III SA/Wa 1342/18

Starszy Referendarz Sądowy Marcin Piłaszewicz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na posiedzeniu niejawnym w dniu 24/09/2018 r po rozpoznaniu wniosku W. L. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego z urzędu w sprawie ze skargi W. L. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...]/2/2018 r. [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym p o s t a n a w i a 1. Zwolnić Skarżącego od wpisu od skargi; 2. Odmówić przyznania Skarżącemu prawa pomocy w pozostałym zakresie; Zasady przyznawania prawa pomocy na podstawie ustawy z dnia 30/8/2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.) Skarżącemu – W. L. –znane ponieważ wyjaśniono mu je w postanowieniu z 23/8/2018 r., na które obecnie powołuje się. Skarżący – W. L. – wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego, motywując to brakiem środków i stanem zdrowia. Utrzymuje, że nie pracuje z powodu stanu zdrowia i inwalidztwa. Powołał się na zasadę zaufania obywatela do państwa i pobawienia go możności obrony swoich praw. Posiada mieszkanie o pow 45,9 m.kw. i miejsce postojowe. Utrzymuje się ze świadczenia emerytalno- rentowego w wysokości [...] zł. Ponosi koszt czynszu, lekarstw, środków czystości, i in (por rubryka 11 formularza PPF z 14/09/2018 r.). Powołał się na to, ze nie ma wiedzy prawniczej i znajomości orzecznictwa, a na rachunku bankowym ma kwotę 500 zł. Okoliczności te zostały w pewnej części potwierdzone w wykonaniu wezwania urzędnika sadowego z 20/8/2018 r., choć nie wszystkie wnioskowane dokumenty zostały złożone. Sytuacja życiowa Strony była badana przy zastosowaniu nadzwyczajnego instrumentu dodatkowego wezwania (por. art. 255 u.p.p.s.a.), zaś Skarżący nie wykazał zmian w tej sytuacji. Brak jest zatem podstaw do odstąpienia od podjętej względem Skarżącego oceny. Nadto, istotne również jest zapewnienie Stronie rzeczywistego dostępu do Sądu – i to bez zbytniej zwłoki. Dlatego też, sytuacja życiowa Skarżącego z uwagi na etap postępowania, brak przymusu adwokackiego i gwarancje Strony dostępu do Sądu może uzasadniać ingerencję urzędnika sądowego w realizację obowiązku zapłaty kosztów sądowych – lecz w pewnym tylko zakresie. Skarżący ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie oraz ustanowienie pełnomocnika. Dla pozytywnego (dla Strony) w tej kwestii rozstrzygnięcia konieczne jest spełnienie przesłanki, o jakiej mowa w art. 246 § 1 pkt 1 u.p.p.s.a., czyli Strona powinna wykazać, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego akcentuje się – a referendarz sądowy, wyrażając dla tych poglądów szacunek, podziela je w całej rozciągłości - że to na Stronie ciąży obowiązek udowodnienia, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy (zob. postanowienia NSA: z dnia 5/9/2005 r., sygn. akt II FZ 414/05; z dnia 18/2/ 2005 r., sygn. akt OZ 1510/04; z dnia 14/2/ 2005 r., sygn. akt FZ 760/04; z dnia 31/12/ 2004 r., sygn. akt GZ 146/04 – CBOSA). Z nadesłanych materiałów zdaje się – ale tylko na pozór - wynikać, że Skarżący nie posiada zdolności jednoczesnego poniesienia wymagalnych kosztów sądowych oraz poniesienia kosztów działania pełnomocnika: nie umożliwiają tego ani posiadane oszczędności, ani szacowany koszt udziału w sprawie profesjonalnego pełnomocnika. Oceniając wniosek Skarżącego - z punktu widzenia powyższego kryterium - referendarz sądowy uznał, że zasługuje on na uwzględnienie w zakresie zwolnienia od wpisu od skargi, tj. od kwoty 100 zł. Na taką ocenę rzutował przede wszystkim fakt stałego korzystania przez Skarżącego ze świadczenia emerytalnego we wskazanej w części historycznej kwocie oraz zasygnalizowane problemy zdrowotne. Chociaż dopuszczalne jest w pewnych okolicznościach odstąpienie przez urzędnika sądowego od wskazań wynikających z dorobku prawnego (e cantu cognoscitur avis), to jednak w niniejszej sprawie referendarz sądowy podziela pogląd prawny prezentowany w orzecznictwie sądów administracyjnych, zgodnie z którym ustanowienie stronie w toku postępowania przed sądem administracyjnym pełnomocnika z urzędu powinno mieć charakter zupełnie wyjątkowy, bowiem sąd ten obowiązany jest czuwać nad tym by stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego udzielać potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań (art. 6 p.p.s.a., zob też postanowienie z 4.1.2011 r., sygn. akt I OZ 987/10, z 30.08.2011 r., I FZ 227/11, postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 26.10.2010 r., III SA/Wr 387/10 i przywołane tam orzecznictwo, CBOSA). Skarżący nie wykazał natomiast potrzeby działania w sprawie nadzwyczajnej potrzeby udziału w sprawie profesjonalnego pełnomocnika, jak też dysponuje stałym dopływem środków utrzymania (i to, jak wydaję się, wobec zwolnienia od kosztów wpisu od skargi – o czym wyżej – który może przeznaczyć na poczet innych kosztów postępowania, jeśli uzna ponoszenia ich za konieczne), stąd decyzja o odmowie jego ustanowienia. Takie względy, jak celowość ustanowienia w sprawie pełnomocnika, rzetelność zadeklarowania sytuacji finansowej przez Skarżącego i wysokość osiąganych dochodów skutecznie przeciwstawiają się wskazanemu przez Stronę uzasadnieniu działania pełnomocnika w sprawie, tj. woli Strony (contra facta non valent argumenta). Rozstrzygnięte wyrażone w sentencji uwzględnia zarówno postulat zagwarantowania Stronie bezzwłocznego dostępu do Sądu, jak również rzeczywistą zdolność Strony do wygospodarowania wskazanych środków finansowych. Dlatego, na podstawie art. 243 § 1, art. 245 § 1, § 2 i § 3, art. 246 § 1 pkt 1 i 2 u.p.p.s.a., należy zadecydować jak w sentencji.