III SA/Wa 1352/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa, Sędziowie asesor WSA Piotr Dębkowski, sędzia WSA Radosław Teresiak (sprawozdawca), , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 grudnia 2018 r. sprawy ze skargi L. S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] z dnia [...] marca 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia dokumentów do wglądu 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] na rzecz L. S. kwotę 597 zł (słownie: pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. W toku prowadzonego postępowania podatkowego pismem z dnia 29 stycznia 2018 r. L. S. (dalej: Skarżący/Strona/Podatnik) wystąpił o włączenie do materiału dowodowego pełnej treści dokumentów pozyskanych przez Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] (dalej: NUS) z innych postępowań podatkowych i kontrolnych, wyłączonych z materiału dowodowego z powołaniem się na interes publiczny, a także o udostępnienie do wglądu całości materiału dowodowego, tj. dowodów pochodzących z innych postępowań podatkowych i kontrolnych prowadzonych przez inne organy podatkowe i kontroli skarbowej, włączonych do materiału dowodowego sprawy dotyczącej Podatnika na zasadach wyciągów, tak aby Podatnik mógł zapoznać się z ich pełną treścią. Postanowieniem z dnia [...] lutego 2018 r. NUS odmówił udostępnienia dokumentów wyłączonych z akt sprawy ze względu na interes publiczny. Skarżący złożył zażalenie na ww. postanowienie. DIAS postanowieniem z dnia [...] marca 2018 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu wskazał, że informacje przekazane przez inne organy podatkowe, których udostępnienia żąda Strona zawierały nie tylko ich dane potrzebne do rozstrzygnięcia sprawy, ale również informacje o sytuacji prawno-podatkowej osób przesłuchiwanych i podjętych wobec nich czynnościach oraz dane wrażliwe tych osób. W ocenie organu odwoławczego okoliczności te stanowią wystarczające uzasadnienie dla wyłączenia jawności tych dokumentów we wskazanym zakresie. Zdaniem DIAS podstawą wyłączenia dokumentów z akt sprawy, a następnie odmowa ich udostępnienia był prawidłowo rozumiany interes publiczny oraz przestrzeganie zasady zaufania obywateli do organów państwa, a także konieczność dbania organów państwa o przestrzeganie zasady ochrony danych osobowych. W przywołanej na wstępie skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, Skarżący sformułował żądanie uchylenia postanowienia DIAS z dnia [...] marca 2018 r. oraz utrzymanego nim w mocy postanowienia NUS z dnia [...] lutego 2018 r. Wniesiono również o zasądzenie na rzecz Skarżącego zwrotu kosztów postępowania sądowego według norm przepisanych. W skardze zarzucono naruszenie: - art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2017r., poz. 201 z późn. zm.), zwanej dalej: O.p. w związku z przepisem art. 239 O.p., polegające na jego wadliwym zastosowaniu, tj. wobec utrzymania w mocy postanowienia NUS z dnia [...] lutego 2018r. wydanego z naruszeniem: - art. 178 §1 O.p. poprzez odmowę udostępnienia (włączenia do materiału dowodowego) pełnej treści dokumentów włączonych w formie wyciągów, a tym samym poprzez uniemożliwienie Skarżącemu skorzystania z prawa do zapoznania się z pełnym materiałem dowodowym pozyskanym przez NUS z innych postępowań, w sytuacji w jakiej NUS opiera się o treść tych dokumentów dokonując oceny prawidłowości rozliczeń Skarżącego w podatku VAT za okres, którego dotyczy prowadzone postępowanie podatkowe; - art. 179 § 2 w związku z przepisem art. 217 § 2 O.p. w powiązaniu z przepisem art. 210 § 4 O.p. poprzez wydanie zaskarżanego postanowienia bez podania uzasadnienia faktycznego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga zasługiwała na uwzględnienie. Na wstępie należy zauważyć, że art. 51 ust. 3 Konstytucji RP wskazuje, że każdy ma prawo dostępu do dotyczących go urzędowych dokumentów i zbiorów danych. Ograniczenie tego prawa może określić ustawa. Jak zastrzeżono w treści wskazanego przepisu, konstytucyjne prawo dostępu do akt nie ma charakteru absolutnego i może być ograniczone przez przepisy rangi ustawowej. Art. 179 § 1 O.p. stanowi przykład ustawowego unormowania, limitującego prawo dostępu do urzędowych dokumentów i zbiorów danych. (por. wyrok z dnia 5 września 2018 r. (II FSK 3974/17) Mając jednak na uwadze znaczenie prawa podatnika do dostępu do akt postępowania brak właściwego uzasadnienia podjętego rozstrzygnięcia niewątpliwie ogranicza prawo strony do czynnego udziału w postępowaniu. Ponadto brak wyjaśnienia, dlaczego w konkretnej sprawie nie mogą być udostępniane stronie dokumenty lub zdawkowe wyjaśnienie polegające jedynie na bardzo ogólnym wskazaniu w czym wyrażał się w danej sprawie interesu publiczny może być ocenione jako naruszenie zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych. Zatem lakoniczne rozstrzygnięcia w powyższym zakresie nie mogą być uznane za zgodne z prawem, a tym samym z zasadą wyrażoną w art. 120 O.p. Zasada praworządności może być bowiem prawidłowo realizowana jedynie w sytuacji, gdy organy realizujące prawo odpowiednio je stosują, umożliwiają dostęp stronie do podejmowanych czynności, a w sytuacji gdy ograniczają prawa strony, właściwie i wnikliwie uzasadniają podejmowane w tej kwestii rozstrzygnięcia. W niniejszej sprawie wyjaśnienie przyczyny podjętego rozstrzygnięcia, a więc wskazanie na czym polega interes publiczny w tej konkretnej sprawie zamyka się w kilku ogólnych stwierdzeniach organu odwoławczego. Przede wszystkim organ wskazuje, że dokumenty zawierały dane nieistotne dla rozstrzygnięcia, informacje o sytuacji prawno-podatkowej osób przesłuchiwanych, podjętych wobec nich czynnościach i dane wrażliwe tych osób. O ile zdaniem Sądu ochrona danych wrażliwych osób przesłuchiwanych oraz uniemożliwienie identyfikacji podmiotów pośrednio związanych ze sprawą nie budzi wątpliwości. To Sąd nie wie jakie informacje w ocenie organu określają sytuację prawno-podatkową osób przesłuchiwanych, a nadto co organ rozumie pod samym pojęciem powyższej "sytuacji prawno-podatkowej". Nie wiadomo również co oznacza stwierdzenie, że organ ujawniłby czynności podjęte wobec osób przesłuchiwanych. Organ nawet w sposób ogólny nie wskazuje czy chodzi o czynności prawne, czy też faktyczne. Reasumując zdaniem Sądu uzasadnienie organu odwoławczego jest zbyt ogólne aby można było uznać, że organ wskazał przyczynę podjętego rozstrzygnięcia. Sąd dostrzega oczywiście, że przyczyny te nie mogą być wskazane nazbyt szczegółowo aby nie ujawniały chronionej informacji ale sposób ich wskazania musi dawać możliwość sądowej kontroli czy w konkretnym przypadku zaistniał interes publiczny. Podatnik również musi otrzymać uzasadnienie rozstrzygnięcia, które będzie zrozumiałe. Ponadto zdaniem Sądu Skarżący zasadnie wskazuje, że przyczyny wyłącznie powinny być odnoszone co najmniej do rodzajowo określonych dokumentów a nie być wskazane ogólnie dla wszystkich wyłączonych dokumentów bez względu na ich charakter. Sąd nie podziela natomiast zarzutu Skarżącego o naruszeniu zasady dwuinstancyjności. Jak zasadnie wskazał organ odwoławczy zasada dwuinstancyjności oznacza prawo do dwukrotnego rozpoznania danej sprawy. Organ odwoławczy był zatem zobligowany do ponownego rozpatrzenia sprawy merytorycznie w oparciu o zgromadzone akta sprawy. Z tych powodów Sąd uchylił zaskarżone postanowienie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c) p.p.s.a. przy zastosowaniu art. 152 p.p.s.a. oraz zasądził zgodnie z art. 200 p.p.s.a. i art. 205 § 1 p.p.s.a. na rzecz Skarżącego zwrot kosztów postępowania sądowego, na które składają się: a. kwota 100 zł uiszczonego wpisu sądowego; b. kwota 480 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego - określona na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz.153); c. kwota 17 zł opłaty skarbowej uiszczonej od udzielonego pełnomocnictwa.