III SA/Wa 1332/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – Marcin Piłaszewicz po rozpoznaniu w dniu 30.12.2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M.K., T. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] .02.2014 r Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w podatku od nieruchomości za miesiące od kwietnia do grudnia 2012 r oraz od stycznia do marca 2013 r p o s t a n a w i a 1. zwolnić skarżących od wpisu od skargi oraz od opłaty kancelaryjnej za sporządzenie uzasadnienia orzeczenia; 2. odmówić skarżącym przyznania stronie prawa pomocy w pozostałym zakresie M.K. oraz T.K. (dalej jako strona bądź skarżący), formularzami z 5.12.2014 r oraz z 17.12.2014 r zwrócili się o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniach formularzy powołali się na: - koszty leczenia; - fakt zalewania działki jak też okoliczność "zagrzybienia" domu; - fakt posiadanie 1/3 domu i działki przez każdego ze skarżących; - relację wysokości zaległego podatku (1500 zł) do kosztów sądowych (500 zł). M. K. szczególnie silnie akcentował brak (godziwego) dochodu i stan zdrowia. Do formularza M. K. dołączył pismo z 5.12.2014 r, w którym przedstawił swoją sytuację zdrowotną, poinformował o czekającej go operacji chirurgicznej. Wskazał, że ojciec (T. ) ma bardzo niską rentę, brat R. nie ma pracy, a całość kosztów utrzymania spoczywa na nim, M. K. . Rachunki za wodę, gaz, prąd wyniosły za ostatnie 3 m-ce ok 2,2 tys. zł. Opłaty za węgiel na zimę to kwota 4,9 tys. zł. T. K. powołał się nadto na:- fakt utrzymywania się z renty w wysokości 748 zł miesięcznie; - przewlekłą chorobę; - medyczny koszt podtrzymania egzystencji (lekarstwa) oceniony przez stronę na 300 zł miesięcznie; - utrzymanie "starego przyjaciela psa"; - koszt "rozmnażania rodzin pszczelich". Pan T. K. informuje, ze w obliczu tych wydatków nie dysponuje środkami, by zakupić zalecany aparat słuchowy, okulary, przeprowadzić leczenie stomatologiczne, zwłaszcza, że jego syn R. jest bezrobotny/bez prawa do zasiłku. Zwrócił się o pomoc w określeniu, kto wykorzystuje działkę do odprowadzania wód opadowych i ścieków z pobliskiego osiedla. W oświadczeniu z 12.12.2014 r T. K. wyszczególnił schorzenia, na które cierpi, z uwzględnieniem [...] , [...] i [...] . Załączył zeznanie podatkowe i pismo z ZUS. Na podstawie art. 243 § 1 oraz art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej P.p.s.a), właściwy sąd administracyjny może na wniosek strony przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym, stosownie do art. 245 § 3 P.p.s.a. obejmuje, zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie pełnomocnika. Następuje wtedy, kiedy strona wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie lub rodziny. Celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji osobom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej im poniesienie kosztów z tym związanych. W rozpoznawanej sprawie skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, tj o prawo pomocy w zakresie częściowym. Referendarz sądowy zauważa, że jedynym wymagalnym kosztem sądowym na obecnym etapie postępowania jest obowiązek uiszczenia wpisu od skargi (w badanej sprawie 500 zł). Przede wszystkim do wymagalnego kosztu sądowego należy odnosić wniosek skarżących, ponieważ powstały każdorazowo obowiązek zapłaty zależności należy rozważać z uwzględnieniem aktualnej (z daty zapłaty należności) sytuacji finansowej strony, która to sytuacja może zmieniać się. Orzeczenie o zwolnieniu od opłaty kancelaryjnej za sporządzenie uzasadnienia jest podyktowane tym, że strona powinna mieć prawo do nieodpłatnego zapoznania się z motywami rozstrzygnięcia, w każdej sytuacji życiowej, zwłaszcza niekorzystnej. Przedmiotem sporu jest odmowa umorzenia zaległości podatkowych, zatem sytuacja majątkowa skarżących była badana przez organy podatkowe, co ma wpływ na sposób rozpoznania wniosku o prawo pomocy. Za uiszczenie wpisu od skargi skarżący są zobowiązani solidarnie (art. 214 u.p.p.s.a.) Referendarz sądowy nie kwestionuje prawdziwości deklaracji skarżących mając jednakże zastrzeżenia do zupełności niektórych z tych deklaracji, w szczególności deklaracji M.K. . Gdyby ocenę wniosku o prawo pomocy przeprowadzić wyłącznie na podstawie wniosku złożonego przez M. K. , rozstrzygnięcie byłoby niekorzystne dla strony (a korzystne dla budżetu Państwa). W szczególności, z formularza PPF z 5.12.2014 r wynika, że strona nie posiadając żadnych oszczędności ani dochodów (rubryka formularza 7.2,7.3, 10) dokonuje wydatków w większych rozmiarach (np. 7 tys za rachunki za ostatnie trzy miesiące), co uniemożliwiałoby uznanie takiej deklaracji za rzetelną i za podstawę zwolnienia strony od (wymagalnych) kosztów sądowych. Jak przyznać komuś pomoc, jeśli ktoś mija się – przy założeniu zupełności oświadczeń - z prawdą? M. K. pominął także inną istotną okoliczność: że prowadzi – w istocie – wspólne, w pewnym zakresie, gospodarstwo domowe z ojcem oraz bratem, jak też świadczy im pomoc, co wynika chociażby z oświadczeń ojca oraz z dokumentów zgromadzonych w aktach podatkowych (administracyjnych). Z akt podatkowych (ale nie sądowych!) wynika także wysokość zarobków M. K. , zatrudnionego w jednym z obiektów handlowych w okolicach P. (2 tys. zł netto). Referendarz sądowy zauważa, że skoro za uiszczenie wpisu od skargi skarżący są odpowiedzialni solidarnie, sami skarżący świadczą sobie wzajemną pomoc w kosztach codziennego utrzymania, na co wskazuje choćby wspólny adres zamieszkania (w tym z pozbawionym zasiłku R. K. ) czy oświadczenia stron "ukryte" w nadsyłanych pismach, to odmowa zwolnienia od kosztów dla jednego ze skarżących może spowodować istotne skutki dla utrzymania koniecznego innego skarżącego, niezależnie już od tego rozpoznanie skargi choćby jednego ze skarżących powoduje skutki dla całej zakwestionowanej decyzji. Adresatem tej decyzji są bowiem wszyscy skarżący. Dlatego należało miarkować, bez wątpienia istniejącą, zdolność M. K. do wygospodarowania z wynagrodzenia 2 tys. zł kosztów wpisu od skargi w wysokości 500 zł, miarkować obowiązkiem (faktem) pomocy ojcu i bratu. Dlatego referendarz sądowy ośmieli się poczynić uwagę, że tylko z zestawienia kwoty zadeklarowanych(wspólnych) rachunków za ostatnie trzy miesiące (sezon zimowy) w wysokości 7 tys. zł z kwotą dochodu do dyspozycji M. K. (ok 2 tys.), wynika dopuszczalność, a z uwagi na poszanowanie wskaźnika minimum socjalnego, wręcz obowiązek, pomocy stronie – ale tylko na tym etapie postępowania. Jeszcze mniejsza (prawna) możliwość odmownego rozpoznania wniosku o prawo pomocy stwarza, na obecnym etapie postepowania, sytuacja majątkowa T.K., ojca (ur. [...] r). Z niewystarczającej, co wynika z przedstawionej w części historycznej kalkulacji kosztów życia, renty w wysokości 728 zł brutto o pierwszeństwo zaspokojenia walczą koszty związane z zachowawczym leczeniem [...] , układu [...] , [...] i [...] – pozostawiając w zapomnieniu, jak wskazała strona, wydatki związane z leczeniem zębów, kosztami okularów czy kosztami aparatu słuchowego. Niemożność samodzielnego sfinansowania kosztów ogrzewania, gazu, elektryczności, wobec poczynionych uwag, wydaje się nieistotna dla sposobu rozstrzygnięcia wniosku o prawo pomocy. Referendarz sądowy ufa, że podjęte rozstrzygnięcie, niezależnie od finalnego wyniku sprawy przed sądem, zapewni stronie bezzwłoczny dostęp do Sądu (art. 45 Konstytucji RP). W tym stanie rzeczy na podstawie art. 243 § 1 u.p.p.s.a., art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 u.p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.