III SA/Wa 1341/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Kurasz, , po rozpoznaniu w dniu 8 listopada 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] marca 2010 r., Nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku towarów i usług za 2005 r. postanawia 1) przyznać A. W. prawo pomocy w zakresie częściowym, tj. w postaci zwolnienia od kosztów sądowych ponad kwotę 200 zł (słownie: dwieście złotych), 2) odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. A. W. (dalej: "Skarżący") reprezentowany przez adw. P. Z. wniósł na urzędowym formularzu PPF o zwolnienie od kosztów sądowych, argumentując, że zajmował się handlem i usługami przez portal [...]. W związku z niniejszą sprawą jego konto w [...] oraz rachunki bankowe zostały zamknięte i zajęte. Skarżący podniósł, że jego działalność była bezinwestycyjna oraz że nie posiada majątku trwałego oraz oszczędności. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że Skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z matką oraz, że nie posiada majątku ani dochodów. Z oświadczenia wynika także, że matka Skarżącego posiada mieszkanie oraz uzyskuje miesięczne dochody z tytułu emerytury w kwocie około 2.000 zł. Wykonując wezwanie referendarza sądowego Skarżący oświadczył, że nie pracuje i nie osiąga dochodów, w związku z tym nie posiada zeznań podatkowych. Przedłożył roczne obliczenie podatku przez organ rentowy swojej matki, z którego wynika, że w 2009 r. osiągnęła dochód w kwocie 39.102,76 zł, a w 2008 r. dochód w kwocie 36.832,64 zł. Skarżący oświadczył, że ani on ani jego matka nie korzystają z pomocy społecznej. Podniósł, że jego matka posiada oszczędności (w domu) w kwocie 2.000 zł. Skarżący wyjaśnił, że jedynym źródłem utrzymania jego i matki jest emerytura (matki) otrzymywana w kwocie 2.826,30 zł. Podniósł, że wskutek konsekwencji podatkowych, posiada zadłużenie na kwotę 1.068.878,88 zł. W związku z tym podjęcie jakiejkolwiek działalności zarobkowej nie jest możliwe. Jako koszty utrzymania Skarżący wskazał: czynsz 318 zł, energia elektryczna – 170 zł, gaz – 50 zł, telefon – 50 zł, opłaty telewizyjne – 63,50 zł, wyżywienie 1.200 zł (po 20 zł dziennie na osobę), środki czystości i higieny – 150 zł, odzież 150 zł, prasa książki i rozrywka matki Skarżącego – 150 zł, ubezpieczenie miesięczne matki Skarżącego – 320 zł, ubezpieczenie roczne matki Skarżącego 100 zł. Skarżący oświadczył, że ani on ani jego matka nie posiadają zaległości płatniczych ani kredytów. Ponadto Skarżący oświadczył, że na rzecz reprezentującego go profesjonalnego pełnomocnika adw. P. Z. uiścił tytułem zaliczki (w ratach) kwotę 1.000 zł. natomiast całość wynagrodzenia wyniesie, nie więcej niż 5.000 zł. Z przedstawionych wyciągów z rachunków bankowych matki Skarżącego wynika, że miesięcznie na jej rachunek wpływa kwota 2.826,30 zł (emerytura). Ponadto 24 kwietnia 2010 r. na jej konto tytułem wygaśnięcia lokaty terminowej wpłynęła kwota 5.000 zł oraz odsetki na kwotę 424,52 zł. Następnie 29 kwietnia 2010 r. na kwotę 5.500 zł została założona nowa lokata. Postanowieniem z dnia 25 sierpnia 2010 r. Referendarz sądowy odmówił przyznania Skarżącemu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Od tego postanowienia Skarżący w ustawowym terminie złożył sprzeciw, wnosząc o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wskazał, że ciąży na nim obowiązek uiszczenia wpisów sądowych w sprawach o sygn. akt III SA/Wa 1341/10, III SA/Wa 1342/10 i III SA/Wa 1343/10 w łącznej kwocie 4.627,00 zł. Skarżący podniósł, że nie pracuje, nie osiąga żadnych przychodów i nie posiada żadnego majątku, a przyczyny tego stanu rzeczy opisane zostały we wniosku. Zamieszkując wspólnie z matką, pozostaje na jej utrzymaniu. Nie posiada środków pieniężnych, które mógłby przeznaczyć na uiszczenie wpisów. Nie posiada także żadnych przedmiotów, których spieniężenie pozwoliłoby mu zgromadzić potrzebne środki. Ponadto, na jego rachunku bankowym widnieje obciążenie względem organów skarbowych w kwocie 1.068.878,88 zł. W związku z powyższym Skarżący nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego - które relatywnie rzecz biorąc stanowią pokaźny koszt - bez uszczerbku dla siebie i swojej rodziny. Skarżący odnosząc tę formułę do swojej sytuacji podniósł, że nie ma on środków na pokrycie kosztów sądowych. Zdaniem Skarżącego wobec faktu, że prywatne oszczędności matki Skarżącego stanowią jej majątek osobisty, nie sposób oczekiwać, iż zapłaci ona koszty sądowe za syna, choć nie jest do tego zobowiązana. Matka Skarżącego posiada skromne oszczędności i nie sposób wymagać od niej, by wyłożyła je na potrzeby sprawy sądowej syna. Gdyby tak się stało znalazłaby się w sytuacji ryzykownej, albowiem pozostałaby bez jakiegokolwiek – nawet skromnego zabezpieczenia finansowego. Wtedy już bez środków byłby nie tylko Skarżący, ale także jego matka, w związku z czym nie mieliby oni szans poratować się w jakiegokolwiek trudniejszej a nagłej sytuacji życiowej wymagającej wydatków, jak np. choroba. Skarżący odnosząc się do kwestii wypłacenia wynagrodzenia adwokatowi, mającego świadczyć o zdolności skarżącego do uiszczenia wpisów sądowych wskazał, że owo wynagrodzenie było znacznie niższe niż wpis. Nie można w jego ocenie zarzucać, iż adwokat działa dopiero za wynagrodzeniem. Bez pełnomocnika Skarżący działał bez efektów przez całe postępowanie przed organami podatkowymi, mimo że miało ono duży ciężar gatunkowy. Miał prawo na obecnym etapie działać z adwokatem i na ten cel uzyskać środki od matki, oszczędzając na bieżących wydatkach przez pewien czas. Nie oznacza to, że matka Skarżącego ma stale odmawiać sobie niezbędnego minimum utrzymania. W ocenie Skarżącego pamiętać też trzeba, że skarga którą sporządził pełnomocnik, była niezbędna do wszczęcia postępowania sądowego i ponad pokrycie wynagrodzenia za sporządzenie skargi, Skarżący nie zapłacił pełnomocnikowi żadnego innego wynagrodzenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: przyznać Skarżącemu prawo pomocy w zakresie zwolnienia od koszów sądowych ponad kwotę 200 zł oraz odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. W myśl art. 260 zdanie pierwsze ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej: "p.p.s.a.") w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Przechodząc do meritum sprawy Sąd stwierdza, że z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych wynika, że zasadą jest, iż to strona ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (art. 199 p.p.s.a.). Występująca w postępowaniu sądowoadministracyjnym instytucja "prawa pomocy" stanowi zatem odstępstwo od powołanej wyżej zasady, będące formą dofinansowania z budżetu państwa i powinna być stosowana tylko w uzasadnionych przypadkach. Na podstawie art. 243 § 1 oraz art. 245 § 1 p.p.s.a., Sąd może, na wniosek strony, przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. W przypadku całkowitego przyznania prawa pomocy, prawo to obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.), natomiast w zakresie częściowym obejmuje ono zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym zgodnie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. następuje, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zasadność wniosku o udzielenie prawa pomocy Sąd rozpatruje w dwóch aspektach – z jednej strony z uwzględnieniem wysokości obciążeń, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, a z drugiej zaś z uwzględnieniem jej możliwości finansowych (por. postanowienie NSA z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05). Zauważyć należy, iż z dokumentacji nadesłanej przez Skarżącego wynika jednoznacznie, że jego sytuacja finansowa jest trudna. Skarżący wskazał, że nie pracuje i nie osiąga dochodów, w związku z tym nie posiada zeznań podatkowych. Przedłożył roczne obliczenie podatku przez organ rentowy swojej matki, z którego wynika, że w 2009 r. osiągnęła dochód w kwocie 39.102,76 zł, a w 2008 r. dochód w kwocie 36.832,64 zł. Skarżący oświadczył, że ani on ani jego matka nie korzystają z pomocy społecznej. Podniósł, że jego matka posiada oszczędności (w domu) w kwocie 2.000 zł. Skarżący wyjaśnił, że jedynym źródłem utrzymania jego i matki jest emerytura (matki) otrzymywana w kwocie 2.826,30 zł. Podniósł, że wskutek konsekwencji podatkowych, posiada zadłużenie na kwotę 1.068.878,88 zł. W związku z tym podjęcie jakiejkolwiek działalności zarobkowej nie jest możliwe. Jako koszty utrzymania Skarżący wskazał: czynsz 318 zł, energia elektryczna – 170 zł, gaz – 50 zł, telefon – 50 zł, opłaty telewizyjne – 63,50 zł, wyżywienie 1.200 zł (po 20 zł dziennie na osobę), środki czystości i higieny – 150 zł, odzież 150 zł, prasa książki i rozrywka matki Skarżącego – 150 zł, ubezpieczenie miesięczne matki Skarżącego – 320 zł, ubezpieczenie roczne matki Skarżącego 100 zł. Skarżący oświadczył, że ani on ani jego matka nie posiadają zaległości płatniczych ani kredytów. Ponadto Skarżący oświadczył, że na rzecz reprezentującego go profesjonalnego pełnomocnika adw. P. Z. uiścił tytułem zaliczki (w ratach) kwotę 1.000 zł. natomiast całość wynagrodzenia wyniesie, nie więcej niż 5.000 zł. Sąd wziął również pod uwagę, fakt, że na Skarżącym ciąży obowiązek uiszczenia wpisów sądowych w sprawach o sygn. akt III SA/Wa 1341/10, III SA/Wa 1342/10 i III SA/Wa 1343/10 w łącznej kwocie 4.627,00 zł. Sąd zgadza się ze stanowiskiem Skarżącego zawartym w sprzeciwie, iż nie sposób wymagać od matki Skarżącego, żeby swoje oszczędności w całości przeznaczyła na prowadzone przez syna postępowania sądowe. Jednak w ocenie Sądu skoro Strona Skarżąca była w stanie pokryć wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika, to tym bardziej jest w stanie uiścić tylko cześć wymagalnych kosztów sądowych w niniejszej sprawie w kwocie 200 zł. Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 243 § 1, art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 260 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.