III SA/Wa 1358/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Nasierowska po rozpoznaniu w dniu 12 czerwca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. N. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. N. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] marca 2011 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności członka zarządu za zaległości spółki w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2005 r. i 2006 r. postanawia odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych W dniu 19 marca 2012 r. pełnomocnik Skarżącej – J.N. złożył wraz ze skargą kasacyjną na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku powołał się na trudną sytuację materialną Skarżącej spowodowaną obciążeniem wynagrodzenia w 50% egzekucją komorniczą. Z oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym wynika, że wnioskodawczyni prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe i nie posiada żadnego majątku w postaci nieruchomości jaki i ruchomości. Źródłem jej utrzymania jest wynagrodzenie ze stosunku pracy w wysokości około 6.000 zł brutto miesięcznie. Wykonując wezwanie Przewodniczącej Wydziału III w zakresie uzupełnienia wniosku, pełnomocnik Skarżącej złożył pismo, w którym wyjaśnił, że Skarżąca osiąga wynagrodzenie w kwocie 4.036 zł netto miesięcznie, z czego 2.018 zł zajmuje komornik z tytułu egzekucji. Ponadto przedstawił zestawienie wydatków ponoszonych przez Skarżącą w związku utrzymaniem i leczeniem oraz wskazał, iż Skarżąca nie posiada własnego mieszkania i obecnie zamieszkuje z matką. Pełnomocnik podniósł, że wnioskodawczyni nie posiada konta bankowego, a koszty ponoszone przez Skarżącą z tytułu wynagrodzenia pełnomocnika wynoszą 500 zł plus VAT. Do pisma dołączono oświadczenie o wynagrodzeniu Skarżącej, deklarację podatkową za 2011 r. i za 2010 r. oraz zajęcie komornicze. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W myśl art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270; dalej: "p.p.s.a.") prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Zgodnie zaś z art. 245 § 1 - 3 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a.). Z powyższych przepisów wynika, iż to na stronie ciąży obowiązek wykazania, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. To zatem w jej interesie leży przedłożenie wszelkich możliwych dokumentów źródłowych oraz przedstawienie wszelkich okoliczności przemawiających za pozytywnym rozpoznaniem wniosku (por. postanowienie NSA z 31 marca 2005 r., I FZ 63/05, niepubl.). Ocena przytoczonych przez nią okoliczności należy zaś do Sądu (por. postanowienie NSA z 14 lutego 2005 r., FZ 760/04, niepubl.). Podkreślić należy, że instytucja przyznania prawa pomocy jest rozwiązaniem szczególnym. Udzielenie prawa pomocy powinno sprowadzać się do przypadków, gdy sytuacja majątkowa strony jest wyjątkowo ciężka. Instytucja powyższa ma na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem osobom najuboższym. Każdy wnoszący sprawę do Sądu powinien zaś liczyć się z koniecznością ponoszenia kosztów postępowania zgodnie z przepisami obowiązującego prawa i odpowiednio wcześniej podjąć starania zmierzające do zgromadzenia odpowiednich środków pieniężnych na ten cel. Zwrócić należy uwagę, iż zwolnienie od kosztów sądowych jest obciążeniem budżetu państwa i przerzuceniem ciężaru tych kosztów na Skarb Państwa. Zwolnienie od ponoszenia tego rodzaju danin stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia. Występując natomiast z wnioskiem o zwolnienie z obowiązku ponoszenia tych kosztów musi uprawdopodobnić okoliczności przemawiające za uwzględnieniem złożonego w tym przedmiocie wniosku. Mając na uwadze okoliczności niniejszej sprawy uznać należy, że Skarżąca nie wykazała, iż znajduje się w sytuacji materialnej kwalifikującej ją do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Z danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz z przedstawionych wyjaśnień i dokumentów wynika, że Skarżąca uzyskuje stały, miesięczny dochód w wysokości 4036 zł netto obciążony w połowie zajęciem komorniczym. W zakresie ponoszonych kosztów utrzymania i leczenia, Skarżąca nie udokumentowała żadnych z deklarowanych wydatków. Ponadto Skarżąca nie wskazała wysokości dochodów matki, z którą prowadzi wspólne gospodarstwo domowe. Natomiast wynagrodzenie pełnomocnika ustanowionego przez wnioskodawczynię w niniejszej sprawie zostało określone na kwotę 500 zł netto. Sytuacji majątkowej Skarżącej nie można, zatem utożsamiać z sytuacją osób, które pozbawione są zupełnie środków do życia lub posiadają środki tak niewielkie, że wystarczają one na zaspokojenie jedynie niezbędnych potrzeb życiowych. Wysokość uzyskiwanego przez Skarżącą dochodu, nawet przy uwzględnieniu zajęcia komorniczego, pozwala na przyjęcie, że wnioskodawczyni jest w stanie – bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny – ponieść koszty sądowe w sprawie, zwłaszcza że na obecnym etapie postępowania koszty te sprowadzają się w istocie do wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w wysokości 250 zł. W tej sytuacji Sąd, na podstawie przepisów art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.