III SA/Wa 1340/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Sylwester Golec po rozpoznaniu w dniu 13 grudnia 2007 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. N. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] maja 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1999 r. postanawia 1. przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu od skargi w kwocie 500 zł (pięćset złotych); 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Pismem z dnia 24 sierpnia 2007 r. skarżący A. N. wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku skarżący wyjaśnił, że jego dochody w kwocie 690,00 zł netto nie zawsze wystarczają mu na utrzymanie, przejazdy do pracy i leczenie. Do wniosku skarżący dołączył zeznanie roczne za 2006 r. oraz zaświadczenie o zatrudnieniu, które to dokumenty potwierdzają wysokość osiąganych przez niego dochodów. Następnie w dniu 27 września 2007 r. skarżący w odpowiedzi na wezwanie tut. Sądu złożył wniosek o prawo pomocy na urzędowym formularz PPF. Zarządzeniem z dnia 4 października 2007 r. referendarz sądowy pozostawił bez rozpoznania wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy, z uwagi na złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu PPF z uchybieniem siedmiodniowego terminu do jego złożenia. Kolejno pismem z dnia 16 października 2007 r. skarżący złożył w terminie sprzeciw od w/w zarządzenia, wyjaśniając w nim przyczynę uchybienia terminu do złożenia wniosku o prawo pomocy na urzędowym formularzu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Instytucja "prawa pomocy" stanowi odstępstwo od wynikającej z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), dalej powoływanej jako p.p.s.a., zasady odpłatności postępowania sądowoadministracyjnego. Jej celem jest zapewnienie realizacji prawa do sądu stronie, która ze względu na dochody, stan majątkowy i rodzinny nie może ponieść kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie. Konkretyzację powołanej wyżej zasady stanowi art. 214 § 1 p.p.s.a. zgodnie, z którym każdy, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki, obowiązany jest do uiszczenia kosztów sądowych. W konsekwencji przyznanie prawa pomocy może mieć miejsce w przypadkach wyjątkowych kiedy to spełnione zostaną przesłanki określone w art. 246 p.p.s.a. Zgodnie z § 1 pkt 2 tego artykułu Sąd przyznaje prawo pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Stosownie do art. 245 § 3 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Ciężar wykazania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na wnioskodawcy. Ocena przytoczonych przez niego okoliczności należy natomiast do Sądu (por. postanowienie NSA z dnia 14 lutego 2005 r., FZ 760/04). Na wstępie należy zauważyć, iż na obecnym etapie postępowania jedynym wymaganym kosztem sądowym, do którego uiszczenia skarżący jest zobowiązany jest wpis od skargi w wysokości 500 zł, a zatem w tym właśnie zakresie należy rozpoznać jego wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Z akt sprawy wynika, że skarżący utrzymuje się z wynagrodzenia za pracę w łącznej wysokości 690,00 zł netto miesięcznie, które to w całości przeznaczone jest na koszty utrzymania, dojazdu do pracy, lekarstw. W świetle tych danych Sąd doszedł do przekonania, iż sytuacja materialna skarżącego jest tego rodzaju, że niezwłoczne uiszczenie kwoty 500 zł, naraziłoby go na negatywne konsekwencje, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Stąd też zasadne jest zwolnienie go od wpisu od skargi we wskazanej wyżej wysokości. Zwolnienie to podyktowane jest również realizacją gwarantowanego przepisami Konstytucji RP prawa do kontroli przez niezawisły sąd wydanego w stosunku do skarżącego aktu z zakresu administracji publicznej bez nieuzasadnionej zwłoki, która kontrolę tę może uczynić iluzoryczną. Żadne bowiem ograniczenia natury finansowej nie mogą zamykać skarżącym dostępu do sądu. Brak jest jednocześnie podstaw, by rozstrzygać o zwolnieniu od kosztów sądowych w pozostałym zakresie. Konieczność ich poniesienia nie jest bowiem w chwili obecnej pewna. Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 243 § 1, art. 244 § 1 oraz art. 245, a także art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., Sąd postanowił, jak w sentencji.