III SA/Wa 1327/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodnicząca Sędzia WSA Agnieszka Krawczyk po rozpoznaniu w dniu 25 października 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A.K. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 maja 2016 r. sygn. akt III SA/Wa 1327/15 w sprawie ze skargi A. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za marzec oraz miesiące od lipca do grudnia 2011 r. postanawia odmówić przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 5 maja 2016 r. oddalił skargę A.K. (dalej zwany "Skarżącym") na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] marca 2015 r. w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za marzec oraz miesiące od lipca go grudnia 2011 r. Odpis wyroku wraz z uzasadnieniem, sporządzonym na wniosek Skarżącego, doręczono jego pełnomocnikowi w dniu 11 sierpnia 2016 r. Pełnomocnik Skarżącego w dniu 14 września 2016 r. złożył skargę kasacyjną wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia. W uzasadnieniu wniosku wskazał, iż nie mógł, z powodu udania się w dniu 7 września 2016 r. na zwolnienie lekarskie, wnieść w ustawowym terminie przygotowanej w znacznym stopniu skargi kasacyjnej. W jego przekonaniu powyższe uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Do wniosku pełnomocnik Skarżącego załączył zaświadczenie lekarskie wydane przez lekarza sądowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z dyspozycją art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718; dalej: "P.p.s.a."), czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Jednakże w świetle art. 86 § 1 P.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Postanowienie o przywróceniu terminu albo o odmowie jego przywrócenia może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Stosownie do art. 87 § 1 P.p.s.a., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 powoływanej ustawy). Zgodnie natomiast z § 4 art. 87 P.p.s.a. równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie. Z przywołanych przepisów wynika, że Sąd może przywrócić termin kiedy spełnione zostaną łącznie cztery przesłanki: uprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu terminowi; wniesienie wniosku o przywrócenie terminu; dochowanie terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu oraz dopełnienie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu tej czynności, dla której był ustanowiony przywracany termin. Najważniejszą przesłanką przywrócenia terminu jest brak winy strony w jego uchybieniu. Podkreślenia wymaga, że kryterium braku winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonaniu czynności procesowej. Oceny w tym zakresie dokonuje się poprzez przyjęcie kryteriów idealnego wzorca osoby należycie dbającej o swoje interesy. W związku z powyższym przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 maja 1997r., sygn. akt SA/Sz 630/96, Lex nr 30748). Zasada ta, mająca zastosowanie wobec osób niebędacych organami czy profesjonalnymi pełnomocnikami, ma znacznie silniejszy wydźwięk w sytuacji, gdy to właśnie te podmioty domagają się przywrócenia uchybionego terminu. Osoby te zobowiązane są do zachowania podwyższonej staranności, jakiej można wymagać od profesjonalnych uczestników obrotu prawnego. Należy nadto zauważyć, że w orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, że za błędy i zaniechania pełnomocnika konsekwencje procesowe ponoszą strony postępowania. Ustanowiony pełnomocnik bowiem nabywa uprawnienia do działania w imieniu i ze skutkiem dla mocodawcy. Oznacza to, że osoba reprezentowana przez pełnomocnika działa w taki sposób, jakby sama dokonywała czynności procesowych, tyle że przy wykorzystaniu profesjonalnej pomocy. W konsekwencji badanie przesłanek przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej w niniejszej sprawie należy odnieść do zastępującego Skarżącego profesjonalnego pełnomocnika. Ustawodawca nie zdefiniował bliżej pojęcia braku winy - w orzecznictwie sądowym, przyjmuje się, że o braku winy można mówić wówczas, gdy pomimo podjęcia działań ze starannością, jakiej można wymagać od osoby należycie dbającej o własne interesy, strona nie była w stanie dokonać czynności procesowej w terminie z przyczyn od siebie niezależnych. Przeszkodą w zachowaniu terminu może być zdarzenie nagłe, nieprzewidywalne przez stronę. Brak winy w uchybieniu terminu podlega ocenie z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy. Z brakiem winy mamy bowiem do czynienia tylko w przypadku zaistnienia niezależnych od strony, która uchybiła terminowi i niemożliwych do przezwyciężenia okoliczności, z powodu, których doszło do przekroczenia wyznaczonego przepisami prawa terminu. Kryteria te są jeszcze surowsze w odniesieniu do osób, które z racji wykonywanego zawodu występują jako pełnomocnicy stron (wyrok NSA z dnia 11 sierpnia 1999 r., sygn. akt I SA/Gd 745/98; postanowienie NSA z dnia 24 lipca 2013 r., sygn. akt II GZ 355/13). Kryterium należytej staranności jest podwyższone z tej racji, że adwokat, radca prawny lub doradca podatkowy posiadają stosowne przygotowanie i znajomość procedur sądowoadministracyjnych zapewniające prawidłowe prowadzenie sprawy. Tym samym pełnomocnik czy to działając samodzielnie, czy to posługując się osobami trzecimi winien dołożyć należytej staranności przy podejmowaniu wszelkich działań na rzecz mocodawcy. Pełnomocnik winien tak zorganizować pracę kancelarii, by zabezpieczyć interesy mandanta, także na wypadek jakiś nadzwyczajnych wydarzeń, czy to za pośrednictwem pracowników, czy pełnomocników substytucyjnych. Z ugruntowanego już stanowiska orzecznictwa wynika, że sama choroba nawet poświadczona zaświadczeniem lekarskim nie jest wystarczającą przyczyną dla uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu. W przypadku choroby odpowiednim zaświadczeniem lekarskim wykazać trzeba, że rodzaj choroby uniemożliwiał dokonanie czynności, a także zlecenia jej innej osobie. W ocenie Sądu w badanej sprawie doszło do uchybienia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, skoro zaskarżony wyrok wraz z uzasadnieniem został doręczony pełnomocnikowi Skarżącego 11 sierpnia 2016 r., a skarga kasacyjna została wniesiona 14 września 2016 r. Nie ulega wątpliwości, że Skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Choroba pełnomocnika trwała od 7 do 14 września 2016 r., natomiast w dniu 14 września 2016 r. złożony został przedmiotowy wniosek wraz ze skargą kasacyjną. Należy jednak stwierdzić, że podniesione we wniosku o przywrócenie terminu okoliczności nie wskazują na brak winy pełnomocnika Skarżącego w uchybieniu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Pomimo tego, że choroba pełnomocnika przypadła na okres, w którym biegł termin do wniesienia skargi kasacyjnej, nie usprawiedliwia jednak uchybienia terminu. Ugruntowane jest w orzecznictwie sądów administracyjnych stanowisko, że samo zaświadczenie lekarskie czy też zwolnienie od pracy nie jest potwierdzeniem braku winy zainteresowanego w uchybieniu terminu. Choroba usprawiedliwia opóźnienie jedynie wówczas, gdy nastąpiła nagle i wymagała leżenia w łóżku, a strona wykazała, że nie miała możliwości wyręczenia się osobą trzecią. Przedłożona kopia zaświadczenia lekarskiego wydana przez lekarza sądowego potwierdza, że pełnomocnik Skarżącego był niezdolny do pracy w okresie od dnia 7 września 2016 r. do dnia 14 września 2016 r. Jednak z jego treści nie wynika, że choroba pełnomocnika wyłączyła go z wszelkiej aktywności, którą gdyby pełnomocnik podjął mógłby tak zorganizować funkcjonowanie kancelarii, które zapewniłoby terminowe dokonywanie czynności procesowych w imieniu Skarżącego. Pełnomocnik nie wykazał tym samym, że jego choroba była takiego rodzaju, że nie pozwoliła mu na wyręczenie się inną osobą, a tym bardziej, że jej rodzaj, czy objawy uniemożliwiały mu osobiste działanie. Pełnomocnik, na którym ciąży obowiązek gorliwego, sumiennego i zgodnego z przepisami prawa wypełniania swoich obowiązków, powinien był zorganizować pracę w taki sposób, ażeby w nagłych, niezaplanowanych sytuacjach nie powodować sytuacji, w których interes strony mógłby zostać zagrożony. W tym celu powinien był zadbać o taką organizację kancelarii, ażeby jego nieobecność nie uniemożliwiała bądź nie utrudniała funkcjonowania mocodawcy, a inne osoby mogły zastąpić go w wykonywaniu obowiązków. W świetle okoliczności sprawy i wyjaśnień pełnomocnika Skarżącego powoływanych na poparcie wniosku, uznać należy, że niedochowanie przez niego terminu do wniesienia skargi kasacyjnej nie było następstwem okoliczności od niego niezależnych, lecz wynikiem niedostatecznej dbałości i staranności w prowadzeniu spraw. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 86 § 1 w związku z art. 87 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.