III SA/Wa 1356/16

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Lucyna Kaligowska po rozpoznaniu w dniu 5 lipca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi P. W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] lutego 2016 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za okresy rozliczeniowe od marca do lipca 2014 r. postanawia odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie Skarżący P.W. zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych, wskazując, iż od grudnia 2014 r. zmuszony był zawiesić działalność gospodarczą. Jego źródłem dochodu jest [...] oraz praca w wymiarze ¼ etatu. Łącznie uzyskuje z tego tytułu nieco ponad 2.231 zł. Skarżący oświadczył, że pozostaje z żoną w separacji – małżonkowie mieszkają razem, ale nie prowadzą wspólnego gospodarstwa domowego. Wśród zobowiązań wymienił alimenty (1.200 zł), czynsz, prąd, gaz (345 zł), ratę kredytu (800 zł). W wykonaniu wezwania referendarza sądowego Skarżący wyjaśnił, że zajmowane mieszkanie jest własnością żony, która je użycza. Przedłożył m. in. zeznanie podatkowe, wydruk z CEIDG, dokumenty obrazujące wydatki, umowę o pożyczkę hipoteczną, wyciągi bankowe, zaświadczenie o zarobkach żony, umowę o pracę, decyzję o waloryzacji emerytury, umowę majątkową małżeńską. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: Referendarz sądowy nie znalazł podstaw, by wniosek Skarżącego uwzględnić. Nie wykazał on bowiem, że spełnia warunki uzasadniające przyznanie mu prawa pomocy określone w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718; dalej: "P.p.s.a."). Zgodnie z tym przepisem przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z przepisu tego wynika zatem, że to na stronie spoczywa obowiązek wykazania, że jej sytuacja majątkowa i rodzinna nie pozwala na poniesienie kosztów tego postępowania. Strona powinna mieć świadomość, iż wnosząc o zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania musi uprawdopodobnić, w sposób bardzo dokładny, okoliczności przemawiające za uwzględnieniem jej wniosku. Okoliczności te powinny być zatem poparte dokumentami źródłowymi, zwłaszcza w przypadku gdy Sąd rozpoznający wniosek uzna, że oświadczenie w nim zawarte jest niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i rodzinnego oraz możliwości płatniczych strony albo budzi ono wątpliwości. Wówczas na wezwanie Sądu strona jest zobowiązana złożyć dodatkowe oświadczenia lub dokumenty źródłowe w zakresie przedstawionym przez ten Sąd (art. 255 P.p.s.a.). Tymczasem w niniejszej sprawie Skarżący – mimo przedłożenia szeregu dokumentów - nie wykazał w sposób niebudzący wątpliwości, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych. W szczególności należy zwrócić uwagę na rozbieżności pomiędzy deklarowanym przezeń dochodem a wydatkami. Do wydatków tych zaliczył mianowicie alimenty w wysokości 1.200 zł, raty kredytu w kwocie ok. 800 zł, czynsz, prąd i gaz, których wysokość określił na 345 zł. Na zadeklarowany i udokumentowany przez Skarżącego dochód składa się natomiast emerytura w kwocie 1.756,21 zł netto i wynagrodzenie wynoszące średniomiesięcznie 475 zł brutto, co daje łącznie kwotę nieco ponad 2.000 zł netto. Z prostego zestawienia wysokości dochodów i wydatków wynika zatem, że kwota wydatków przewyższa kwotę dochodu. Zwłaszcza, że w zestawieniu tym Skarżący pominął takie pozycje jak koszty wyżywienia, zakupu leków czy innych podstawowych wydatków związanych z utrzymaniem (z tytułu samej tylko opłaty za usługi telekomunikacyjne poniósł on w kwietniu br. wydatek w wysokości 540 zł). Powyższe stawia zatem pod znakiem zapytania twierdzenia Skarżącego o nieprowadzeniu z nikim wspólnego gospodarstwa domowego. Niemożliwe jest bowiem, aby wydatki przewyższały dochody. Rozstrzygnięcie o udzieleniu stronie uprawnienia procesowego w postaci przejęcia przez Skarb Państwa finansowania jej udziału w sprawie, może zapaść jedynie na podstawie klarownie i zgodnie z prawdą przedstawionego przez nią oraz wewnętrznie spójnego stanu faktycznego. Sytuacja bowiem, w której zachodzą rozbieżności pomiędzy poszczególnymi dokumentami lub oświadczeniami, prowadzi do niemożności ustalenia rzeczywistego stanu faktycznego, a w konsekwencji do niewykazania przez stronę, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania, co w następstwie prowadzić musi do odmowy przyznania prawa pomocy. Nie sposób też nie zauważyć, że twierdzeniom Skarżącego o nieprowadzeniu z żoną wspólnego gospodarstwa domowego przeczą przedłożone wyciągi bankowe. Z ich analizy wynika bowiem, że między rachunkami małżonków dokonywane są przelewy środków, których tytuły oznaczają oni jako "przelew własny" tudzież "wpłata własna". Zastrzeżenia budzi także kompletność informacji dotyczących dochodów i sytuacji majątkowej żony. Wyjaśnienia w tym zakresie Skarżący ograniczył bowiem do przesłania "dokumentu stwierdzającego dochód i sytuację majątkową żony". Wśród tych dokumentów znalazło się zaświadczenie o zarobkach datowane na dzień 2 września 2015 r. oraz zbiorcze podsumowanie księgi przychodów i rozchodów za okres od stycznia do lipca 2015 r. Z dokumentów tych nie wynika natomiast czy żona Skarżącego w dalszym ciągu prowadzi działalność gospodarczą, jakie inne oprócz mieszkania składniki majątku posiada, jaki dochód osiągnęła w ubiegłym roku, czy posiada oszczędności. Z tych względów nie można jednoznacznie stwierdzić, że poniesienie przez Skarżącego kosztów sądowych jest niemożliwe albo będzie wiązało się z uszczerbkiem w koniecznych kosztach utrzymania jego i jego rodziny. W tej sytuacji na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.