III SA/Wa 1353/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alojzy Skrodzki po rozpoznaniu w dniu 3 września 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Syndyka Masy Upadłości M. Spółka Akcyjna w upadłości z siedzibą w W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Syndyka Masy Upadłości M. Spółka Akcyjna w upadłości z siedzibą w W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] lutego 2011 r. Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od września 2005 r. do marca 2006 r. postanawia - odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych - Syndyk Masy Upadłości M. Spółka Akcyjna (dalej: Strona lub Skarżący) w upadłości wniosła na formularzu PPPr, o przyznanie prawa pomocy. Strona wskazała, że kwota z tytułu wpisu sądowego w wysokości 24.452 zł jest kwotą "niebagatelną", której zapłata łączy się z uzasadnionymi trudnościami. Poinformował o tym, że spółka – M. Spółka Akcyjna nie prowadzi działalności gospodarczej i koncentruje się na ochronie swoich praw w toku postępowań, nie posiada żadnych środków na rachunkach bankowych. Spółka jest niewypłacalna, a obowiązek zapłaty wpisu wpłynie bezpośrednio na pogłębienie się jej złej sytuacji. Nie posiada nadwyżek pieniężnych, które mogłaby przeznaczyć na opłacenie wpisu. Ponadto spółka wskazała, że w dniu 22 lutego 2010 r. majątek spółki został zlikwidowany, zaś środki uzyskane w ten sposób zostały w części przeznaczone na spłatę pracowników, a w dalszej części na spłatę wierzycieli. Pismem z 30 maja 2011 r., referendarz sądowy wezwał o nadesłanie dodatkowych, szczegółowych informacji o sytuacji majątkowej skarżącej (nadesłanie bilansu, odpisów wyciągów z rachunków bankowych, zestawienie należności i zobowiązań, wskazanie źródeł finansowania działalności – etc). Skarżący pismem z 9 czerwca 2011 r., poinformował, że "spółka znajduje się w stanie upadłości ogłoszonej na podstawie postanowienia Sądu Upadłościowego z[...] czerwca 2007 r.". W związku z tym nie prowadzi działalności operacyjnej i nie ma możliwości przedstawienia Sądowi dokumentacji wskazanej w wezwaniu. Postanowieniem z 17 czerwca 2011 r. referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Pismem nadanym 28 czerwca 2011 r., w terminie Skarżący złożył sprzeciw (nazwany "zażaleniem") od ww. postanowienia referendarza sądowego. Podniósł, że nie posiada środków na uiszczenie wpisu i jest to okoliczność obiektywna. Ponadto w wyniku toczących się postępowań podatkowych organy egzekucyjne zajęły wszystkie rachunku spółki, co uniemożliwiło jej funkcjonowanie i osiąganie przychodu i doprowadziło do upadłości. Zdaniem strony okoliczność przedłożenia bądź nie przedłożenia Sądowi dokumentacji źródłowej pozostaje bez znaczenia dla oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Pismem z 11 lipca 2011 r. Skarżący został wezwany do nadesłania w terminie 7 dni dodatkowych informacji dotyczących majątku oraz dochodów spółki, tj. do nadesłania zeznań podatkowych za ostatnie dwa lata prowadzenia działalności, zestawienia aktualnych należności i zobowiązań skarżącej wobec osób trzecich, w tym należności i zobowiązań podatkowych oraz dokładnego wskazania dokonanych spłat należności i zobowiązań, nadesłania wyciągów z rachunków bankowych za ostatnie trzy miesiące skarżącej oraz nadesłania sprawozdania finansowego, w tym bilansu, rachunku zysków i strat, ewidencję środków trwałych wraz z określeniem wartości rzeczywistej składników majątku, rachunku przepływów pieniężnych – za dwa ostatnie lata prowadzenia działalności. W odpowiedzi na ww. wezwanie Skarżący złożył wniosek z dnia 26 lipca 2011 r. o przedłużenie terminu na dostarczenie ww. dokumentów do dnia 2 sierpnia 2011 r., zobowiązując się jednocześnie do ich przedłożenia w zakreślonym we wniosku terminie. Na dzień wydania postanowienia dokumenty te nie zostały doręczone, pomimo miesięcznego przekroczenia terminu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W myśl art. 260 zdanie pierwsze ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) – w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. W rozpoznawanej sprawie Skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych tj. w zakresie częściowym. Zgodnie z treścią art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Jak wskazuje się w piśmiennictwie, osoba prawna zobowiązana jest wykazać, że nie ma adekwatnych środków na poniesienie kosztów postępowania, ale także że nie ma ich, mimo iż podjęła wszelkie niezbędne środki, aby zdobyć fundusze na pokrycie tych wydatków (J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi. Wyd. 2, Warszawa 2006, s. 504). Z treści uzasadnienia formularza PPPr wynika, ze strona ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Odnosząc się do meritum sprawy Sąd wyjaśnia, że z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych wynika, że zasadą jest, iż to strona ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (art. 199 p.p.s.a.). Występująca w postępowaniu sądowoadministracyjnym instytucja "prawa pomocy" stanowi zatem odstępstwo od powołanej wyżej zasady, będące formą dofinansowania z budżetu państwa i powinna być stosowana tylko w uzasadnionych przypadkach. Obowiązek wyjaśnienia oraz udokumentowania sytuacji majątkowej uzasadniającej przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie Skarżącej. Do sądu należy natomiast ocena przytoczonych przez stronę okoliczności. W ocenie Sądu, Skarżący nie przekazując żądanych dokumentów, które odzwierciedlałyby jego sytuację finansową nie wykazał, aby jego sytuacja majątkowa przemawiała za zwolnieniem od kosztów sądowych. Sąd zauważa, że zgodnie z art. 255 p.p.s.a. jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych strona jest obowiązana złożyć na wezwanie sądu dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów. Sąd wezwał Skarżącego do przedłożenia dokumentów, robiąc ich szczegółowe wyliczenie, potwierdzających sytuację majątkową Skarżącego. Skarżący nie uczynił zadość w/w wezwaniu. Dodatkowo należy zwrócić uwagę, iż Skarżący nie ma możliwości kwestionowania skierowanego do niego wezwania, a jego subiektywne odczucie o zbędności żądanych przez Sąd danych dla potrzeb oceny zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy pozostaje bez znaczenia dla wiążącego charakteru takiego wezwania - strona jest bowiem "obowiązana złożyć na wezwanie" dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe. Uchylenie się od współpracy z Sądem w tym zakresie nie może pozostać bez konsekwencji - z cytowanego wyżej art. 255 p.p.s.a. wynika bowiem, że tryb ten uruchamiany jest wtedy, gdy dane zawarte we wniosku są niewystarczające lub budzą wątpliwości, a zatem nieuczynienie zadość wezwaniu powoduje, iż materiał, którym dysponuje Sąd, pozostaje niekompletny, a wątpliwości co do oświadczeń strony nie zostają wyjaśnione. Subiektywne przekonanie strony o zasadności jej wniosku przy równoczesnym nieodniesieniu się do kwestii uznanych przez Sąd za niewystarczająco wykazane, powoduje, iż wniosku nie można uwzględnić. Zatem Skarżący nie dopełnił w sposób należyty ciążącego na nim obowiązku rzetelnego i wyczerpującego zaprezentowania swojej sytuacji finansowej i nie uprawdopodobnił, iż nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Na skutek uchylania się od przedstawienia wyczerpującej argumentacji we wskazanym w przesłanym wezwaniu zakresie, Skarżący uniemożliwił przeprowadzenie oceny jego sytuacji materialnej tak, by można było jednoznacznie stwierdzić, że poniesienie przezeń kosztów postępowania jest niemożliwe. W ocenie Sądu, dopiero po otrzymaniu i zapoznaniu się z treścią dokumentów i oświadczeń złożonych w trybie art. 255 p.p.s.a., możliwe jest wydanie prawidłowego orzeczenie co do przyznania bądź też odmowy przyznania prawa pomocy. Na marginesie Sąd wskazuje, iż termin zakreślony we wniosku Skarżącego z dnia 26 lipca 2011 r. nie został zachowany i Skarżący nie nadesłał żądanych dokumentów do dnia wydania niniejszego postanowienia. W związku z powyższym stwierdza się, że przesłanki określone w przepisie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., będące warunkiem niezbędnym do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, w żaden sposób nie zostały potwierdzone przez Skarżącego w przedmiotowej sprawie, przez co Sąd nie mógł ocenić czy są one spełnione. Z uwagi na powyższe Sąd orzekł jak w sentencji.