III SA/Wa 1327/07
WyrokWSA w Warszawie2008-03-04
Skład orzekający: Grażyna Nasierowska, Sylwester Golec, Barbara Kołodziejczak-Osetek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Dyrektor Izby Skarbowej mógł umorzyć postępowanie w sprawie stwierdzenia nadpłaty podatku dochodowego od osób fizycznych, opierając się na twierdzeniu o przedawnieniu terminu do złożenia wniosku, podczas gdy organ pierwszej instancji częściowo uznał wniosek i dokonał zwrotu części kwot?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, uznając, że organ odwoławczy naruszył przepisy postępowania, w tym art. 234 Ordynacji podatkowej, poprzez umorzenie postępowania w całości i wydanie decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, bez wykazania rażącego naruszenia prawa lub interesu publicznego. Sąd wskazał, że Dyrektor Izby Skarbowej nie odniósł się do wszystkich zarzutów strony i nie ustalił jednoznacznie, kiedy pierwszy wniosek o zwrot został złożony, co uniemożliwiło prawidłową ocenę zarzutu przedawnienia.Stan faktyczny
Skarżący domagał się zwrotu kwoty 7000 zł wraz z odsetkami, twierdząc, że została ona nienależnie wyegzekwowana w postępowaniu egzekucyjnym. Organ pierwszej instancji częściowo uznał wniosek, stwierdzając nadpłatę w innej kwocie i dokonując zwrotu części środków. Dyrektor Izby Skarbowej uchylił decyzję organu pierwszej instancji i umorzył postępowanie, powołując się na przedawnienie terminu do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty. Skarżący wniósł skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów postępowania i brak wszechstronnego wyjaśnienia sprawy.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. oraz stwierdził, że uchylona decyzja nie może być wykonana w całości. Zasądził zwrot kosztów zastępstwa procesowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Grażyna Nasierowska, Sędziowie Sędzia WSA Sylwester Golec, Sędzia WSA Barbara Kołodziejczak-Osetek (spr.), Protokolant Robert Powojski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 marca 2008 r. sprawy ze skargi A. R. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] czerwca 2007 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1996 r. oraz umorzenia postępowania w sprawie 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) stwierdza, że uchylona decyzja nie może być wykonana w całości, 3) zasądza ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokat I. N., prowadzącej kancelarię przy ul. [...] w W. kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego, oraz kwotę 52,80 zł (pięćdziesiąt dwa złote osiemdziesiąt groszy) stanowiącą 22 % podatku od towarów i usług z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.
Zaskarżoną do Sądu decyzją z dnia [...] czerwca 2007 r. Nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w W. uchylił decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego W. Nr [...] odmawiającą A. R. stwierdzenia nadpłaty w wysokości 7000,00 zł oraz stwierdzającą nadpłatę w wysokości 3.400,00 zł i 94,20 zł i umorzył postępowanie w sprawie.
Decyzje te zapadły w następującym stanie faktycznym.
A. R. pismem z dnia [...] września 2007 r. w nawiązaniu do pisma Naczelnika Urzędu Skarbowego W. [...] z [...].09.2006r., będące jak twierdzi Skarżący odpowiedzią na jego wniosek o zwrot niedopuszczalnie wyegzekwowanych kwot, po pierwsze stwierdził, że wymienione pismo stanowi próbę dalszego przewlekania właściwego załatwienia sprawy w odniesieniu do poz. 1, 2 i 3 jego wniosku, którego w aktach sprawy brak. Po drugie wniósł ponownie o zwrot kwoty 7000 zł z odsetkami od dnia pobrania [...].02.1999r., kwoty 3400 zł z odsetkami od dnia pobrania [...].02.1999r. (po zmniejszeniu o przelew z [...].09.2006r, na kwotę 3207,60 zł) oraz kwoty 94,20 zł z odsetkami od dnia pobrania [...].06.2005r. Po trzecie wniósł o decyzję na piśmie, aby w przypadku odmownej decyzji merytorycznej lub niewłaściwego naliczenia odsetek możliwe było skierowanie sprawy do Izby Skarbowej.
W dalszej części pisma Skarżący wyjaśnił, że dotychczas dokonane wpłaty na jego konto w dniu [...] sierpnia 2006 r. na sumę 2095,52 zł i w dniu [...] września 2006 r. na sumę 460,44 zł traktuję jako rozliczenie kwot wyegzekwowanych w 2006 r. - pozycje 3-6.
Skarżący uznał, iż wymienione przez niego kwoty zostały wyegzekwowane w trakcie postępowania egzekucyjnego, a sposób ich księgowania przez organy podatkowe był całkowicie dowolny i nierzetelny. W związku z powyższym przedstawił jego zdaniem rzeczywisty stan rzeczy, z którego wynika, iż w dniu [...] października 1998 r. Urząd Skarbowy wystosował upomnienie z tytułu podatku dochodowego za 1996r. na kwotę 19.133,40 zł plus odsetki od [...].05.1997r. z siedmiodniowym terminem zapłaty. Po upływie tego terminu możliwe jest wszczęcie postępowania egzekucyjnego. Powołując na art. 26 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (j. t. Dz. U . 229 z 2005r. poz. 1954 z póz. zm.) zwana dalej "u.o.p.e.a." stwierdził, iż Urząd Skarbowy jako wierzyciel i jednocześnie organ egzekucyjny przystępuje z urzędu do egzekucji na podstawie tytułu wykonawczego przez siebie wystawionego. Tytuł wykonawczy [...] na kwotę 19.133,40 zł plus odsetki został wystawiony [...] listopada 1998 r. Zdaniem Skarżącego jest to data wszczęcia egzekucji, ponieważ zobowiązany nie wniósł zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego (art. 32 § 1 u.o.p.e.a), a organ egzekucyjny nie zawiadomił (wierzyciela) o odstąpieniu od czynności egzekucyjnych (art. 45 u.o.p.e.a), aż do 2006r.
W tej sytuacji w ocenie Skarżącego jest oczywiste, że kwoty pobrane po wszczęciu egzekucji są kwotami wyegzekwowanymi w trybie egzekucji administracyjnej i tym samym podlegają zwrotowi, bez względu na to jak zostały "rozliczone" przez Dział Księgowości.
Ponadto organ egzekucyjny nie zbadał z urzędu dopuszczalności egzekucji administracyjnej (art. 29 u.o.p.e.a) i ją przez wiele lat prowadził pomimo, że od samego początku była niedopuszczalna, co stwierdził Dyrektor Izby Skarbowej w W. w postanowieniu z dnia [...] lipca 2006 r. Nr [...].
Naczelnik Urzędu Skarbowego W. rozpatrując wniosek Strony potraktował go jako wniosek o stwierdzenie nadpłaty i stwierdził nadpłatę w wysokościach wskazanych w decyzji. W uzasadnieniu decyzji stwierdził, iż ze złożonej przez A. R. korekty zeznania o wysokości dochodów PIT-30 za 1996 r. wynikał podatek należny w wysokości 14.733,80 zł. Po uwzględnieniu wpłaconych zaliczek w wysokości 6.927,30 zł kwota do zapłaty wynikająca z przedmiotowego zeznania wynosiła 7.806,50 zł (poz. 181 zeznania PIT-30 za 1996 r.).
Na poczet zaległości zostały zaliczone następujące kwoty:
1) wpłata z dnia [...] lutego 1999 r. dokonana w kasie Urzędu w wysokości 7.000,00 zł (zaliczona zgodnie z postanowieniem z dnia [...] lutego 1999 r. na należność główną wynikającą z zeznania PIT-30 za 1996 r. w wysokości 3.718,10 oraz odsetki liczone od terminu płatności zeznania tj. od [...] maja 1997 r. do dnia wpłaty tj. do [...] lutego 1999 r. w kwocie 3.281,90 zł)
2) nadpłata wynikająca z zeznania o wysokości dochodów za 2000 r. w wysokości 88,00 zł zaliczona zgodnie z postanowieniem nr [...] z dnia [...] maja 2002 r. na należność główną w kwocie 31,70 zł oraz odsetki liczone od terminu płatności zeznania tj. od [...] maja 1997 r. do dnia złożenia zeznania tj. do [...] kwietnia 2001r. w kwocie 56,30 zł - na podstawie art. 76, 76a i 76b ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (j. t. Dz. U. nr 8 z 2005 r. poz. 60 z póz. zm.) zwana dalej "ord.pod."
W dniu [...] lutego 1999 r. został doręczony zobowiązanemu odpis tytułu wykonawczego oraz dokonano pobrania pieniędzy w kwocie 3.400,00 zł, na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia [...] listopada 1998 r., co w rozumieniu art. 26 § 5 u.o.p.e.a uważa się za wszczęcie postępowania egzekucyjnego. Zgodnie z art. 26 § 2 za dzień wszczęcia egzekucji nie można uznać dnia wystawienia upomnienia (tj. [...] października 1998 r.) czy też daty wystawienia tytułu wykonawczego nr [...] (tj. [...] listopada 1998 r.)
W dniu [...] marca 2004 r. zobowiązany złożył do Izby Skarbowej w W. skargę na zastosowane czynności egzekucyjne. Dyrektor Izby Skarbowej po zapoznaniu się z całością materiału dowodowego zebranego w sprawie, postanowieniem nr [...] z dnia [...] lipca 2007r umorzył w całości postępowanie egzekucyjne, które prowadzone było na podstawie przedmiotowego tytułu wykonawczego. Wszystkie czynności egzekucyjne zostały uchylone, a tutejszy organ podatkowy zwrócił kwoty, które zostały pobrane od Pana A. R. w związku z prowadzonym postępowaniem egzekucyjnym.
W drodze prowadzonego postępowania egzekucyjnego uzyskano łącznie kwotę 5.924,46 zł, na którą składały się następujące wpłaty: wpłata z dnia [...] lutego 2006r w kwocie 935,39 zł, wpłata z dnia [...] marca 2006r w kwocie 839,52 zł wpłata z dnia [...] kwietnia 2006 r. w kwocie 749,55 zł wpłata z dnia [...] lutego 1999 r. w kwocie 3.400,00 zł.
Kwoty wyegzekwowane w drodze prowadzonego postępowania egzekucyjnego zostały rozliczone lub zwrócone na wskazany rachunek bankowy w sposób przedstawiony w piśmie z dnia [...].12.2006r nr [...].
Postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. nr [...] z dnia [...] lipca 2006r umarza postępowanie egzekucyjne, nie stwierdza jednak, że nie istniała zaległość w podatku dochodowym od osób fizycznych na którą wystawiono tytuł wykonawczy nr [...].
W związku z powyższym, ponieważ kwota 7.000,00 zł została wpłacona przez Stronę w kasie urzędu przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego na zaległości wynikające z deklaracji PIT-30 za 1996r i zarachowana zgodnie z postanowieniem z dnia [...] lutego 1999 r. (należność główna 3.718,10 zł oraz odsetki 3.281,90 zł) nie stanowi nadpłaty i nie może podlegać zwrotowi.
Mając powyższe na uwadze organ pierwszej instancji stwierdził, że należy stwierdzić nadpłatę w kwocie 3400,00 zł, ponieważ została wyegzekwowana w drodze postępowania egzekucyjnego. Kwota ta została zwrócona podatnikowi na wskazany rachunek bankowy w następujący sposób:
1) w dniu [...] września 2006 r. zwrócono kwotę 460,44 zł (w tym: kwota 192,40 zł stanowiąca koszty egzekucyjne oraz kwota 268,04 stanowiąca odsetki podatkowe od kwoty 192,40 zł naliczone od dnia wpłaty tj. od [...] lutego 1999r do dnia zwrotu tj. [...] września 2006r )
2) w dniu [...].09.2006 r. zwrócono kwotę 3.207,60 zł (należność główna)
3) w dniu [...].12.2006 r. zwrócono kwotę 6.013,00 zł stanowiącą odsetki podatkowe od kwoty 3.207,60 zł liczone od daty wpłaty tj. od [...] lutego 1999r do daty zwrotu należności głównej tj. do dnia [...] września 2006r
Natomiast kwota 94,20 zł, stanowiąca nadpłatę ze złożonego przez Stronę zeznania o wysokości osiągniętych dochodów za 2004 r., została na podstawie art. 76 ord. pod. z urzędu zaliczona na poczet zaległości z deklaracji PIT-30 za 1996r (postanowienie nr [...] z dnia [...] czerwca 2005r). Ponieważ kwota 94,20 zł nie została wyegzekwowana w drodze egzekucji administracyjnej w decyzji nr [...] z dnia [...] listopada 2006r odmówiono jej zwrotu.
Jednocześnie organ stwierdził, że z uwagi na to, że nie nastąpiło przerwanie biegu przedawnienia zaległości, nadpłata w wysokości 94,20 zł została zaliczona na zaległości, które uległy przedawnieniu w związku z powyższym należy stwierdzić, że kwota 94,20 zł stanowi nadpłatę.
W dniu [...] grudnia 2006 r. została przekazana na rachunek bankowy Strony kwota 113,20 zł stanowiąca zwrot nadpłaty z dnia [...] kwietnia 2005r wynikającej z zeznania o wysokości dochodów uzyskanych w 2004 r. PIT-37 w wysokości 94,20 zł wraz z odsetkami w wysokości 19,00 zł (odsetki podatkowe liczone od dnia złożenia zeznania za 2004 r. PIT-37 tj. od [...] kwietnia 2005 r. do dnia [...] grudnia 2006 r.).
Wyżej wymienione kwoty, stanowiące nadpłaty, zostały oprocentowane zgodnie z art. 78 § 1 i § 4 ord. pod. natomiast szczegółowe rozliczenie dotyczące zaliczonych wpłat i nadpłat na poczet należnego podatku za 1996r wynikającego z zeznania o wysokości dochodów pit-30 oraz rozliczenie zwróconych Stronie kwot zostało przedstawione w piśmie nr [...] z dnia [...] grudnia 2006 r.
Na powyższą decyzję Strona wniosła odwołanie pismem z dnia [...] kwietnia 2007 r. kwestionując rozstrzygnięcie organu co do odmowy stwierdzenia nadpłaty kwoty 7000 zł, podtrzymując stanowisko, iż została ona wyegzekwowana w postępowaniu egzekucyjnym. Strona podniosła również, że organy podatkowe nie wydały dotychczas żadnej decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych a mimo to prowadziły postępowanie egzekucyjne przysyłając upomnienia na abstrakcyjne kwoty.
Dyrektor Izby Skarbowej zaskarżoną do Sądu decyzją uchylił decyzję organu pierwszej instancji i umorzył postępowanie w sprawie stwierdzając, iż przedawnił się termin do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty. Jako podstawę materialnoprawną decyzji powołano art. 79 § 2 pkt 2 ord. pod.
Na decyzję tę została wniesiona skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której Skarżący wniósł o :
1) uchylenie zaskarżonej decyzji w części dotyczącej odmowy stwierdzenia nadpłaty
2) zasądzenie na rzecz skarżącego kwoty 7.000,00 zł wraz z przypisanymi odsetkami od dnia [...] lutego 1999 r.,
3) zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania sądowego wg norm przepisanych.
Zaskarżonej decyzji Skarżący zarzucił :
- mające istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisów postępowania tj. art.122, art.187 § 1 oraz art.191 ord. pod. poprzez umorzenie postępowania w sprawie, pomimo braku dostatecznego wyjaśnienia okoliczności faktycznych oraz mimo braku wyczerpującego i wszechstronnego ustalenia i rozważenia materiału dowodowego, a w szczególności własnych decyzji podjętych w sprawie przez organ podatkowy pierwszej i drugiej instancji.
W uzasadnieniu Skarżący podtrzymał dotychczas prezentowaną argumentację, iż egzekucja administracyjna obowiązku wykazanego w tytule wykonawczym była niedopuszczalna z uwagi na to, że "obowiązek ten nie wynikał z decyzji czy postanowienia wydanego przez właściwy organ, ani też z zeznania i jego korekty zawierającego odpowiednie pouczenia, złożonych przez podatnika w 1997 roku". Tym samym stosownie do postanowień art. 68 § 1 ord. pod. zobowiązanie podatkowe nie powstało, a kwoty wyegzekwowane i wpłacone przez podatnika są świadczeniem nienależnym stanowiącym nadpłatę, zgodnie z art.72 §1 ord. pod. Skarżący nie podzielił stwierdzenia stanowiska Dyrektora Izby Skarbowej w W. zawartego w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że prawo do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty za 1996 r. wygasło z dniem 30 kwietnia 2002 r., jest ono sprzeczne ze stanem faktycznym, ponieważ organ pierwszej instancji dokonał już zwrotu części nienależnie pobranych kwot, uwzględniając złożony wniosek. Rzekome "przedawnienie" nie stanowiło przeszkody dla Dyrektora Izby Skarbowej w W. dla oddalenia skargi podatnika na czynności egzekucyjne z uwagi na nieistnienie obowiązku – (postanowienie [...] z dnia [...] sierpnia 2006 r.)
Uzasadnienie decyzji organu odwoławczego, prowadzi do wniosku, że dla postępowania egzekucyjnego przedawnienia nie ma, a dla zwrotu nienależnie pobranych świadczeń - jest. Taka sytuacja narusza w sposób oczywisty równość stron wobec prawa. Argument o rzekomym "przedawnieniu" podniesiony przez Dyrektora Izby Skarbowej oznacza również, zdaniem Strony, że wszystkie argumenty Skarżącego wymienione w odwołaniu z dnia [...] kwietnia 2007 r. w punktach 1-4 zostały uznane za właściwe i uzasadnione i dlatego wymyślono kolejny - o przedawnieniu prawa do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty.
Dotychczasowe postępowanie organu podatkowego w przedmiotowej sprawie ewidentnie wskazuje na niedopełnienie obowiązków polegające na nie wydaniu decyzji ustalającej zobowiązanie podatkowego. Rażące niedbalstwo i przekroczenie uprawnień przez organy podatkowe doprowadziły Skarżącego do trwałego inwalidztwa, a żadne argumenty organów podatkowych nie mogą zmienić prawa, że bez decyzji organu podatkowego zobowiązanie podatkowe nie powstaje (art. 68 § 1), a za nadpłatę uważa się kwotę nadpłaconego lub nienależnie zapłaconego podatku. Nadpłata podlega zwrotowi (art.77 § 1) wraz z odsetkami (art.78 §1).
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w W. wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna.
Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji bądź aktów sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. Sąd - oceniając legalność zaskarżonych orzeczeń - zgodnie z art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270)- (zwanej dalej p.p.s.a.) -uwzględnia skargę na decyzję i uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi:
naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,
naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,
c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji Sąd stwierdził naruszenie przepisów postępowania , które skutkują uchyleniem zaskarżonej decyzji.
Dodać również należy, iż zgodnie z art.133 p.p.s.a. Sąd orzeka na podstawie akt sprawy. W przedmiotowej sprawie rozstrzygnięcia podjęte przez organy podatkowe dotyczą pisma Skarżącego z dnia [...] września 2007 r., z treści którego wynika, iż ponownie domaga się zwrotu nienależnie wyegzekwowanych przez organ egzekucyjny oraz wydania decyzji administracyjnej w tej sprawie. Z postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] lipca 2006 r. Nr [...] wynika, iż w stosunku do Skarżącego umorzone zostało postępowanie egzekucyjne, ponieważ egzekucja administracyjna obowiązku wykazanego w tytule wykonawczym z dnia [...] listopada 1998 r. nr [...] była niedopuszczalna z uwagi na to, że obowiązek ten nie wynikał z decyzji czy postanowienia wydanego przez właściwy organ ani też z zeznania i jego korekty zawierającego odpowiednie pouczenia złożonych przez podatnika w 1997 r. Jak wynika z powyższego bezprawne prowadzenie egzekucji przez organy podatkowe nie jest w sprawie sporne. Organy orzekające w sprawie potraktowały jednakże pismo Skarżącego jako wniosek o stwierdzenie nadpłaty co jest sprzeczne z treścią powyższego pisma, z którego jednoznacznie wynika, iż Strona domaga się wydania decyzji w sprawie zwrotu jej zdaniem nienależnie wyegzekwowanych kwot w trakcie postępowania egzekucyjnego oraz kwestionuje sposób księgowania i wyliczenia wyegzekwowanych i zwróconych jej na rachunek bankowy należności. O ile organ pierwszej instancji odniósł się częściowo między innymi, poprzez powołanie skierowanych do strony pism, do kwestii poruszanych przez Stronę, to Dyrektor Izby Skarbowej nie odniósł się żaden sposób co do wydanej decyzji przez organ pierwszej instancji jak i pism Strony, stwierdzając, iż przedawnił się termin do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty. W tym miejscu zauważyć przede wszystkim należy, iż pismo Strony z dnia [...] września 2007 r. jest ponownym pismem w tej samej sprawie – zwrotu wyegzekwowanych kwot. Brak jest w aktach sprawy korespondencji poprzedzającej powyższe pismo. Dyrektor Izby Skarbowej nie miał więc podstaw do stwierdzenia na podstawie pisma z dnia [...] września 2007 r., iż wniosek o stwierdzenie nadpłaty przedawnił się, skoro nie ustalono kiedy pierwsze pismo w tej sprawie zostało przez Skarżącego wniesione. W aktach sprawy brak jest też jakichkolwiek ustaleń i dokumentów na podstawie których możliwa byłaby ocena czy Skarżący wpłacił sporną kwotę przed czy po wszczęciu postępowania egzekucyjnego i czy kwotę tę należy uznać za wyegzekwowaną czy też tak jak twierdzą organy podatkowe wpłaconą dobrowolnie przez Skarżącego. Dopiero te ustalenia będą mogły stanowić o wiążącej kwalifikacji złożonych przez Skarżącego pism. Już te uchybienia postępowania pozwalają na stwierdzenie, iż organy podatkowe naruszyły przepisy postępowania w stopniu, który mógł mieć wpływ na wynik sprawy, a w szczególności art.120, 121, 122, 187§1, 210 § 4 ord. pod.
Ponadto wydając zaskarżoną decyzję organ odwoławczy naruszył art. 234 ord. pod., który stanowi, iż organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, chyba że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub interes publiczny. Organ pierwszej instancji częściowo stwierdził nadpłatę natomiast Dyrektor Izby Skarbowej w W. uchylił decyzję organu pierwszej instancji w całości i umorzył postępowanie w sprawie, przy czym nie wykazał, iż zachodzą przesłanki rażącego naruszenia prawa lub ważnego interesu publicznego wskazane w art.234 ord. pod. Istota żądania Strony jak wskazują pisma znajdujące się w aktach sprawy dotyczy wydania decyzji w sprawie zwrotu nienależnie wyegzekwowanych kwot oraz szereg innych zarzutów dotyczących jej rozliczeń z organami podatkowymi co do których organ odwoławczy nie zajął żadnego stanowiska. Z uwagi na powyższe wydanie wiążącego rozstrzygnięcia przez Sąd nie jest możliwe, dopóki organ odwoławczy nie wyda merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie zwrotu wyegzekwowanych kwot i nieodniesienie się do zarzutów Skarżącego a w konsekwencji nie wykaże jaka kwota została wyegzekwowana. Jeżeli żądanie Skarżącego zostało sformułowane w sposób niejednoznaczny czy też biorąc pod uwagę stan faktyczny sprawy organ nie jest w stanie odczytać jego treści, powinien zwrócić się do Strony o sprecyzowanie żądania lub o wyjaśnienie wątpliwości co do treści pism kierowanych do organów podatkowych.
Nie przesądzając przyszłego rozstrzygnięcia Sąd chciałby zwrócić uwagę, iż w orzecznictwie sądowym wyrażano już pogląd, że stosownie do treści art. 72 § 1 ord.pod. który określa jakiego rodzaju kwoty stanowią nadpłaty, nie można uznać kwoty przymusowo wyegzekwowanej za nadpłatę.
Skutek wyegzekwowania nienależnej kwoty jest podobny do skutku nadpłaty, jednakże w zamieszczonym w art. 72 § 1 ord. pod. katalogu kwot stanowiących nadpłaty nie wymienia się kwot uzyskanych z egzekucji. Nie oznacza to, że organ podatkowy, który - jak wynika z akt - sprawy jest jednocześnie wierzycielem należności podatkowych Strony, nie jest zobowiązany zwrócić nienależnie wyegzekwowanych kwot pieniężnych. Na podstawie art.168 b u.o.p.e.a. zobowiązany może dochodzić odszkodowania od wierzyciela lub organu egzekucyjnego, na podstawie przepisów Kodeksu cywilnego, za szkody wyrządzone wskutek niezgodnego z przepisami prawa wszczęcia i prowadzenia egzekucji administracyjnej. Ze względu na podobny skutek nienależnej egzekucji i nadpłaty, polegający na bezpodstawnym uszczupleniu majątku dłużnika na poczet nieistniejącego zobowiązania, przepisy o zwrocie nadpłat mogą mieć jednakże pomocnicze znaczenie przy ustalaniu składników szkody. W przypadku odpowiedzialności odszkodowawczej nie jest bez znaczenia okoliczność, że nadpłata podlega oprocentowaniu w wysokości równej wysokości odsetek pobieranych od zaległości podatkowych, gdyż odszkodowanie w związku z egzekucją nienależnej kwoty nie powinno być niższe niż suma uzyskana w razie zwrotu dobrowolnie zapłaconej nienależnej kwoty.
Nie jest natomiast zasadny argument strony, iż w sprawie ma zastosowanie art. 68 ord. pod. Zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych powstaje z mocy prawa i organ podatkowy w sytuacjach wskazanych w art. 21§ 3 ord. pod. wydaje decyzję określającą wysokość zobowiązania podatkowego, które przedawnia się w terminach określonych w art. 70 ord. pod. Wyjaśnienia więc przez organy podatkowe wymaga również, mając na uwadze podjęte czynności egzekucyjne, z jaką datą upłynął termin przedawnienia zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1996 r. Skarżący zarzuca w skardze, iż zaliczenia niektórych należności wymienionych w decyzji organu pierwszej instancji dokonał na zaległości przedawnione, domaga się też wydania decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego.
Z tych wszystkich względów Sąd uznał za nieuzasadnione, jako nie znajdujące oparcia w zebranym w sprawie materiale dowodowym, stanowisko Dyrektora Izby Skarbowej w W., iż postępowanie stało się bezprzedmiotowe i podlegało umorzeniu. Na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. Sąd uchylił więc zaskarżoną decyzję.
O zakresie, w jakim zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości orzeczono na podstawie art. 152 p.p.s.a.
Wynagrodzenie pełnomocnika ustanowionego z urzędu Sąd przyznał na podstawie art. 250 p.p.s.a. w wysokości wynikającej z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.) powiększonej o kwotę należnego podatku od towarów i usług.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło