III SA/Wa 1326/16

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Lucyna Kaligowska po rozpoznaniu w dniu 18 lipca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego w sprawie ze skargi S. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] lutego 2016 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności członka zarządu wraz ze spółką za zaległości podatkowe spółki w podatku dochodowym od osób prawnych za 2009 r. i 2010 r. postanawia odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie Skarżący S. K. zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Podał, iż wraz z żoną utrzymuje się z emerytury wynoszącej łącznie 3.000 zł. Kwota ta - z uwagi na wysokie koszty leków i spłatę kredytów - z trudem wystarcza na utrzymanie. Do majątku Skarżący zaliczył udziały w spółkach. Dodał, iż żona jest właścicielką domu. Wśród wydatków wymienił kredyt (1.100 zł), koszty stałe (użytkowanie wieczyste, media – ok. 500 zł poza sezonem grzewczym i ok. 1.000 zł w sezonie grzewczym), leki (300-500 zł). W wykonaniu wezwania referendarza sądowego Skarżący wyjaśnił, że wynagrodzenie pełnomocnika opłacił syn. Oświadczył, iż z racji pełnienia funkcji członka zarządu spółek kapitałowych nie otrzymuje żadnego wynagrodzenia. Skarżący przedstawił zawiadomienie o zajęciu, harmonogram spłaty kredytu, wyciągi bankowe, dokumenty obrazujące wydatki, decyzje o waloryzacji świadczeń, zeznania podatkowe. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Przyznanie prawa pomocy stanowi odstępstwo od ogólnej zasady wyrażonej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718), dalej jako: "P.p.s.a.", zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. W orzecznictwie jednolicie przyjmuje się, że udzielenie stronie prawa pomocy sprowadzać się powinno do przypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie jej udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe (por. postanowienia NSA z: 23 stycznia 2013 r. I FZ 2/13 oraz II FZ 1017/12; 10 stycznia 2013 r. II FZ 1005/12). Strona powinna zatem wykazać przez złożenie stosownych dokumentów w postaci rachunków, wyciągów bankowych, zaświadczeń itp., że jej sytuacja materialna uniemożliwia lub utrudnia w istotny sposób dostęp do Sądu. Inicjatywa dowodowa w tym zakresie spoczywa na stronie. Wynika to z treści art. 252 § 1 P.p.s.a., który stanowi, że wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o jej stanie majątkowym i dochodach oraz dokładne dane o stanie rodzinnym. Także z użytego w art. 246 § 1 P.p.s.a. zwrotu "gdy wykaże" wynika, że to strona ma przekonać Sąd, iż znajduje się w sytuacji, która usprawiedliwia przyznanie prawa pomocy. Co istotne przy rozpatrywaniu wniosku Sąd nie jest ograniczony do analizy złożonego formularza i zawartych w nim oświadczeń, lecz jest uprawniony – w przypadku uznania tychże oświadczeń za niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego strony, a także w przypadku, gdy oświadczenia te budzą wątpliwości – do zobowiązania wnioskodawcy do złożenia na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących jego stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Stanowi o tym art. 255 P.p.s.a. Tymczasem w niniejszej sprawie Skarżący złożył wniosek, który zamiast klarownie przedstawiać stan faktyczny, potęguje wątpliwości w tym zakresie. Po pierwsze z analizy operacji na należącym do Skarżącego rachunku bankowym wynika, że w okresie kwiecień-czerwiec br. na rachunek ten dokonano kilku wpłat gotówkowych. Wpłaty te opiewały na łączną kwotę 7.600 zł. Źródeł pochodzenia tych środków Skarżący nie ujawnił. Po drugie wątpliwości budzi to czy istotnie Skarżący utrzymuje się jedynie – jak zapewnił – z emerytury, która po zsumowaniu z rentą żony wynosi nieco ponad 2.881 zł. Tymczasem same tylko raty dwóch kredytów wynoszą ok. 1.242 zł. Do tego Skarżący spłaca na rzecz D. K. bliżej nieokreślone raty, których miesięczna wysokość kształtuje się na poziomie 1.037,27 zł. Na stałe obciążenia finansowe składają się ponadto opłaty za: wodę i ścieki (za okres sierpień 2015 r.-luty 2016 r. 1.346,82 zł), energię elektryczną (210,75 zł/2 m-ce), gaz (za okres od czerwca 2015 r. do maja 2016 r. łącznie 3.533,27 zł), monitoring (76,97 zł miesięcznie), użytkowanie wieczyste (za 2015 r. 1.886,37 zł), telefon (89,14 zł miesięcznie). Analiza tych wydatków daje podstawy do stwierdzenia, że Skarżący wydatkuje kwotę większą niż uzyskuje. Zwłaszcza, że kwota obciążeń nie obejmuje kosztów wyżywienia, czy zakupu leków (wysokość tych ostatnich Skarżący określił na kwotę 300-500 zł miesięcznie). Tym samym oświadczenia Skarżącego, iż nie posiada żadnych oszczędności lub dodatkowych źródeł dochodu (choćby z racji pełnienia funkcji w zarządach spółek kapitałowych) budzą wątpliwości. Niemożliwe jest bowiem, aby wydatki przewyższały dochody. Z tych względów referendarz sądowy nie znalazł podstaw, by wniosek Skarżącego uwzględnić. Nie można bowiem jednoznacznie stwierdzić, że poniesienie przezeń kosztów postępowania jest niemożliwe albo będzie wiązało się z uszczerbkiem w koniecznych kosztach utrzymania jego i jego rodziny. W tej sytuacji na podstawie art. 243 § 1, art. 245, art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.