III SA/Wa 1335/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jolanta Sokołowska po rozpoznaniu w dniu 28 sierpnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi W. sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] marca 2015 r. Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od lipca 2011 r. do kwietnia 2012 r. postanawia odrzucić skargę Skargą z 16 kwietnia 2015 r., podpisaną przez kuratora Z. B., W. sp. z o.o. (dalej zwana: "Skarżącą") zaskarżyła decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z [...] marca 2015 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od lipca 2011 r. do kwietnia 2012 r. Przewodniczący Wydziału III Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarządzeniem z dnia 18 maja 2015 r. wezwał stronę skarżącą do usunięcia braków formalnych skargi przez własnoręczne podpisanie skargi lub nadesłanie własnoręcznie podpisanego egzemplarza skargi, złożenie oryginału lub uwierzytelnionego odpisu dokumentu, z którego wynikałoby upoważnienie osoby, która podpisała skargę do reprezentacji spółki w dacie wniesienia skargi, podanie wartości przedmiotu sporu. Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru ww. wezwania wynika, że zostało ono skutecznie doręczone kuratorowi Skarżącej 26 czerwca 2015 r. (k. 24 akt sądowych). W odpowiedzi na wezwanie Z. B., w korespondencji z 28 czerwca 2015 r. podał, że wartość przedmiotu sporu wynosi 32.790.075,00 zł oraz że kurator dla Skarżącej został ustanowiony postanowieniem Sądu Rejonowego dla W. z [...] grudnia 2013 r., a kuratela nie wygasła. Przy korespondencji załączył egzemplarz własnoręcznie podpisanej skargi i informację odpowiadającą odpisowi aktualnemu z Krajowego Rejestru Sądowego z dnia 28 czerwca 2015r. Z rubryki 5 ww. Krajowego Rejestru Sądowego wynika, że kuratorem Skarżącej jest Z. B. Podstawą powołania kuratora jest postanowienie Sądu Rejonowego dla W. [...] Wydziału Gospodarczego KRS sygn. akt [...] z [...] grudnia 2013 r o ustanowieniu kuratora do reprezentowania Skarżącej w toku postępowania kontrolnego nr UKS [...] w zakresie rzetelności deklarowanych podstaw opodatkowania oraz prawidłowości obliczania i wpłacania podatku od towarów i usług za okres od lipca 2011 r. do kwietnia 2012 r. Następnie postanowieniem Sądu Rejonowego dla W. [...] Wydział KRS sygn. akt [...] z [...] listopada 2014 r umocowano kuratora do reprezentacji Skarżącej w toku postępowania odwoławczego nr [...] przed Dyrektorem Izby Skarbowej w W. w przedmiocie rozliczenia podatku od towarów i usług za okres od lipca 2011 r. do kwietnia 2012 r. Kuratora dla skarżącej spółki, jak wynika z treści wpisów ustanowiono w trybie art. 138 § 3 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j.: Dz.U. z 2012 r., poz. 749 ze zm.; dalej: O.p.). Zarządzeniem z 10 lipca 2015 r., kurator Z. B. został wezwany do usunięcia braku formalnego skargi – braku w składzie organów skarżącej spółki uniemożliwiającego jej działanie w postępowaniu przed sądem – pod rygorem odrzucenia skargi. W odpowiedzi na wezwanie, pismem z 23 lipca 2015 r. kurator Skarżącej wniósł o zawieszenie przedmiotowego postępowania do czasu rozpoznania przez Sąd Rejonowy dla W. wniosku o ustanowienie dla Skarżącej kuratora do reprezentowania spółki w postępowaniu przed sądem administracyjnym albo rozszerzenia uprawnień dotychczasowego kuratora. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje; Skarga podlega odrzuceniu. Zgodnie z art. 28 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: P.p.s.a.), osoby prawne oraz jednostki organizacyjne mające zdolność sądową dokonują czynności w postępowaniu przez organy albo osoby uprawnione do działania w ich imieniu. Stwierdzenie braków w składzie organów spółki z o.o. będącej stroną uniemożliwiających jej działanie, obliguje sąd do wezwania strony do uzupełnienia wymienionych braków (art. 58 § 2 P.p.s.a.). Jeśli braki nie zostaną uzupełnione w wyznaczonym terminie, skarga podlega odrzuceniu jako niedopuszczalna (art. 58 § 1 pkt 5 P.p.s.a.). Z powołanych wyżej przepisów wynika, że do skutecznego przeprowadzenia postępowania sądowoadministracyjnego z udziałem osoby prawnej (spółki z ograniczoną odpowiedzialnością) konieczne jest by, już przy wnoszeniu skargi do sądu, posiadała zdolność procesową. Działanie osoby prawnej przez jej organy w postępowaniu sądowym nie jest związane ze zdolnością sądową tej osoby, ale z jej zdolnością procesową w tym sensie, że brak takiego organu (lub brak w jego składzie) uniemożliwia osobie prawnej korzystanie z posiadanej zdolności procesowej. Z załączonej do skargi informacji z Krajowego Rejestru Sądowego według stanu na 28 czerwca 2015 r. wynikało, że organem uprawnionym do reprezentacji był jej zarząd, w którego skład jednoosobowo wchodził S. D. Natomiast ze znajdującego się w akt administracyjnych sprawy postanowienia Sądu Rejonowego dla W. [...] Wydział Gospodarczy KRS z dnia [...] listopada 2014 r., sygn. akt [...] wynika, że jedyny członek zarządu Spółki – S. D. - zmarł w dniu [...] grudnia 2012 r., a sąd ten, działając na wniosek Dyrektora Izby Skarbowej w W. powołał kuratora dla Spółki na podstawie art. 138 § 3 O.p. Składający skargę, kurator Z. B. wywodzi uprawnienie do reprezentowania Skarżącej z postanowienia Sądu Rejonowego dla W. z [..] grudnia 2013 r., wydanego w oparciu o art. 138 § 3 O.p. Tymczasem przepis art. 138 § 3 O.p. jest jedynie podstawą prawną do wniesienia przez organ podatkowy wniosku o ustanowienie kuratora dla osoby prawnej, którego uwzględnienie przez sąd polega na ustanowieniu kuratora na podstawie art. 42 § 1 K.c. Zakres kompetencji takiego kuratora określa art. 42 § 2 K.c., w konsekwencji jego zadaniem jest niezwłoczne powołanie organów osoby prawnej, a w razie potrzeby jej likwidacja. Kurator taki nie zostaje ustanowiony w celu bieżącego prowadzenia spraw spółki, a tym samym stałego (czasowego) zastąpienia ustawowych bądź statutowych organów osoby prawnej, a jedynie do niezwłocznego doprowadzenia bądź to do likwidacji osoby prawnej, bądź też do umożliwienia jej, poprzez powołanie właściwych organów, podjęcia samodzielnego, prawidłowego działania w tym zarządzania i reprezentacji. Kurator ustanowiony w trybie art. 42 K.c. nie może zastępować organów spółki w postępowaniach administracyjnych i sądowoadministracyjnych, czyli w sprawach niezwiązanych ani z powołaniem organów spółki, ani jej likwidacją (por. wyrok WSA z 29 maja 2009 r., II SA/Gl 1271/08, dostępne: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/ – dalej: CBOSA). W orzecznictwie podnosi się słusznie, że brak jest jakichkolwiek merytorycznych argumentów przemawiających za przyjęciem, aby art. 138 § 3 O.p. miał stanowić podstawę prawną dla sądu rejestrowego do ustanowienia kuratora upoważnionego do reprezentowania osoby prawnej i to nawet wówczas, gdyby zakres tej reprezentacji miał się ograniczać do podejmowania czynności w postępowaniu podatkowym, czy w przedmiocie wszczynania i przeprowadzania kontroli podatkowej. Zakres czynności, do których uprawniony jest taki kurator, obejmuje jedynie czynności niezbędne z punktu widzenia urzeczywistnienia celów, do osiągnięcia których mają zmierzać jego działania określone w art. 42 § 2 K.c. (por. uchwała SN z 5 grudnia 2014 r., III CZP 101/14, Biul.SN 2014/12/7). W konsekwencji kurator Skarżącej, powołany w toku postępowania kontrolnego i odwoławczego w trybie art. 138 § 3 O.p., nie jest upoważniony do reprezentowania spółki przed sądem administracyjnym. Należy przy tym zauważyć, że art. 124 § 1 pkt 2 P.p.s.a nakazuje zawiesić postępowanie, jeżeli w składzie organów jednostki organizacyjnej będącej stroną zachodzą braki uniemożliwiające jej działanie. Obowiązek taki dotyczy jednak wyłącznie postępowań toczących się. O toczącym się postępowaniu można zaś mówić dopiero po skutecznym wniesieniu pisma inicjującego postępowanie. Wszczęcie postępowania następuje natomiast na skutek wniesienia skargi lub wniosku, o którym mowa w art. 63 P.p.s.a., czyniących zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym, a także spełniających inne wymagania określone w przepisach szczególnych. Podkreślenia wymaga, iż braki w składzie organów jednostki organizacyjnej będącej stroną skarżącą mogą powodować różne skutki w zależności od momentu ich ujawnienia. Braki istniejące w chwili wnoszenia skargi skutkują odrzuceniem skargi, a nie zawieszeniem postępowania (por.: T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydanie 2, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2008, s. 200 - 202 i 450; B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydanie 3, Wolters Kluwer, Warszawa 2009, s. 103 -105 i 348; B. Dauter, Metodyka pracy sędziego sądu administracyjnego, Wydanie 2, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2009, s. 281). Tymczasem w dacie wniesienia skargi Skarżąca już od dawna nie miała zarządu, gdyż od śmierci S. D. (17 grudnia 2012 r.) do składu zarządu Spółki nie powołano nowej osoby. W myśl art. 58 § 1 pkt 5 O.p. Sąd odrzuca skargę, jeżeli w składzie organów jednostki organizacyjnej będącej stroną skarżącą zachodzą braki uniemożliwiające jej działanie. Kurator wezwany do uzupełnienia wspomnianych braków w składzie organów skarżącej spółki, stosownie do treści art. 58 § 2 P.p.s.a., nie usunął tych braków w wyznaczonym terminie. W tej sytuacji, wobec zaistniałego pierwotnego braku uniemożliwiającego skuteczne przeprowadzenie postępowania sądowego z udziałem Skarżącej, sąd, na podstawie art. 58 § 1 pkt 5 i § 3 P.p.s.a., odrzucił skargę.