III SA/Wa 1359/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Krystyna Kleiber po rozpoznaniu w dniu 20 października 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku L. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi L. B. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] czerwca 2009 r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie wstrzymania egzekucji prowadzonej ze świadczenia emerytalno-rentowego z uwagi na jego bezprzedmiotowość postanawia 1. zwolnić skarżącego od wpisu od skargi w kwocie 100 zł (sto złotych), 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie 1. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu w kwocie 100 zł Skarżący L. B. zwrócił się pismem z 24 sierpnia 2009 r. o przyznanie prawa pomocy. Uzasadniając swój wniosek Skarżący powołał się na zły ("stale zagrażający życiu") stan zdrowia oraz fakt pozbawienia go niezbędnych środków do życia, co - w jego ocenie - wyczerpuje znamiona tortur. Do pisma dołączył decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w O. z [...] sierpnia 2009 r. w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowych. 2. Pismem z 1 września 2009 r. wezwano Skarżącego do nadesłania wypełnionego formularza PPF oraz dodatkowych informacji dotyczących jego stanu majątkowego. 3. W odpowiedzi na powyższe Skarżący przesłał pismo z 16 września 2009 r. w którym powołał się na dramatyczną sytuację zdrowotną i materialną. Przedstawił szczegółowe zestawienie wysokości wydatków na: leki (średnio miesięcznie 247,56 zł), wodę (średnio miesięcznie 183,99 zł), wyżywienie (miesięcznie 1.500 zł), środki czystości i utrzymanie higieny osobistej (miesięcznie 75 zł), zakup oświetlenia, niezbędnego sprzętu AGD i kuchennego (miesięcznie 20 zł), zakup niezbędnej bielizny osobistej, butów, odzieży (miesięcznie 100 zł), bieżącą konserwację, naprawę i remont pomieszczeń (miesięcznie 50 zł), opał i ogrzewanie w sezonie grzewczym 2007/2008 (miesięcznie 347 zł), inne (miesięcznie 25 zł). Skarżący wyjaśnił, że posiada dwie różne niepełnosprawności, orzeczone na stałe w stopniu umiarkowanym. Nie posiada, ani też nie zbył w ciągu ostatnich dwóch lat żadnych nieruchomości i ruchomości o wartości 10.000 zł. Wśród innych okoliczności uzasadniających – w ocenie Skarżącego – przyznanie prawa pomocy, wymienił ubieganie się o przyznanie w trybie nadzwyczajnym pomocy w formie renty socjalnej. Związane to było z faktem pozbawienia wszelkich środków do życia przez zajęcia komornicze oraz zawiadomienie wierzycieli o posiadanym przez Skarżącego zadłużeniu, co doprowadziło do zerwania przezeń współpracy ze Skarżącym. Do pisma Skarżący dołączył zeznania podatkowe za lata 2007-2008, z których wynika że w okresie tym poniósł stratę z działalności gospodarczej. Przedstawił także wyciąg z rachunku bankowego dokumentujący wysokość miesięcznego dochodu, faktury dokumentujące wydatki na leki, wodę, orzeczenie o stopniu niepełnosprawności, zaświadczenia lekarskie, kopię legitymacji emeryta-rencisty, wyciągi z rachunków bankowych, pismo w sprawie przyznania świadczenia w szczególnym trybie, pismo w sprawie wywiadu środowiskowego. 4. Z uwagi na to, że Skarżący nie przesłał formularza PPF zarządzeniem z 21 września 2009 r. referendarz sądowy pozostawił jego wniosek bez rozpoznania. 5. Do sprzeciwu od powyższego zarządzenia Skarżący dołączył formularz PPF, wskazując iż jego niezłożenie spowodowane było nieuwagą i dekoncentracją wywołaną ciężkim stanem zdrowia, na dowód czego przedłożył wynik badania koagulologii krwi. Jako uzasadnienie istotnych danych przemawiających za przyznaniem prawa pomocy przedstawił pismo skierowane do Sądu Rejonowego w O. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. 6. Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), dalej powoływanej jako "p.p.s.a.", w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Inaczej mówiąc skuteczne wniesienie sprzeciwu powoduje usunięcie z obrotu prawnego orzeczenia referendarza sądowego – w tym przypadku zarządzenia z 21 września 2009 r. Tym samym jest ono traktowane – pod względem skutków prawnych – jako nieistniejące. Z uwagi na to, że na etapie sprzeciwu Skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy na formularzu PPF, Sąd wniosek ten rozpoznał. 7. Stosownie do art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym (tak w niniejszej sprawie) obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). W myśl art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z przepisu tego wynika zatem, że prawo pomocy ma służyć osobom, w przypadku których uiszczenie kosztów sądowych wywoła negatywny wpływ na możliwość utrzymania siebie i rodziny. Nie chodzi tu przy tym o utrzymanie na określonym poziomie, zwykłym dla wnioskodawcy i o wpływ polegający na obniżeniu tego poziomu. Ustawodawca utrzymanie, jakie nie może doznać uszczerbku, określił jako "konieczne" dla wnioskodawcy i jego rodziny. Oznacza to, że prawo pomocy może być przyznane, jeżeli uiszczenie kosztów sądowych zagrozi możliwości zaspokojenia potrzeb życiowych, rozumianych jako obiektywnie niezbędne. Uiszczenie tychże kosztów, jak każdy wydatek finansowy powodować może konieczność poczynienia pewnych zmian i oszczędności w wydatkach. Prawo pomocy przysługuje jedynie osobom, które w istocie rzeczy zmian tych i oszczędności nie mają możliwości dokonać, a wygospodarowanie środków na pokrycie kosztów sądowych odbędzie się kosztem wydatków na konieczne utrzymanie. 8. W ocenie Sądu taka właśnie sytuacja zachodzi w niniejszej sprawie. Z nadesłanych dokumentów wynika bowiem, że źródłem utrzymania Skarżącego jest renta. Żona Skarżącego utrzymuje się z emerytury. Łączny dochód małżonków wynosi ok. 2.300 zł netto miesięcznie. Dodatkowo Skarżący prowadzi działalność gospodarczą. W działalności tej występuje jednak strata. Uzyskiwany przez Skarżącego dochód przeznaczany jest w całości na pokrycie kosztów utrzymania, które wynoszą ponad 2.500 zł miesięcznie. Do kosztów tych Skarżący zaliczył wydatki na leki, wodę, wyżywienie, środki czystości, odzież, niezbędny sprzęt AGD, naprawę, opał i ogrzewanie. Z zestawienia tego wynika zatem, że są to w istocie wydatki na konieczne utrzymanie Skarżącego i jego żony. Oznacza to, że poniesienie każdego dodatkowego wydatku na inny - od wskazanych wyżej - cel, w tym na opłacenie wpisu od skargi, musiałoby się odbyć kosztem środków przeznaczonych na zaspokojenie potrzeb życiowych małżonków. Zasadne jest zatem zwolnienie Skarżącego od wpisu od skargi – jedynego wymaganego na tym etapie postępowania kosztu sądowego - w kwocie 100 zł. Przyznając Skarżącemu prawo pomocy w takim właśnie zakresie Sąd miał na uwadze to, że Skarżący prowadzi działalność gospodarczą. Nie można więc wykluczyć, że – mimo poniesionej w latach ubiegłych straty – działalność ta w najbliższej przyszłości przyniesie zysk. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 254 § 1 oraz art. 260 p.p.s.a., Sąd postanowił jak w sentencji.