III SA/Wa 1328/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Marta Waksmundzka-Karasińska, Sędziowie Sędzia WSA Barbara Kołodziejczak-Osetek (sprawozdawca), Sędzia WSA Aneta Lemiesz, Protokolant Agata Próchniewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 kwietnia 2012 r. sprawy ze skargi T. G. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] stycznia 2011 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie skargi na czynności egzekucyjne oddala skargę Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] stycznia 2011r. Minister Finansów po rozpatrzeniu zażalenia T. G. – Skarżącego w niniejszej sprawie, uchylił postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w G. z dnia [...] sierpnia 2010r. w przedmiocie umorzenia postępowania skargowego i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Z akt sprawy wynika, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w G. prowadził postępowanie egzekucyjne wobec Skarżącego na podstawie własnych tytułów wykonawczych nr [...], [...], od [...] do [...] obejmujących należności z tytułu podatku od towarów i usług oraz tytułów wykonawczych nr [...] i [...] obejmujących należności z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych. Zawiadomieniem z dnia 21 czerwca 2010 r. organ egzekucyjny dokonał zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wynagrodzenie za pracę u dłużnika zajętej wierzytelności będącego pracodawcą, tj. L. Sp. z o.o. w oparciu o tytuły wykonawcze nr [...], [...], od [...] do [...]. Odpis ww. zawiadomienia wraz z odpisami przedmiotowych tytułów wykonawczych doręczono Spółce w dniu 12 lipca 2010 r. Natomiast dłużnik zajętej wierzytelności odebrał przedmiotowe zawiadomienie w dniu 1 lipca 2010 r. Następnie zawiadomieniem z dnia 28 czerwca 2010 r. organ egzekucyjny dokonał zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wynagrodzenie za pracę u dłużnika zajętej wierzytelności będącego pracodawcą, tj. L. Sp. z o.o. w oparciu o tytuły wykonawcze nr [...] i [...]. Odpis ww. zawiadomienia wraz z odpisami przedmiotowych tytułów wykonawczych doręczono Stronie w dniu 17 lipca 2010 r. Natomiast dłużnik zajętej wierzytelności odebrał przedmiotowe zawiadomienie w dniu 2 lipca 2010 r. Pismem z dnia 15 lipca 2010 r. Zobowiązany wystąpił ze skargą na czynności egzekucyjne Naczelnika Urzędu Skarbowego w G. dokonane zawiadomieniem z dnia 21 czerwca 2010 r. oraz zawiadomieniem z dnia 28 czerwca 2010 r. Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2010 r. Dyrektor Izby Skarbowej w G. umorzył postępowanie wszczęte skargą z dnia 15 lipca 2010 r. na czynność egzekucyjną w postaci zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wynagrodzenie za pracę u dłużnika zajętej wierzytelności będącego pracodawcą dokonaną zawiadomieniem z dnia 28 czerwca 2010 r. w oparciu o tytuły wykonawcze nr [...] i [...]. Pismo z dnia 15 lipca 2010 r. w części dotyczącej skargi na czynność egzekucyjną w postaci zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wynagrodzenie za pracę u dłużnika zajętej wierzytelności będącego pracodawcą dokonaną zawiadomieniem z dnia 21 czerwca 2010 r. było przedmiotem odrębnego postępowania. Pismem z dnia 23 września 2010 r. Skarżący wniósł zażalenie na powyższe postanowienie, podnosząc iż "taka decyzja jest błędna i rażąco narusza przepisy postępowania egzekucyjnego w administracji, a ponadto ogranicza prawo strony do obrony własnych interesów i praw". W ocenie Zobowiązanego, takiej decyzji nie uzasadnia fakt, iż rozpoznawane są zarzuty dotyczące tych samych czynności egzekucyjnych, nawet jeżeli argumenty podniesione w zarzutach są tożsame z argumentami podniesionymi w skardze. Zobowiązany wskazuje również, że zgodnie z przyjętą linią orzecznictwa zarzuty z art. 33 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2005r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.) i skarga na czynności egzekucyjne to dwa odrębne środki zaskarżenia wnoszone w różnych terminach i rozpoznawane z zastosowaniem innych przesłanek. Zatem nie można umarzać postępowania skargowego tylko z tego względu, iż wniesione zostały zarzuty, nawet jeżeli mają tożsamą treść. W ocenie Strony organ odwoławczy mógł co najwyżej zawiesić postępowanie odwoławcze do czasu zakończenia postępowania wywołanego zarzutami. Minister Finansów przywołanym na wstępie postanowieniem utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że w złożonej skardze na czynności egzekucyjne Skarżący nie podniosła zarzutów formalnoprawnych odnoszących się do prawidłowości działania organu egzekucyjnego przy dokonywaniu zawiadomieniem z dnia 28 czerwca 2010 r. zakwestionowanych czynności egzekucyjnych. W piśmie tym Zobowiązany podnosi wyłącznie kwestie mieszczące się formalnie w granicach zakreślonych art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Minister Finansów powołując się na przepis art. 105 § 1 k.p.a. stwierdził, że Dyrektor Izby Skarbowej w G. prawidłowo umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie w sprawie skargi z dnia 15 lipca 2010 r. na czynność egzekucyjną w postaci zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wynagrodzenie za pracę u dłużnika zajętej wierzytelności będącego pracodawcą dokonaną zawiadomieniem z dnia 28 czerwca 2010 r. nr [...] w oparciu o tytuły wykonawcze nr [...] i [...] z powodu zgłoszenia przez Zobowiązanego zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej tej samej treści. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia, zarzucając organom dokonanie błędnych ustaleń, według których zarzuty dotyczące tytułów wykonawczych nr [...], [...], [...] do [...] wniesione zostały po terminie. Wyjaśnił, że co prawda w treści pisma zatytułowanego "Skarga na czynności egzekucyjne" z dnia 15 lipca 2010 r. wskazał, iż przedmiotowe zawiadomienie doręczono w dniu 12 lipca 2010 r., jednakże wskazanie takie znalazło się tam na skutek oczywistej omyłki. W rzeczywistości zawiadomienie to doręczono w dniu 13 lipca 2010 r. i wynika to wprost z akt sprawy (w szczególności z dowodu doręczenia przedmiotowego zawiadomienia), a zatem termin do wniesienia zarzutów upływał w dniu 20 lipca 2010 r. W tym właśnie terminie przedmiotowe zarzuty zostały wniesione. Organ nie rozpatrzył więc sprawy wnikliwe i z należytą starannością, a jedynie powtórzył oczywista omyłkę, która znalazła się w piśmie Zobowiązanego. Organy powinny natomiast dokonać samodzielnych ustaleń w sprawie oraz w sposób wnikliwy rozpoznać okoliczności sprawy, w tym dokonać oceny spełnienia warunków formalnych. Ponadto, zdaniem Skarżącego, stanowisko organów administracyjnych ogranicza prawo strony do obrony własnych interesów i praw. Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przewiduje prawo strony do zaskarżenia czynności egzekucyjnych podejmowanych w drodze skargi na czynności egzekucyjne, jak i w drodze zarzutów. Decyzja organu I instancji oraz organu odwoławczego co do umorzenia postępowania skargowego jest całkowicie błędna i nieuzasadniona. Skarga na czynności egzekucyjne nie jest bowiem środkiem konkurencyjnym z zarzutami wnoszonymi na podstawie art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, co potwierdza orzecznictwo sądów administracyjnych. W ocenie Zobowiązanego takiej decyzji nie uzasadnia fakt, iż rozpoznawane są zarzuty dotyczące tych samych czynności egzekucyjnych, nawet jeżeli argumenty podniesione w zarzutach są tożsame z argumentami podniesionymi w skardze. Zgodnie z przyjętą linią orzecznictwa zarzuty z art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i skarga na czynności egzekucyjne to dwa odrębne środki zaskarżenia wnoszone w różnych terminach i rozpoznawane z zastosowaniem innych przesłanek. Zatem nie można umarzać postępowania skargowego tylko z tego względu, iż wniesione zostały zarzuty, nawet jeżeli mają tożsamą treść. W ocenie Zobowiązanego skoro zarzuty formalne rozpoznawać można jedynie w ramach wniesionej skargi, to nawet wobec ich powtórzenia w treści zarzutów powinien je rozpoznawać organ odwoławczy, nie zaś sam Naczelnik. Organ nie zbadał w istocie czy skarga zawiera, czy też nie zawiera zarzutów formalnych. Strona ma możliwość podniesienia tych samych okoliczności, choćby z daleko posuniętej ostrożności procesowej, co też w niniejszej sprawie uczyniła. Według Skarżącego stwierdzenie, że zarzuty są podstawowym środkiem zaskarżenia czynności organu egzekucyjnego, nie oznacza, iż są one jedynym takim środkiem. Dopuszczalne jest więc wniesienie skargi i zarzutów co do tej samej czynności organu egzekucyjnego. W ocenie Strony organ odwoławczy mógł co najwyżej zawiesić postępowanie odwoławcze do czasu zakończenia postępowania wywołanego zarzutami. Ponadto wskazał, iż wobec umorzenia postępowania i dalszego rozpoznawania zarzutów przez organ pierwszego stopnia, organ odwoławczy uniemożliwił mu w rzeczywistości zweryfikowanie prawidłowości czynności egzekucyjnych podjętych przez Naczelnika w postępowaniu odwoławczym. W postępowaniu administracyjnym obowiązuje zasada dwuinstancyjności, zaś postanowienie Skarżący wskazał, iż Minister Finansów nie odniósł się do części jego zarzutów dotyczących faktu, iż postanowienie Dyrektora uniemożliwia mu kontrolę instancyjną; braku uzasadnienia bezprzedmiotowości postępowania skargowego; faktu, iż organ I instancji nie wyjaśnił, którego z elementów materialnego stosunku prawnego brakuje oraz nie wyjaśnił, co to oznacza. W odpowiedzi na skargę Minister Finansów podtrzymując zaprezentowane wcześniej stanowisko wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W związku z tym zgodnie z treścią art. 145 § 1 punkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r. poz. 270), aby wyeliminować z obrotu prawnego akt organu administracji państwowej, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy albo też do naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności decyzji. Na wstępie rozważań należy wskazać, że stosownie do art. 1a pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, przez czynność egzekucyjną rozumie się wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora może być zatem wnoszona na czynności o charakterze wykonawczym, środek ten nie przysługuje natomiast na czynności procesowe, polegające na wydawaniu aktów administracyjnych, w ramach których organ egzekucyjny rozstrzyga o uprawnieniach i obowiązkach uczestników postępowania egzekucyjnego (zob. Dariusz Jankowiak w: Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - Komentarz 2005, wyd. Unimex, Wrocław 2005 r., str. 390). Skarga składana w trybie art. 54 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji powinna dotyczyć zatem konkretnej czynności egzekucyjnej, w rozumieniu przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zarówno w literaturze przedmiotu, jak i orzecznictwie sądowym podkreśla się również, iż przedmiotem skargi składanej w trybie art. 54 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji mogą być (oprócz przewlekłości postępowania) wyłącznie poszczególne czynności egzekucyjne i to tylko wtedy, gdy ustawa nie przewiduje innych środków zaskarżenia takich czynności (zob. wyrok NSA z dnia 17 kwietnia 2000 r., sygn. akt III SA 827/99 - LEX nr 43032, wyrok WSA z dnia 22 stycznia 2004r., sygn. akt III SA 1503/03 - LEX nr 113578). Tak więc, tylko w powyższych ramach prawnych ma miejsce wykonywana w trybie art. 54 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji kontrola przez organy nadzoru czynności egzekucyjnych podejmowanych przez organy egzekucyjne. Zdaniem Sądu wskazać należy, że w Skarżący we wniesionej skardze na czynność egzekucyjną nie podniósł zarzutów formalnoprawnych odnoszących się do prawidłowości działania organu egzekucyjnego dokonywanych zawiadomieniem z dnia 28 czerwca 2010 r. Oparł się on wyłącznie na kwestiach stanowiących podstawę do wniesienia zarzutów w granicach zakreślonych w art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, które to zarzuty podlegają rozpatrzeniu w odrębnym trybie określonym w art. 34 ww. ustawy. W ocenie Sądu, organ prawidłowo umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie w sprawie skargi z dnia 15 lipca 2010 r. na czynność egzekucyjną w postaci zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wynagrodzenie za pracę u dłużnika zajętej wierzytelności będącego pracodawcą dokonaną zawiadomieniem z dnia 28 czerwca 2010 r. z powodu zgłoszenia przez Skarżącego zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej o tożsamej treści. Zdaniem składu orzekającego podkreślić należy, że stosownie do art. 105 § 1 k.p.a., gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje rozstrzygnięcie o umorzeniu postępowania. Z kolei zarówno w orzecznictwie jak i w doktrynie przyjmuje się, że bezprzedmiotowość postępowania występuje, gdy brak jest podstaw prawnych do merytorycznego rozstrzygnięcia danej sprawy w ogóle bądź nie było podstaw do jej rozpoznania w drodze postępowania administracyjnego. Zatem bezprzedmiotowość postępowania oznacza brak któregoś z elementów stosunku materialnoprawnego, skutkującego tym, iż nie można załatwić sprawy przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego przejawia się brakiem przedmiotu postępowania. Tym przedmiotem jest zaś konkretna sprawa, w której organ administracji państwowej jest władny i jednocześnie zobowiązany rozstrzygnąć na podstawie przepisów prawa materialnego o uprawnieniach lub obowiązkach indywidualnego podmiotu. Reasumując, Sąd stwierdza, że okoliczności, które stanowią podstawę zgłoszenia zarzutów nie mogą być przedmiotem merytorycznej oceny przy rozpatrywaniu innych przewidzianych w przepisach ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji środków zaskarżenia, w tym skargi na czynności egzekucyjne. Umorzenie postępowania z powodu bezprzedmiotowości jest orzeczeniem formalnym, kończącym postępowanie w sprawie bez jej merytorycznego rozstrzygnięcia. Odnośnie pozostałych zarzutów skargi, to prawidłowo organ stwierdza, że mogą one być przedmiotem wniesienia zarzutów w trybie art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.. Zatem w trybie skargi na czynności egzekucyjne, których w rozpoznawanej sprawie nie było, nie można rozpoznawać zarzutów wniesionych w trybie art. 33 ww. ustawy. Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że zaskarżone postanowienia stwierdzające o bezprzedmiotowości postępowania nie naruszały obowiązujących przepisów. Wobec powyższego, Sąd, na podstawie art. 151 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. z 2012r. poz. 270), orzekł jak w sentencji.