służyć kredytowaniu osobistych zobowiązań podatnika polegających na spłacie kredytów bankowych. Zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej w niniejszej sprawie dokonano rzetelnej analizy sytuacji finansowej i zdrowotnej wnioskodawcy. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie podatnik zarzucił organowi odwoławczemu naruszenie prawa materialnego poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego oraz naruszenie przepisów prawa procesowego poprzez brak wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy mających wpływ na jej rozstrzygnięcie, co stanowi naruszenie zasady ogólnej prawdy obiektywnej, określonej art. 122 ord. pod., naruszenie obowiązku zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego określonego - art. 187 § 1 ord. pod. oraz w tym zakresie - naruszenie art. 191 ord. pod. - zasady swobodnej oceny dowodów. Strona ponownie wskazała na swoją trudną sytuację finansową i zdrowotną uzasadniającą w jej ocenie przyznanie wnioskowanych ulg w spłacie należności. W obszernym uzasadnieniu skarżący zarzucił organom podatkowym, że wydanymi decyzjami w sposób rażący naruszyły prawo materialne i procesowe, ponieważ nie wyjaśniły wszystkich okoliczności sprawy. Skarżący podniósł także, iż organy podatkowe nie rozważyły, czy ponosi on odpowiedzialność za zaistniałą sytuację (powstałą zaległość podatkową), czy była ona zależna od jego woli i czy miał na nią wpływ. W tym zakresie skarżący podniósł szereg zarzutów odnoszących się do postępowania w przedmiocie orzeczenia o jego odpowiedzialności za zobowiązania spółki A.. sp. z o.o. Wyjaśnił, iż członkiem zarządu spółki A. sp. z o.o. przestał być już lipcu 2001r. i nie miał realnej możliwości wpływu na kolejność zaspakajania zobowiązań przez spółkę. Nadto wszczęcie postępowania w trybie art. 116 ord. pod. nastąpiło dopiero na dwa miesiące przed upływem okresu przedawnienia, zaś decyzja została wydana bez wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy w dniu [...] grudnia 2005r. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należało przypomnieć, iż zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę administracji publicznej, pod względem zgodności z prawem i może zaskarżoną decyzje uchylić, jeżeli stwierdzi, iż narusza ona prawo materialne w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub przepisy prawa procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest natomiast uprawniony do oceny zaskarżonej decyzji z punktu widzenia zasad słuszności, celowości, czy też przestrzegania zasad współżycia społecznego. Wyjaśnić także należy, iż Sąd orzeka wedle stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonej decyzji. Decyzje będące przedmiotem oceny Sądu w niniejszej sprawie wydane zostały na podstawie art. 67a § 1 pkt 2 i 3 ord. pod. Zgodnie z powołanym przepisem organ podatkowy, na wniosek podatnika, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym może odroczyć, rozłożyć na raty lub umorzyć zaległości podatkowe wraz z odsetkami za zwłokę. Uznaniowy charakter rozstrzygnięć w przedmiocie rozłożenia na raty oraz odroczenia terminu płatności z uwagi na wymienione wyżej przesłanki nie budzi wątpliwości. Oznacza to, iż do organu podatkowego należy wybór jednego z możliwych sposobów rozstrzygnięcia sprawy. Tym samym Sąd nie może nakazać organowi podjęcia określonego rozstrzygnięcia. Jest to bowiem wyłączna kompetencja organu administracji. Nadto użyte w tym przepisie pojęcia "ważny interes podatnika" oraz "interes publiczny" mają charakter niedookreślony, a ich interpretacji na użytek danej sprawy dokonuje każdorazowo organ podatkowy. Organ ten dysponuje pewnym marginesem swobody w odniesieniu do zaistniałej w danej sprawie sytuacji faktycznej, która może uzasadniać wystąpienie przesłanki ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego. Mając na względzie powyższe uwagi, wynikające z konstrukcji prawnej analizowanego przepisu, sądowa kontrola tego typu decyzji - decyzji uznaniowych, sprowadza się przede wszystkim do badania prawidłowości samego postępowania poprzedzającego jej wydanie. Badany jest więc sam proces dochodzenia przez organ podatkowy do rozstrzygnięcia sprawy oraz znajdujący odzwierciedlenie w uzasadnieniu opis tego procesu. Badając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia wskazanych wyżej przesłanek, Sąd nie stwierdził, aby naruszała ona prawo w stopniu uzasadniającym jej uchylenie. Organ wziął pod uwagę podnoszone przez Stronę okoliczności i zgromadzone dowody, a odnosząc je do podstawy materialnoprawnej rozstrzygnięcia sformułował wnioski, które mieszczą się w granicach swobodnej oceny dowodów. Okoliczność, iż dokonana przez organy ocena odbiega od samooceny dokonanej przez podatnika nie oznacza, iż ocena ta jest dowolna. Skarżący domagając się udzielenia wnioskowanych ulg wskazał na swoją trudną sytuację materialną, zdrowotną i związany z tym brak środków finansowych na zapłacenie zaległych podatków. Podkreślił również, iż zarówno w postępowaniu przed organem pierwszej instancji jak i przed organem odwoławczym wielokrotnie wskazywał okoliczności, które potwierdzały brak jego odpowiedzialności za zobowiązania spółki A. sp. z o.o. Podnosił, iż decyzja o orzeczeniu jego odpowiedzialności za zobowiązania spółki, w związku z niezawinionym nieodebraniem korespondencji stała się prawomocna i nie można jej było uchylić w zwykłym trybie. W ocenie Sądu organy bez przekroczenia granic uznania administracyjnego uznały, iż przedstawiona przez Stronę argumentacja uzasadniająca "ważny interes podatnika" świadczy niewątpliwie o trudnej sytuacji podatnika, lecz nie stanowi wystarczającej podstawy do udzielenia wnioskowanej ulgi. Ustalając sytuację finansową skarżącego organy oparły się przede wszystkim na złożonym przez stronę oświadczeniu z dnia 14 kwietnia 2006r. Prawidłowo dokonały oceny wpływu sytuacji zdrowotnej podatnika na jego sytuację materialną, uwzględniając w analizie wskazane przez stronę koszty leczenia i koszty zakupu lekarstw. Mając na uwadze, iż skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z małżonką i wszystkie wymienione w oświadczeniu wydatki ponosi wspólnie z małżonką, organy dokonując analizy sytuacji finansowej podatnika zasadnie uwzględniły także dochody małżonki. Słusznie organy podatkowe wskazywały na wyjątkowy charakter ulg w postaci rozłożenia na raty, czy umorzenia zaległości podatkowych, jako odstępstwa od zasady powszechności opodatkowania. Wpływy z podatków przeznaczane są na realizację różnych celów społecznych, tak więc odpowiednio do tej okoliczności, odstąpienie od ich poboru musi być uzasadnione wystąpieniem szczególnie ważnych i uzasadnionych, również z punktu widzenia obiektywnych kryteriów, przesłanek udzielenia ulgi. Odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi wyjaśnić należy, iż stosownie do przepisu art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej powoływanej (p.p.s.a). Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, w której skargę wniesiono i nie może wykraczać swoimi ocenami prawnymi w sprawę inną niż ta, jaka była przedmiotem postępowania przed organami. Sprawę rozpatrywaną przez Sąd określa strona skarżąca, wskazując konkretny akt (decyzję, postanowienie), którego skarga dotyczy. W rozpoznawanej sprawie skarżący wniósł skargę na decyzję odmawiającą rozłożenia na raty zaległości podatkowej i odmawiającej umorzenia odsetek od tych zaległości, a zatem tylko ta decyzja oraz poprzedzające ją postępowanie podatkowe mogły być przedmiotem rozpoznania przez Sąd. W tak zakreślonych granicach Sąd nie mógł ani badać, ani też orzekać o zasadności orzeczenia o odpowiedzialności skarżącego jako członka zarządu za zobowiązania spółki A. sp. z o.o. Nie mógł też brać pod uwagę podnoszonych przez stronę w tym zakresie zarzutów. W tych warunkach, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku. Końcowo stwierdzić należy, iż odmowa udzielenia ulg w spłacie zaległości nie stwarza stanu res iudicata. Oznacza to, iż skarżący może ponownie wystąpić do organu podatkowego o udzielenie ulg poprzez rozłożenie na raty lub umorzenie zaległości. Musi jednak wykazać, iż nastąpiła chociaż jedna nowa, istotna dla sprawy okoliczność nieznana w poprzednim postępowaniu. .