III SA/Wa 1354/19
WyrokWSA w Warszawie2019-10-24
Skład orzekający: Jarosław Trelka, Piotr Dębkowski, Maciej Kurasz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy zawiadomienie o przekształceniu zajęcia zabezpieczającego w zajęcie egzekucyjne, dokonane przez organ egzekucyjny, stanowi czynność egzekucyjną w rozumieniu ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, która może być przedmiotem skargi na czynność egzekucyjną?Ratio decidendi
Zawiadomienie o przekształceniu zajęcia zabezpieczającego w zajęcie egzekucyjne nie jest czynnością egzekucyjną w rozumieniu ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, ponieważ przekształcenie to następuje z mocy prawa, a samo zawiadomienie ma jedynie charakter informacyjny. Niemniej jednak, organ egzekucyjny nie powinien odmawiać wszczęcia postępowania w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną w oparciu o art. 61a KPA, lecz powinien ją oddalić, stosując odpowiednio przepisy KPA zgodnie z art. 18 ustawy egzekucyjnej.Stan faktyczny
Skarżący wniósł skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, które utrzymało w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie skargi na czynności egzekucyjne. Skarżący kwestionował m.in. brak doręczenia tytułów wykonawczych oraz błędne naliczenie kosztów egzekucyjnych. Naczelnik Urzędu Skarbowego odmówił wszczęcia postępowania, uznając zawiadomienie o przekształceniu zajęcia zabezpieczającego w egzekucyjne za czynność o charakterze informacyjnym, a nie egzekucyjną. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej podtrzymał to stanowisko, wskazując, że właściwą czynnością była pierwotna czynność zabezpieczająca, na którą skarżący nie wniósł skargi w terminie.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżone postanowienie i zasądził od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jarosław Trelka (sprawozdawca), Sędziowie asesor WSA Piotr Dębkowski, sędzia WSA Maciej Kurasz, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 24 października 2019 r. sprawy ze skargi S. G. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] kwietnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie skargi na czynności egzekucyjne 1) uchyla zaskarżone postanowienie, 2) zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. na rzecz S. G. kwotę 597 zł (słownie: pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W., postanowieniem z [...] kwietnia [...] r., po rozpatrzeniu zażalenia S. G. ("Skarżący", "Strona", "Zobowiązany") na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. z [...] lutego [...] r. w sprawie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego, utrzymał w mocy postanowienie Organu I instancji.
Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia Dyrektora wynika, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. wszczął wobec majątku Skarżącego postępowanie zabezpieczające na podstawie własnych zarządzeń zabezpieczenia
z 11 stycznia 2017 r. od nr [...] do nr [...], obejmujących przybliżoną kwotę zobowiązań w podatku od towarów i usług za II, III i IV kwartał 2013 r. w łącznej wysokości 184 865 zł. Zawiadomieniem z 16 stycznia 2017 r. dokonał zajęcia zabezpieczającego prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego u dłużnika zajętej wierzytelności, tj. [...] Bank [...] S.A. Przedmiotowe zawiadomienie Zobowiązany odebrał 30 stycznia 2017 r. Bank powyższe zawiadomienie odebrał 23 stycznia 2017 r., zaś pismem z 24 stycznia 2017 r. poinformował Naczelnika, że rachunki zostały objęte postępowaniem zabezpieczającym.
W dniu 30 listopada 2018 r. zajęcie zabezpieczające przekształciło się
w zajęcie egzekucyjne z uwagi na wystawienie w tym dniu tytułów wykonawczych
o numerach [...], [...] oraz [...].
W toku prowadzonego postępowania Organ egzekucyjny, zawiadomieniem
z 3 grudnia 2018 r., dokonał aktualizacji zawiadomienia nr [...] z [...] stycznia [...] r. o zabezpieczeniu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego, informując Zobowiązanego, że ww. zajęcie zabezpieczające przekształciło się, na podstawie art. 154 § 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U.
z 2018 r., poz. 2096 ze zm., dalej też zwanej "ustawą" lub "upea") w zajęcie egzekucyjne. Skarżący otrzymał przedmiotową aktualizację zawiadomienia w dniu 5 grudnia 2018 r.
W dniu 17 grudnia 2018 r. do Naczelnika wpłynęło pismo Strony zatytułowane "Skarga na czynności egzekucyjne oraz wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego", w którym, na podstawie art. 54 ustawy egzekucyjnej, wniesiono skargę na czynności egzekucyjne. Skarżący wniósł o uchylenie zakwestionowanej czynności, poprzez, m.in., uchylenie zajęcia z rachunku bankowego Skarżącego, prowadzonego przez [...] Bank [...] S.A., a także anulowanie odsetek za czas zabezpieczenia należności na rachunku bankowym Skarżącego. Zażądano też naliczenia oprocentowania od zajętych środków za okres od zajęcia do przelania na rachunek Naczelnika , anulowania naliczonych kosztów egzekucyjnych oraz kosztów za upomnienie, a nadto wstrzymania prowadzenia postępowania egzekucyjnego do czasu ostatecznego rozpatrzenia skargi, umorzenia postępowania egzekucyjnego z uwagi na brak istnienia przesłanek do jego prowadzenia, tj. m.in. z uwagi na brak istnienia zobowiązania oraz upływ 12 miesięcy od zawieszenia postępowania.
W uzasadnieniu Skarżący wskazał, że w przesłanej aktualizacji zawiadomienia
o zabezpieczeniu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego (po przekształceniu) wskazano numery tytułów wykonawczych, na podstawie których prowadzona jest egzekucja, tj. [...], [...] oraz [...]. Do dnia złożenia skargi odpisy ww. tytułów wykonawczych nie zostały jednak doręczone Zobowiązanemu. Skarżący podniósł również, iż w przedmiotowej aktualizacji zawiadomienia nie wskazano rodzaju dochodzonej należności, nie wskazano przerw w naliczaniu odsetek, w kolumnie aktualizacji opisanej jako "zakresy dat/terminy płatności/Fundusz" wskazano jedynie pojedyncze daty, w tym w punkcie pierwszym datę błędną, tj. 2016-12-14. Wpisano też sprzeczną informację o dacie, od której naliczono odsetki, ponadto na stronie 2 wspomnianej aktualizacji zawarto informację o wysokości kosztów egzekucyjnych, którymi obciążono Skarżącego, oraz kosztów za przesłanie upomnienia, których nigdy nie doręczono.
Naczelnik Urzędu Skarbowego w P., postanowieniem z [...] lutego [...] r., odmówił wszczęcia postępowania w zakresie skargi na czynność egzekucyjną, natomiast innym postanowieniem z [...] lutego 2019 r. Naczelnik Urzędu rozstrzygnął w kwestii wniosku Pełnomocnika Strony w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego.
W uzasadnieniu Organ I instancji wyjaśnił, że przesłanie do banku aktualizacji zawiadomienia o zabezpieczeniu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego (po przekształceniu) nr [...] z [...] grudnia [...] r. nie jest de facto zawiadomieniem
o zajęciu rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego, tj. czynnością egzekucyjną w rozumieniu ustawy, a jedynie informacją, iż środki zablokowane na rachunku zobowiązanego na podstawie zawiadomienia o zajęciu zabezpieczającym nr [...] z [...] stycznia [...] r. powinny zostać przekazane na rachunek organu egzekucyjnego. W dalszej części Naczelnik wskazał, że przedmiotowe pismo ma charakter deklaratoryjny, ponieważ, zgodnie z art. 154 § 4 pkt 1 ustawy, zajęcie zabezpieczające przekształca się w zajęcie egzekucyjne z dniem wystawienia tytułu wykonawczego, pod warunkiem, że nastąpiło nie później niż przed upływem 2 miesięcy od dnia doręczenia ostatecznej decyzji, co miało miejsce w przedmiotowej sprawie.
Organ egzekucyjny, odnosząc się do zarzutu błędnie naliczonych odsetek, wyjaśnił Stronie, iż przerwy w naliczaniu odsetek zostały uwzględnione
w odniesieniu do przedmiotowych tytułów wykonawczych w okresie od 10 kwietnia 2017 r. do 29 czerwca 2018 r. oraz od 28 września 2018 r. do dnia 23 listopada 2018 r. W kolumnie opisanej jako "zakres dat/terminy płatności/fundusz" Organ I instancji przyznał, że wpisano błędnie datę 2016-12-14 zamiast 2013-07-25, dotyczącą terminu płatności, podkreślił jednak, że przedmiotowa omyłka nie wpłynęła na wysokość dochodzonej kwoty. Wyjaśnił również, że daty, od których naliczono odsetki, tj. od 26 lipca 2013 r. w odniesieniu do tytułu wykonawczego nr [...], od 26 października 2013 r. w odniesieniu do tytułu wykonawczego nr [...] oraz od 28 stycznia 2014 r. w odniesieniu do tytułu nr [...] - zostały oznaczone prawidłowo.
Odnosząc się natomiast do zarzutu niedoręczenia Zobowiązanemu przedmiotowych tytułów wykonawczych Naczelnik wskazał, że odpisy tytułów wykonawczych zostały doręczone 5 grudnia 2018 r. dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, w myśl art. 43 Kodeksu postępowania administracyjnego, i opatrzone podpisem (podpis nieczytelny) oraz pieczęcią firmową PA. mgr inż. arch. S. G.
Postanowienie z [...] lutego 2019 r. o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego w związku ze złożonym pismem z 17 grudnia 2018 r., zostało doręczone pełnomocnikowi Strony w dniu 25 lutego 2019 r.
W zażaleniu Skarżący powtórzył argumentację zawartą w piśmie inicjującym przedmiotowe postępowanie oraz podniósł nowe zarzuty do wydanego postanowienia. Wskazano także na uchybienia wydanego postanowieni z 15 lutego 2019 r. w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego. W ocenie Skarżącego sedno rozstrzygnięcia Naczelnika w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w zakresie skargi na czynność egzekucyjną sprowadza się do uznania, że przesłanie do banku aktualizacji zawiadomienia o zabezpieczeniu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego nie jest de facto zawiadomieniem, tj. czynnością egzekucyjną, o której mowa w art. 1a pkt 2 ustawy, a jedynie informacją, czyli pismem deklaratoryjnym. Skarżący podniósł, że Naczelnik nie wypowiedział się na temat okoliczności i podstawy prawnej wydania oraz doręczenia tytułów wykonawczych.
W uzasadnieniu wymienionego na wstępie, zaskarżonego postanowienia Dyrektora Organ ten powołał się na art. 54 § 1, art. 64 § 1 ustawy i orzecznictwo sądów administracyjnych. Stwierdził, że nie mogą być przedmiotem rozważań
w postępowaniu dotyczącym skargi na czynność egzekucyjną zarzuty dotyczące prawidłowości prowadzenia postępowania zabezpieczającego (ustalenie, czy doszło do skutecznego przekształcenia zajęcia zabezpieczającego w zajęcie egzekucyjne), bądź zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Dyrektor wskazał, że Naczelnik prawidłowo odmówił wszczęcia postępowania w sprawie rozpatrzenia pisma Strony z 17 grudnia 2018 r. zatytułowanego "Aktualizacja zawiadomienia
o zabezpieczeniu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego (po przekształceniu)". Zaliczenie zawiadomienia o zmianie wysokości zajęcia do kategorii czynności egzekucyjnych spowodowałoby, że każde działanie organu egzekucyjnego, polegające na wykonaniu jakiejś czynności materialno-technicznej o charakterze informacyjnym, podlegałoby zaskarżeniu
w trybie art. 54 ustawy egzekucyjnej. W ocenie Organu odwoławczego w niniejszej sprawie właściwą czynność egzekucyjną stanowiło zajęcie zabezpieczające wierzytelności z rachunku bankowego, dokonane zawiadomieniem z 16 stycznia 2017 r., na którą to czynność przysługiwały środki zaskarżenia. Z akt przedmiotowej sprawy wynika, że Skarżący nie zaskarżył ww. zajęcia, wniósł jednakże zarzuty do postępowania zabezpieczającego, które Naczelnik uznał za nieuzasadnione. Strona skorzystała z prawa zaskarżenia powyższego rozstrzygnięcia. W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy postanowienie Naczelnika zostało utrzymane w mocy postanowieniem Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z [...] maja 2017 r. Skarga wniesiona przez Skarżącego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na ww. rozstrzygnięcie Dyrektora została oddalona wyrokiem
z dnia 12 kwietnia 2018 r., sygn. akt III SA/Wa 2514/17.
Organ II instancji stwierdził, że Skarżący w wyniku wszczęcia postępowania zabezpieczającego na podstawie zarządzeń zabezpieczenia z 11 stycznia 2017 r. skorzystał z uprawnienia wniesienia zarzutów na przedmiotowe postępowanie, nie wykorzystał jednakże prawa do wniesienia skargi na czynność zabezpieczającą, przysługującą Zobowiązanemu na podstawie art. 54 ustawy, w terminie 14 dni od dnia zawiadomienia o czynnościach zabezpieczających, tj. od dnia doręczenia zawiadomienia. Z akt niniejszej sprawy wynika, że zawiadomienie z 16 stycznia 2017 r. zostało doręczone Skarżącemu 30 stycznia 2017 r., zatem termin na wniesienie skargi na czynności zabezpieczające upłynął 13 lutego 2017 r.
Zdaniem Dyrektora Izby Administracji Skarbowej zawiadomienie z 3 grudnia 2018 r. o przekształceniu zajęcia zabezpieczającego w zajęcie egzekucyjne było zatem czynnością o charakterze materialno-technicznym, natomiast właściwa czynność zabezpieczająca, polegająca na zajęciu zabezpieczającym wierzytelności na rachunku bankowym, została dokonana 16 stycznia 2017 r. poprzez zastosowanie środka egzekucyjnego na podstawie art. 1a pkt 12 lit. a i art. 80 upea, na którą Skarżącemu przysługiwało prawo wniesienia skargi w trybie art. 54 ustawy, lecz z którego to prawa Skarżący nie skorzystał. Niewniesienie przez Skarżącego skargi na czynność egzekucyjną powoduje jednak, że obecnie brak jest podstaw prawnych do skorzystania z prawa do wniesienia skargi w trybie art. 54.
Organ odwoławczy wskazał, że zawiadomienie o przekształceniu zajęcia nie mieści się w katalogu czynności egzekucyjnych. Organ egzekucyjny prawidłowo odmówił wszczęcia postępowania w sprawie skargi na czynność egzekucyjną, wydając postanowienie w trybie art. 61a § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, gdyż norma prawna przewidziana w art. 54 § 1 ustawy egzekucyjnej nie ma zastosowania do czynności o charakterze materialno-technicznym. Kontroli w tym trybie mogą podlegać wyłącznie czynności egzekucyjne, którymi są, zgodnie z definicją legalną z art. 1a pkt 2 ustawy, wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżący wniósł o stwierdzenie wydania postanowienia Dyrektora z rażącym naruszeniem prawa lub uchylenie tego postanowienia i postanowienia Naczelnika oraz o ponowne rozpatrzenie skargi złożonej 17 grudnia 2018 r. Skarżący wniósł
o stwierdzenie nieważności postanowienia Organu odwoławczego z uwagi na wydanie go z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 Kpa) w związku
z brakiem ustalenia stanu faktycznego, co wynikało z nieprzeprowadzenia postępowania administracyjnego przez obydwa Organy (naruszenie art. 15 Kpa), oraz z uwagi na podjęcie rozstrzygnięcia przez Organy na podstawie art. 61a Kpa w sytuacji, gdy złożenie skargi na czynność egzekucyjną winno zostać rozpoznane na podst. art. 54 § 5 ustawy.
Ponadto zaskarżonemu postanowieniu Skarżący zarzucił naruszenie art. 6, 7, 8, 10, 11 w zw. z art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 79 § 1, art. 80, art. 81, art. 84 § 1 i art. 107 § 1 i § 3 Kpa w zw. z art. 18 upea, poprzez:
- błędne ustalenie stanu faktycznego, stanowiącego podstawę wydanego rozstrzygnięcia,
- rozstrzygnięcie na niekorzyść Strony wszystkich niejasności stanu faktycznego oraz przepisów i stosowanie wykładni przepisów prawa krzywdzącej dla Skarżącego,
- zaniechanie podjęcia działań mających na celu wszechstronne i dogłębne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy przed wydaniem orzeczenia.
Wskazano też na naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa, poprzez utrzymanie w mocy wadliwego rozstrzygnięcia pomimo istnienia przesłanek uzasadniających uchylenie wydanego postanowienia w całości, naruszenie art. 154 § 4 ustawy, poprzez uznanie, że zajęcie zabezpieczające dokonane z naruszeniem prawa, o którym orzekł WSA w prawomocnym wyroku, mogło przekształcić się w zajęcie egzekucyjne, art. 7 (naruszenie zasady praworządności) w zw. z art. 2 Konstytucji, poprzez działanie Organu w oparciu o własne, subiektywne przekonanie, oparte wyłącznie na podstawie danych pozyskanych od podległych organów, a także złamanie zasady, że organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa.
W uzasadnieniu skargi Skarżący podniósł, że zaskarżone postanowienie oparte zostało na błędnym założeniu, że przesłanie do banku aktualizacji zawiadomienia o zabezpieczeniu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego nie jest de facto zawiadomieniem, tj. czynnością egzekucyjną, o której mowa w art. 1a pkt 2 ustawy, a jedynie informacją, czyli pismem deklaratoryjnym. Skarżący wskazał, że obydwa Organy nie wypowiedziały się na temat okoliczności i podstawy prawnej wydania oraz doręczenia tytułów wykonawczych oraz zasadności prowadzonego postępowania zabezpieczającego. Zarówno Organ I, jak i II instancji, przy wydawaniu zaskarżonych postanowień
o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego dopuściły się szeregu poważnych naruszeń, które uzasadniają pilne wyeliminowanie rozstrzygnięć z obrotu prawnego.
Skarżący zarzucił także, że Organy obu instancji miały nie tylko prawo, ale
i obowiązek uwzględnienia wyroku z dnia 17 kwietnia 2018 r., czego nie uczyniły.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor wniósł o jej oddalenie i ponowił swoje stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ocenie sądu podlega zgodność aktów, w tym kończących postępowanie lub podlegających zaskarżeniu zażaleniem postanowień wydanych w postępowaniu administracyjnym lub egzekucyjnym, z prawem procesowym i materialnym, obowiązującym w dacie wydania postanowienia. Zgodnie natomiast z art. 134 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r, poz. 1302 ze zm., dalej - "Ppsa"), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (z zastrzeżeniem nieistotnym dla sprawy).
Skarga zasługiwała na uwzględnienie, ale tylko z powodu jednego jej zarzutu. Pozostałe zarzuty skargi Sąd uznał za chybione.
Nie można zgodzić się z oceną skargi, że w sprawie nie doszło do ustalenia stanu faktycznego. W zakresie koniecznym do ustalenia w niniejszej sprawie stan faktyczny był w istocie bezsporny. Dla załatwienia wniosku Skarżącego z 17 grudnia 2018 r. wystarczające było przywołanie poszczególnych okoliczności i zdarzeń, jakie wystąpiły w toku prowadzonego postępowania zabezpieczającego, a następnie egzekucyjnego. Wszystkie te okoliczności i zdarzenia jasno i wprost wynikają z akt administracyjnych sprawy, zostały zreferowane w postanowieniach, toteż zarzut naruszenia przepisów Kpa odnoszących do obowiązku ustalenia stanu faktycznego uznać należy za niezrozumiały i wręcz oczywiście chybiony.
W żaden sposób nie można wywnioskować na podstawie zaskarżonego postanowienia Dyrektora, że Organ ten uważa, iż skargę na czynność egzekucyjną można złożyć tylko raz w toku całego postępowania. Dyrektor nigdzie nie wyraził takiego poglądu. Uzasadnienie tego zarzutu skargi do Sądu bazuje zresztą na przeświadczeniu, że zawiadomienie o przekształceniu jest czynnością egzekucyjną, podczas gdy Organy temu aktowi zawiadomienia o przekształceniu odmówiły cech czynności egzekucyjnej. Ta właśnie rozbieżność pomiędzy Skarżącym, a Organami, jest istotą niniejszej sprawy i prowadzonego w jej ramach sporu, zatem nie należy wyprowadzać jakiejkolwiek dalszej tezy co do możliwości zaskarżenia określonego aktu w trybie art. 54 ustawy, zanim nie zostanie ustalone, czy akt ten rzeczywiście jest czynnością egzekucyjną. Niezależnie od tego Dyrektor trafnie zaakcentował, że skargę w trybie art. 54 upea można wnieść w ścisłe zakreślonym, prekluzyjnym terminie 14 dni, zatem nawet zaaprobowanie poglądu, że jakaś czynność lub akt jest czynnością egzekucyjną w rozumieniu art. 1a pkt 2 ustawy, nie oznacza automatycznie, iż w razie merytorycznej zasadności skargi podlegać ona będzie uwzględnieniu. Skarga spóźniona nie może przecież zostać uwzględniona. Także więc i z tego punktu widzenia zasadnicza kwestia niniejszej sprawy sprowadza się do oceny, czy zawiadomienie o przekształceniu zajęcia zabezpieczającego w zajęcie egzekucyjne jest czynnością egzekucyjną.
Otóż, odnosząc się wprost do tej kwestii, zauważyć należy, że wskazany wyżej art. 1a pkt 2 ustawy jasno definiuje pojęcie "czynność egzekucyjna". Są to wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Za czynność egzekucyjną może być więc uznane działanie organu, które zmierza do wywołania określonego skutku – zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Tenże skutek musi być celem intencjonalnego działania organu, działanie to musi być ukierunkowane na osiągnięcie tak rozumianego skutku, zatem bez tego działania skutek w postaci zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego nie mógłby nastąpić.
W definicji zawartej w art. 1a pkt 2 ustawy zaakcentować więc należy "działanie" oraz "skutek". Jeśli jakiś skutek następuje samoczynnie, z mocy prawa, to dane zachowanie/dany akt organu nie może być zakwalifikowany jako czynność egzekucyjna, gdyż ewentualne wystąpienie tego skutku lub jego brak są niezależne od tego działania organu.
Z art. 154 § 4 pkt 1 upea wynika, że zajęcie zabezpieczające przekształca się w zajęcie egzekucyjne z dniem wystawienia tytułu wykonawczego, pod warunkiem, że nastąpiło nie później niż przed upływem 2 miesięcy od dnia doręczenia ostatecznej decyzji lub innego orzeczenia podlegającego wykonaniu w sprawie,
w której dokonano zabezpieczenia, bądź doręczenia postanowienia o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności. Przekształcenie takie następuje więc z mocy prawa, pod wskazanym jednak warunkiem. Jeśli warunek ten nie nastąpił, nie nastąpiło też przekształcenie zajęcia zabezpieczającego w egzekucyjne. Informacja Organu w tym względzie niczego nie zmienia w tym zakresie – omawiany skutek (przekształcenie) albo nastąpił samoistnie, albo nie nastąpił.
Z tego względu wystosowanie przez Naczelnika pisma z 3 grudnia 2018 r. informującego o przekształceniu zajęcia zabezpieczające w egzekucyjne nie jest czynnością egzekucyjną, na które służyła skarga w ramach art. 54 ustawy.
Stanowisko takie wynika nadto i z tej konstatacji, że w ustawie nie istnieją przepisy normujące ramy procesowe i formę zawiadomienia o przekształceniu zajęcia zabezpieczającego w egzekucyjne. Dlatego aktualna pozostaje teza wyroku NSA (II FSK 1784/10), na który powołał się Dyrektor. Takie zawiadomienie ma jedynie informacyjny charakter, brak jest też w ustawie trybu postępowania dla stosowania takiego zawiadomienia. Przedmiotem skargi Skarżącego z dnia 17 grudnia 2018 r. było przecież zawiadomienie o ewentualnym przekształceniu jednego zajęcia w drugie oraz aktualizacja zawiadomienia o zabezpieczeniu. Taki dokument (informacja o przekształceniu/aktualizacja zawiadomienia) nie zawiera żadnych danych, których zobowiązany nie mógł kwestionować wcześniej lub później w innym trybie przewidzianym w ustawie. To inicjujące pismo Skarżącego sprowadza się bowiem do twierdzenia, że nie doręczono tytułów wykonawczych, że wyegzekwowano kwoty o wartości przekraczającej kwoty wskazane w decyzji, i że wskazane koszty egzekucyjne oraz koszty upomnienia są niezasadne. Kwestie te nie dotyczą więc wykonawczych i technicznych okoliczności czynności egzekucyjnej, lecz mają charakter merytoryczny i jako takie mogły (mogą) być podnoszone w ramach innych instytucji postępowania egzekucyjnego, z których zresztą – jak wynika z akt sprawy – Skarżący w przeszłości już skorzystał (vide prawomocny wyrok tut. Sądu o sygn. III SA/Wa 2514/17).
W piśmie z 17 grudnia 2018 r. Skarżący jasno oświadczył, że w trybie art. 54 ustawy składa skargę na "...czynności egzekucyjne dokonane na podstawie pisma (...) z dnia 3.12. 2018 r. (...) polegające na aktualizacji zawiadomienia o zabezpieczeniu (po przekształceniu), naliczeniu kosztów egzekucyjnych oraz kosztów upomnienia...". Nie mogło być więc wątpliwości, co i na jakiej podstawie jest w ten sposób kwestionowane. Skarżący uznał zawiadomienie z 3 grudnia 2018 r. za czynność egzekucyjną, i złożył skargę w trybie art. 54 upea. Niezrozumiałe jest więc sugerowanie w skardze do Sądu, że być może przedmiotem skargi zawartej w piśmie z 17 grudnia 2018 r. była sama czynność zajęcia wierzytelności na podstawie tytuły z 30 listopada 2018 r., i że Naczelnik nie podjął starań w celu wyjaśnienia, co naprawdę jest tym przedmiotem.
Uchylenie przez tut. Sąd decyzji o zabezpieczeniu (wyrok o sygn. III SA/Wa 1934/17) nie miało wpływu na ocenę, czy zawiadomienie z 3 grudnia 2018 r. jest czynnością egzekucyjną, a w konsekwencji – na trafny pogląd Organów, że skoro zawiadomienie to taką czynnością nie jest, to nie można badać formalnej legalności tej "nie-czynności" egzekucyjnej. Niecelowe jest obecnie powracanie w skardze do Sądu do motywów, jakimi kierował się tut. Sąd uchylając decyzję o zabezpieczeniu, pomimo tego nawet, że obecnie wyrok Sądu jest prawomocny. Zasada wynikająca z art. 170 Ppsa nie ma w niniejszej sprawie znaczenia, gdyż w ramach skargi na czynność egzekucyjną nie ocenia się zasadności i legalności postępowania zabezpieczającego, lecz formalną poprawność konkretnej czynności egzekucyjnej. Powtórzyć jednak należy, że nie jest uprawnieniem Sądu w niniejszym postepowaniu ocena, czy zastosowane w przeszłości zajęcie zabezpieczające rzeczywiście przekształciło się w zajęcie egzekucyjne. Rolą Sądu było tylko ocenić, czy zawiadomienie w tym przedmiocie z 3 grudnia 2018 r. jest czynnością egzekucyjną. Odpowiedź na to pytanie jest negatywna.
Powyższe nie rozstrzyga jednak pytania o formę procesową, w jakiej powinno nastąpić załatwienie skargi na czynność egzekucyjną w warunkach, kiedy obiektywnie nie mamy do czynienia z taką czynnością egzekucyjną. Skarżący wskazał mianowicie na wyrok NSA o sygn. II FSK 2291/16, gdzie Sąd zaakcentował wymóg jedynie odpowiedniego stosowania w egzekucji przepisów Kpa, w tym art. 61a tego Kodeksu, w razie formułowania żądań inicjujących postępowania incydentalne. Otóż, w ocenie Sądu Wojewódzkiego, do tego stanowiska NSA należy się przychylić. Skoro bowiem, na mocy art. 18 ustawy, do postępowania egzekucyjnego stosuje się przepisy Kpa tylko w sposób "odpowiedni", to należy ocenić, czy wobec braku przedmiotu żądania opartego o art. 54 ustawy, tj. wobec braku skargi na czynność egzekucyjną, można odmówić wszczęcia incydentalnego postępowania w przedmiocie takiej skargi i zastosować art. 61a Kpa. Na to pytanie odpowiedź powinna być także negatywna. Skoro przepis art. 54 § 5 ustawy reguluje ogólnie kwestie oddalenia skargi, bez precyzowania przyczyn oddalenia, to
w każdym przypadku niemożności jej uwzględnienia skarga powinna być oddalona (zob. m.in. wyrok WSA w Warszawie z dnia 12 lipca 2012 r., I SA/Wa 323/12). Dotyczy to przy tym nie tylko skargi na czynność egzekucyjną, ale każdego postępowania incydentalnego, którego unormowanie w ustawie egzekucyjnej (szczególne wobec Kpa) nie przewiduje jakiejś specjalnej formy załatwienia żądania w razie, gdyby było ono niezasadne (vide np. wyrok NSA o sygn. II FSK 1389/16, dotyczący formy negatywnego załatwienia wniosku o wstrzymanie czynności egzekucyjnej w sytuacji, gdy nie zastosowano żadnej czynności, albo wyrok o sygn. II FSK 463/14, dotyczący konieczności oddalenia zarzutu egzekucyjnego wniesionego po terminie).
W tym więc ostatnim, procesowym zakresie (i tylko w tym) skarga okazała się zasadna.
W dalszym postępowaniu konieczne będzie wydanie postanowienia oddalającego skargę Skarżącego na zawiadomienie z dnia 3 grudnia 2018 r.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Ppsa, Sąd uchylił zaskarżone postanowienie.
W kwestii kosztów postępowania Sąd orzekł na podstawie 200, art. 205 § 2 i 4 Ppsa w zw. z § 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 16 sierpnia 2018 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1687). Na koszty te złożył się uiszczony wpis od skargi (100 zł), wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika - doradcy podatkowego (480 zł) oraz uiszczona opłata od pełnomocnictwa (17 zł).
Podstawą rozpoznania skargi w trybie uproszczonym był art. 119 pkt 3 Ppsa. Sąd wyjaśnia przy tym, że nie stwierdził żadnych nadzwyczajnych powodów, dla których sprawa niniejsza nie mogłaby zostać rozpoznana w tym trybie. Dlatego Sąd nie przychylił się do wniosku o rozpoznanie sprawy na rozprawie.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło