III SA/Wa 1353/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – Marcin Piłaszewicz po rozpoznaniu w dniu 28 czerwca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M.K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] marca 2013 r. Nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2009 r. p o s t a n a w i a odmówić przyznania stronie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie M. K. (dalej jako strona, podatnik bądź skarżąca), wnioskiem złożonym w skardze a następnie na urzędowym formularzu PPF z 24 czerwca 2013 r., zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych, czyli o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. W uzasadnieniu formularza wskazał, że: - prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z synem (ur. [...] r.); - - posiada mieszkanie o pow 65 m.kw., ok. 20080 zł oszczędności; - wykupiła dla syna miejsce w [...] w celu zapewniania mu opieki po śmierci strony; - utrzymuje się wraz z synem z rent (2320,40 i 2622,86 zł), wynagrodzenia syna z tytułu umowy o pracę (1726,83 z czego 1390 wraca na konto spółdzielni [...]). W wykonaniu wezwania referendarza sądowego z 11 czerwca 2013 r. skarżąca, w piśmie z 24 czerwca 2013 r., poinformowała o wysokości dochodów swoich i syna w latach 2010-2012. Nadto wskazała, ze dochody syna ze stosunku pracy są wypłacane w części w towarach ([...]). Tylko kwota 300 zł jest wypłacana w formie przelewu. Miesięczne opłaty związane z utrzymaniem gospodarstwa domowego wynoszą w sumie ok. 1300 zł (w tym lekarstwa, opłaty za zajęcia syna, czynsz za mieszkanie w [...], RTV, gaz, prąd etc). Do pisma strona załączyła kopie "wydania z magazynu", wyciąg z rachunku bankowego, zestawienie operacji, fakturę za gaz, energie elektryczną, odcinek opłat [...], odcinki opłat dla [...], faktura za lekarstwa, faktura za telefon, dowody opłat za zajęcia w klubie [...], i in. Na podstawie art. 243 § 1 oraz art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz 270 - dalej P.p.s.a), właściwy sąd administracyjny może na wniosek strony przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Zgodnie z art. 245 § 2 P.p.s.a., prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika: może być przyznane, jeśli strona wykaże niezdolność do poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym, stosownie do art. 245 § 3 P.p.s.a., obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie pełnomocnika. Następuje wtedy, kiedy strona wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie lub rodziny. Celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji osobom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej im poniesienie kosztów z tym związanych. Referendarz sądowy zauważa, że jedynym wymagalnym kosztem sądowym na obecnym etapie postępowania jest obowiązek uiszczenia wpisu od skarg w trzech sprawach III SA/Wa 1353-1355/13) w wysokości – jak wskazał Przewodniczący Wydziału – 100,- zł od każdej ze spraw (łącznie 300 zł). Z zestawienia zadeklarowanych przez stronę wydatków (zasygnalizowanych w części historycznej), w których referendarz sądowy nie doszukał się znamion "rozrzutności", uzyskiwanych przez stronę miesięcznych dochodów w gospodarstwie domowym (ok. łącznie 5242 zł) i wysokości minimum socjalnego w gospodarstwie jednoosobowym (1032 zł miesięcznie – dane dostępne na stronie https://www.ipiss.com.pl/?zaklady=minimum-socjalne) wynika, zdaniem referendarza sądowego, że uiszczenie wymaganych kosztów sądowych nie może spowodować naruszenie podstaw bytowych strony. Referendarz sądowy uznał zarazem, że brak jest podstaw przyjmowania za kryterium zdolności płatniczych strony innej wartości niż minimum socjalne. Minimum socjalne z uwagi na zakres i poziom zaspokajanych potrzeb, zapewnia takie warunki życiowe, by na każdym z etapów rozwoju człowieka umożliwić reprodukcję jego sił życiowych, posiadanie i wychowanie potomstwa oraz utrzymanie więzi społecznych. Zdaniem referendarza sądowego obowiązek uiszczenia kosztów sądowych w sprawie nie powinien naruszać wskazanego powyżej poziomu warunków życiowych, a warunek ten w sprawie został spełniony. Nadto, strona zadeklarowała posiadaną kwotę oszczędności – w sumie ok. 20080 zł – z której może wygospodarować 300 zł (a przynajmniej nie wskazał, ze nie może) należnych tytułem kosztów sądowych na obecnym etapie postępowania, niezależnie od uwag poczynionych powyżej. Zarazem strona nie wskazała na istnienie takich wydatków, które osłabiałyby jej zdolność płatniczą przyjętą powyżej do oceny jej sytuacji ekonomicznej. Referendarz sądowy ma świadomość ogromu pracy i wydatków związanych z zabezpieczeniem sytuacji bytowej syna strony, jednakże z uwagi na posiadane przez nią regularne dochody oraz oszczędności nie można strony zaliczyć do osób, którym przysługuje "prawo ubogich", jak czasami określa się instytucję prawa pomocy. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 243 § 1, u.p.p.s.a., art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 u.p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.