III SA/Wa 1331/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Jarecka, Sędzia WSA Bożena Dziełak, Asesor WSA Sylwester Golec (spr.), Protokolant Robert Powojski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 lipca 2005 r. sprawy ze skargi Spółdzielni Pracy Produkcji i Usług Różnych "C." w P. na decyzję Ministra Polityki Społecznej z dnia [...] maja 2004 r. Nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zaległości z tytułu należnych wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych 1) uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia [...] lipca 2001 r. nr [...], 2) stwierdza, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu w całości. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] maja 2004 r. Nr [...] Minister Polityki Społecznej utrzymał w mocy decyzję Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia [...] lipca 2001 r. Nr [...] określającą Spółdzielni [...] "C." wysokość zaległości z tytułu wpłat na PFRON w wysokości 8.568,89 zł za okres od stycznia 1999 r. do lutego 2000 r. oraz za miesiąc czerwiec 2000 r. wraz z odsetkami. W dniu [...] lipca 2001 r. Prezes Zarządu PFRON na podstawie art. 49 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 123, poz. 776 ze zm. w dalszej części uzasadnienia powoływanej jako ustawa po rehabilitacji zawodowej) oraz art. 21 § 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz. 926 ze zm. w dalszej cześci uzasadnienia powoływanej jako O.p. wydał decyzję określającą stronie skarżącej wysokość zaległości z tytułu wpłat na Fundusz w następujących kwotach: za styczeń 1999 r. 781,80 zł oraz odsetki 755,16 zł; za luty 1999 r. 435,90 zł oraz odsetki 409,69 zł; za marzec 1999 r. 270,10 zł oraz odsetki 246,58 zł; za kwiecień 1999 r. 263,30 zł oraz odsetki 233,02 zł; za maj 1999 r. 263,40 zł oraz odsetki 225,27; za czerwiec 1999 r. 247,50 zł oraz odsetki 205,00 zł; za lipiec 1999 r. 247,60 oraz odsetki 197,94 zł; za sierpień 1999 r. 247,50 zł oraz 190,73 zł odsetki; za wrzesień 1999 r. 318,80 zł oraz 236,78 zł odsetki; za październik 1999 r. 324,20 zł oraz 230,52 zł odsetki; za listopad 1999 r. 329,10 zł oraz 223,59 zł odsetki; za grudzień 1999 r. 293,30 zł oraz 188,99 zł odsetki; za styczeń 2000 r. 238,90 zł oraz 145,30 zł odsetki, za luty 2000 r. 243,50 zł oraz 140,14 zł odsetki, za czerwiec 2000 r. 303,80 zł oraz odsetki 131,48 zł. Odsetki zostały naliczone na dzień wydania decyzji organu I instancji. Od tej decyzji strona skarżąca złożyła odwołanie z dnia [...] września 2001 r. wnosząc o jej uchylenie. Zdaniem strony skarżącej wykazane przez organ zaległości w ogóle nie istnieją. Podniesiono także, że Spółdzielnia od 7 marca 2000 r. koresponduje z Zarządem Funduszu w przedmiocie umorzenia, względnie rozłożenia na raty innych zaległości wynikających z protokołu kontroli przeprowadzonej przez pracowników Urzędu Kontroli Skarbowej. W zaskarżonej decyzji Minister Polityki Społecznej stwierdził, że decyzja wydana Prezesa Zarządu PFRON z dnia [...] lipca 2001 r. jest prawidłowa i brak jest podstaw do jej uchylenia. Organ odwoławczy podniósł, że wpłaty Spółdzielni na rachunek bankowy Funduszu , które nie pokrywały zaległości wraz z odsetkami za zwłokę organ I instancji zaliczał proporcjonalnie na poczet kwoty zaległości oraz kwoty odsetek za zwłokę. Minister Polityki Społecznej stwierdził wprost, że strona była zobowiązana z mocy prawa do dokonywania wpłat na PFRON, a wydanie decyzji z dnia [...] lipca 2001 r. było jedynie konsekwencją niewywiązywania się Spółdzielni z tego obowiązku. Spółdzielnia nie zgodziła się z argumentacją Ministra Polityki Społecznej i pismem z dnia [...] czerwca 2004 r. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Ministra Polityki Społecznej z dnia [...] maja 2004 r. Nr [...] wnosząc o stwierdzenie jej nieważności, ewentualnie o jej uchylenie i umorzenie postępowania. Strona skarżąca z przedstawionego stanu faktycznego wywiodła, iż określona wysokość zaległości Spółdzielni z tytułu wpłat na PFRON za cały okres posiadania przez nią statusu Zakładu [...] została prawomocnie ustalona i rozstrzygnięta w decyzji z dnia [...] września 2000 r. Z niezrozumiałych dla spółdzielni względów Prezes Zarządu PFRON w tej samej sprawie wydał ponownie, dodatkową decyzję z dnia [...] lipca 2001 r. będącą przedmiotem zaskarżenia do organu II instancji wyliczając kwoty wpłat na PFRON za ten sam okres na łączną kwotę wraz z odsetkami 8 568,89zł. Zdaniem Spółdzielni, co podkreślała w odwołaniu a Organ II instancji nie wziął tego pod uwagę, zaległość taka nie istnieje i jest niezgodna ze stanem taktycznym wynikającym z poprzedniej prawomocnej już decyzji ostatecznej dotyczącej tego samego. Odpowiadając na skargę Minister Polityki Społecznej stwierdził, że decyzja organu pierwszej instancji została wydana zgodnie z prawem i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje: Skarga jest zasadna, aczkolwiek nie z powodu zarzutów w niej podniesionych. Na podstawie art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. dalej powoływna jako p.p.s.a.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Kierując się treścią tego przepisu Sąd w składzie rozstrzygającym niniejszą sprawę doszedł do wniosku, że w pierwszej kolejności należy wskazać, iż zarówno zaskarżona decyzja jak i decyzja organu pierwszej instancji nie zawierają dostatecznego uzasadnienia faktycznego i prawnego. W decyzjach tych organy nie wskazały faktów, które ich zdaniem uzasadniły wydanie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej. W ocenie sądu zastosowanie do konkretnego stanu faktycznego przepisów prawa, które tak jak w rozpoznanej sprawie uprawniały organy do określenia skarżącej spółdzielni zaległych świadczeń publicznoprawnych wraz z odsetkami od tych zaległości, koniecznym czyniło wykazanie, że zaistniały w przypadku tego podmiotu stan faktyczny odpowiada hipotetycznemu stanowi faktycznemu opisanemu w obowiązujących przepisach prawa na podstawie, których wydane zostały przedmiotowe decyzje. Wydane w rozpoznanej sprawie decyzje nie spełniały tego wymogu, gdyż treść tych decyzji w ogóle nie wskazywała okoliczności faktycznych uzasadniających istnienie po stronie skarżącej spółdzielni określonego przez przepisy prawa obowiązku uiszczania wpłat na PFRON. Decyzje te nie wskazywały również przepisów prawa, z których obowiązek ten zdaniem Prezesa zarządu PFRON oraz Ministra Polityki Społecznej wynikał. Zgodnie z treścią art.49 ust. 1 ustawy o rehabilitacji zawodowej do wpłat, o których mowa w art. 21 ust. 1, art. 23, art. 31 ust. 3 pkt 1 i art. 33 ust. 7 tej ustawy, stosuje się, z zastrzeżeniem art. 49a i 49b, przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – O. p. z tym że uprawnienia organów podatkowych określone w tej ustawie przysługują Prezesowi Zarządu Funduszu. Przepisy art. 49a i 49b O.p. dotyczą zabezpieczania wpłat na PFRON w formie hipoteki i zastawu ustawowego. Skoro przytoczony przepis art. 49 ust. 1 ustawy o rehabilitacji zawodowej nakazuje do wpłat na PFRON stosować przepisy Ordynacji podatkowej to należało stwierdzić, że decyzje dotyczące zaległości we wpłatach na PFRON winny odpowiadać przepisom tej ustawy. Z tego względu należało stwierdzić, że opisane na wstępie braki uzasadnienia zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej stanowiły naruszenie przepisu art. 210 § 4 O.p. w zakresie uzasadnienia faktycznego i prawnego. Zgodnie z tym przepisem uzasadnienie faktyczne decyzji zawiera w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, którym dał wiarę, oraz przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności, uzasadnienie prawne zaś zawiera podstawę prawną decyzji z przytoczeniem przepisów prawa. To naruszenie prawa zdaniem Sądu miało istotny wpływ na wynik sprawy ponieważ uniemożliwiało skontrolowanie zaskarżonej decyzji w zakresie jej zgodności z prawem. W aktach sprawy brak jest materiału dowodowego potwierdzającego zasadność rozstrzygnięć zawartych w decyzjach organów obu instancji. W aktach znajdują się jedynie kserokopie zestawień wpłat dokonanych przez spółdzielnię, jednakże Sąd nie mógł odgadnąć ich znaczenia dla rozstrzygnięcie sprawy, a organy nie wskazały ich związku ze sprawą. Organ drugiej instancji w swojej decyzji w ogóle nie odniósł się do zarzutów podniesionych w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji. Z tych względów Sąd doszedł do wniosku, że w niniejszej sprawie wydanie decyzji organów pierwszej i drugiej instancji nastąpiło bez wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, co narusza przepisy art. 122 i 187 § 1 O.p. Naruszenie to skutkowało brakiem możliwości oceny zgodności z prawem decyzji i dlatego w ocenie Sądu należało je uznać za naruszenie przepisów postepowania mające istone znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Z przepisów art. 3 i art. 54 § 2 ustawy 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. w dalszej części uzasadnienia powoływana jako p.p.s.a.) wynika, że w celu zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, niezbędne jest przekazanie Sądowi skargi przez organ odwoławczy wraz z aktami sprawy. Sąd dokonuje oceny zgodności z prawem działalności administracji publicznej na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W celu stworzenia Sądowi możliwości wszechstronnego zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, niezbędne jest przekazanie Sądowi akt sprawy w takiej postaci, jaką dysponowały organy administracji publicznej wydając zaskarżone decyzje. W rozpoznanej sprawie organ nie wywiązał się z obowiązku przekazania Sądowi akt sprawy. W rozpoznanej sprawie organ pierwszej instancji naruszyły określony w art. 200 § 1 O.p. obwiązek wyznaczenia stronie przed wydaniem decyzji terminu do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego. Brak wykonania przez organ obowiązku wynikającego z art. 200 § 1 i pozbawienie podatnika możliwości czynnego udziału w postępowaniu podatkowym stanowi naruszenie prawa, mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy (por. wyrok NSA z dnia 30 września 2002 r., I SA/Wr 1287/2001, niepubl.). W określonych okolicznościach faktycznych może także stanowić przesłankę wznowieniową określoną w art. 240 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej (por.: S. Babiarz, B. Dauter, B. Gruszczyński, R. Hauser, A. Kabat, M. Niezgódka – Medek, Ordynacja podatkowa. Komentarz, wyd. LexisNexis, Warszawa 2004, s. 552). Organ pierwszej instncji nie wydał postanowienia o wszczęciu postepowania czym naruszył art. 165 § 2. Naruszenie to powodowało bezprawne osłabienie pozycji strony w postepowaniu podatkowym, gdyż strona nie wiedziała o toczącym się postępowaniu, a to z kolei miało wpływ na możliwość podejmowania przez nią czynności w celu ochrony swoich interesów. Zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem terminu określonego w art. 139 § 3 gdyż postępowanie odwoławcze bez wyraźnych przyczyn toczyło się prawie trzy lata. Podkreślić należy, że na treść niniejszego wyroku nie miała wpływu nieuzasadniona przewlekłość postępowania prowadzonego przez organ odwoławczy. Skład orzekający Sądu uznał jednak, że nie sposób nie zauważyć uchybień również w tym zakresie. Uchylanie się od zakończenia postępowania może bowiem powodować skargi na bezczynność organów podatkowych. Niezasadny był podnoszony w skardze zarzut, że zaskarżona decyzja utrzymywała w mocy decyzję, która rozstrzygała sprawę już rozstrzygniętą decyzją ostateczną Prezesa Zarządu PFRON z dnia [...] września 2000 r., ponieważ decyzja ta rozstrzygała w przedmiocie zaległych wpłat na PFRON za inne okresy niż decyzja tego organu z dnia [...] lipca 2001 r. nr [...]. Reasumując należało stwierdzić, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji zostały wydane z naruszeniem przepisów 122, 187 § 1, art. 210 § 4 O.p., a decyzja pierwszoinstancyjna również z naruszeniem art. 200 § 1 i art. 165 § 2 O.p. które miało istotny wpływ na wynik sprawy. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 135, art. 152 p.p.s.a.rozstrzygnięto jak w sentencji. Kosztów postępowania nie zasadzono na rzecz strony skarżącej, gdyż w tym przedmiocie strona skarżąca nie złożyła wniosku. Zgodnie z art. 210 § 1 p.p.s.a. strona traci uprawnienie do żądania zwrotu kosztów, jeżeli najpóźniej przed zamknięciem rozprawy bezpośrednio poprzedzającej wydanie orzeczenia nie zgłosi wniosku o przyznanie należnych kosztów. Stronę działającą bez adwokata lub radcy prawnego Sąd powinien pouczyć o skutkach niezgłoszenia wniosku w powyższym terminie. Z uwagi na fakt, że w niniejszej sprawie skarga została rozpoznana w trybie zwykłym na rozprawie w postępowaniu nie miał zastosowania przepis art. 210 § 2 p.p.s.a. nakazyujący rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów z urzędu.