III SA/Wa 1327/07

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – Anna Kocewiak po rozpoznaniu w dniu 15 listopada 2007 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A.R. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi A. R. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] czerwca 2007 r. Nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1996 r. oraz umorzenia postępowania w sprawie. p o s t a n a w i a - przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie całkowitym, tj ustanowienia adwokata i zwolnienia od kosztów sądowych A. R. (dalej "skarżący"), reprezentowany przez żonę – T. R. złożył w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie formularz PPF wnioskując w nim o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że dochód na jedną osobę we wspólnym, sześcioosobowym gospodarstwie domowym wynosi 688 złotych miesięcznie, przy uwzględnieniu, że cała emerytura skarżącego w wysokości 1.492 zł wraz z zasiłkiem pielęgnacyjnym w wysokości 153 zł jest przeznaczana na pobyt w Zakładzie Opiekuńczo Leczniczym w W.. Po [...] w lutym 2006 r., wobec skarżącego orzeczono niepełnosprawność znacznego stopnia; wymaga on stałej opieki i pomocy osób drugich w pełnieniu ról społecznych i codziennej egzystencji. Miesięczna opłata za pobyt w ośrodku wynosi 1.044 zł. Ponadto skarżącemu należy zapewnić leki, pampersy, uzupełniające wyżywienie i pomoc logopedy. Skarżący nie dysponuje już środkami na opłacenie pożądanej rehabilitacji ruchowej. Syn skarżącego oraz synowa są osobami niepełnosprawnymi – [...]. Łączny uzyskiwany przez nich dochód w wysokości 1.898 zł stanowi podstawę utrzymania również ich dwójki dzieci. Rodzina mieszka w lokalu o powierzchni 56 m. kw., ponieważ dochody syna nie są wystarczające na zakup lub wynajęcie mieszkania. Opisując dochody uzyskiwane przez członków rodziny wskazano, że skarżący otrzymuje emeryturę i zasiłek pielęgnacyjny w wysokości 1.645 zł, jego żona otrzymuje emeryturę w wysokości 1.541 zł, syn uzyskuje dochody z pracy najemnej w kwocie 1.080 zł oraz zasiłek pielęgnacyjny w wysokości 153 zł, natomiast jego żona otrzymuje zasiłek wychowawczy w wysokości 512 zł i zasiłek pielęgnacyjny w wysokości 153 zł. Łączny dochód sześcioosobowej rodziny wynosi 5.084 zł. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Na podstawie art. 243 § 1 oraz art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej powoływanej jako p.p.s.a, właściwy sąd administracyjny może na wniosek strony przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. W myśl art. 245 § 2 i § 3 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika, a w zakresie częściowym - zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Sąd może natomiast zwolnić osobę fizyczną z części kosztów postępowania, jeśli wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W niniejszej sprawie skarżący wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych oraz o ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika, a więc o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Przystępując do rozpoznania wniosku, przypomnieć należy, że zasadą jest, iż strony ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie (art. 199 p.p.s.a.). Powyższe oznacza, że każdy, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki, obowiązany jest do ich uiszczenia (art. 211 p.p.s.a.). Celem instytucji prawa pomocy jest natomiast zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. Przyznanie lub odmowa przyznania prawa pomocy winna wynikać z wzajemnej oceny dwóch elementów: kosztów, jakie musi ponieść strona na poczet prowadzonego postępowania i jej aktualnej kondycji finansowej. Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy kierować się rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, wysokość kosztów sądowych jak i stan faktyczny sprawy zasadne jest przyznanie skarżącemu prawa pomocy w żądanym zakresie. Z materiału zgromadzonego w sprawie wynika, że skarżący jest osobą niepełnosprawną i przebywa w Zakładzie Opiekuńczo Leczniczym. Otrzymywana emerytura przeznaczana jest w całości na pokrycie kosztów pobytu w ośrodku, kosztów opieki i leczenia. Niekiedy otrzymywana tytułem świadczenia emerytalnego kwota nie wystarcza na pokrycie wszystkich wydatków niezbędnych dla prawidłowej opieki. Jego rodzina również znajduje się w trudnej sytuacji finansowej. Żona skarżącego otrzymuje emeryturę w wysokości 1.541 zł. Syn i synowa są osobami głuchoniemymi i wychowują dwójkę małoletnich dzieci. Synowa otrzymuje zasiłki: rodzinny, wychowawczy i pielęgnacyjny w łącznej wysokości 665 zł. Syn zarabia miesięcznie 1.080 zł i otrzymuje zasiłek pielęgnacyjny w kwocie 153 zł. Skarżący nie posiada majątku, oprócz mieszkania, które zajmuje jego rodzina. Podkreślić należy, że zwolnienie od koszów postępowania stanowi instytucję, która może być stosowana jedynie w wyjątkowych sytuacjach. Przesłanką zastosowania tej instytucji może być jedynie obiektywna niemożność ich zdobycia przez stronę skarżącą. Brak majątku, sytuacja zdrowotna skarżącego, która uniemożliwia podjęcie jakiegokolwiek zatrudnienia uzasadniają przyznanie stronie skarżącej prawa pomocy w zakresie całkowitym. Wprawdzie skarżący nie jest pozbawiony dochodu, ponieważ otrzymuje emeryturę, ale świadczenie to pokrywa koszty pobytu w ośrodku leczniczo opiekuńczym. Skarżący nie może funkcjonować samodzielnie i znajduje się pod stałą opieką innych osób, a więc znajduje się w sytuacji, w której, dla uzyskania dostępu do Sądu – w konkretny i efektywny sposób - niezbędna jest pomoc pełnomocnika. Wyznaczenie pełnomocnikiem skarżącego - adwokata zagwarantuje skarżącemu najpełniejszą i wystarczającą realizację prawa do sądu. Należy stwierdzić, że okoliczności przedstawione we wniosku oraz wynikające z akt administracyjnych pozwalają uznać, że opłacenie kosztów sądowych oraz pozyskanie pomocy profesjonalnego pomocnika we własnym zakresie przekracza możliwości finansowe skarżącego. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 243 § 1 w związku z art. 245 § 2, art. 246 § 1 pkt 1 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a. postanowiono jak w sentencji.