III SA/Wa 136/16

18.03.2016 r. Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Marcin Piłaszewicz na posiedzeniu niejawnym w dniu 18.03.2016 r. po rozpoznaniu wniosku A. sp. z o.o. o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. sp. z o.o. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] /11/2015 r Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne kwartały 2010 r p o s t a n a w i a 1. Zwolnić spółkę od wpisu od skargi powyżej 1000 zł 2. Odmówić spółce przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie A. sp. z o.o., na formularzu PPPr z 1/2/2016 r, złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu powołała się na: - spółka posiada zasądzone należności przez Sąd na kwotę ok 22 tys. zł, jednakże zostały one zajęte w postępowaniu egzekucyjnym, podobnie jak wszelkie inne należności spółki; - względem spółki są dochodzone należności na kwotę 1032134,- zł; - spółka dysponowała kwotą ponad 600 tys. zł, którą zajął US; - spółka nie prowadzi działalności gospodarczej, ponieważ jest to – z uwagi na działanie organów podatkowych – niemożliwe; - spółka zawiesiła działalność gospodarczą; -nie posiada żadnych oszczędności, majątku czy wolnych (jakichkolwiek) środków finansowych. W wykonaniu wezwania referendarza sądowego z 12/2/2016 r (m.in. o zestawienie faktur VAT za 3 miesiące prowadzenia działalności gospodarczej, wyciągów z rachunków bankowych za ostatnie trzy miesiące prowadzenia działalności gosp., zestawienie należności i zobowiązań, wysokości dopłat poczynionych przez wspólników, wskazanie wysokości i źródeł finansowania działalności spółki – korespondencji, obsługi prawnej, księgowej etc), doręczonego 29/2/2016 r, spółka poinformowała o tym, że: - prowadziła działalność gospodarczą do 31/12/2010; - zaprzestanie działalności gosp. zostało wymuszone działaniami organów podatkowych (np. zajęcia rachunków bankowych); - umowa spółki nie przewidywała wniesienia dopłat; - strona nie zatrudniała pracowników w ostatnim miesiącu; - nie ma majątku; - zawiesiła działalność gosp. z dniem 30/11/2015 r. Spółka zadeklarowała przedłożenie zestawienia faktur VAT, zestawienie należności i zobowiązań; zestawienie przychodów i rozchodów, wprowazdeni9e do sprawozdania finansowego, rzis, zawiadomienia o zajęciu egzekucyjnym, zestawienie przychodów i kosztów osiągniętych w 2015 r, odpis umowy spółki i in Przyznanie prawa pomocy uzależnione jest od spełnienia przesłanek określonych w art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) – dalej: "p.p.s.a.". Zgodnie z art. 246 § 2 p.p.s.a., osoba prawna może domagać się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Natomiast stosownie do treści art. 245 § 3 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Jedynym kosztem sądowym wymaganym obecnie o spółki – jest wpis od skargi. Referendarz daje wiarę twierdzeniom strony wyrażonym w piśmie z 2 marca 2016 r oraz w formularzu PPPr. Uznaje też prawdziwość danych złożonych dokumentów (wymienionych powyżej). Aprobatę urzędnika sądowego zyskuje też sposób wykonania doręczonego stroni wezwania. Referendarz sądowy zauważa, że sytuacja finansowa strony była już przedmiotem postepowania o prawo pomocy. Referendarz sądowy zalicza się do tych urzędników, którzy przestrzegają dorobku prawnego sądów administracyjnych, szczególnie w sprawach niemalże "tożsamych". Referendarz sądowy uwzględnia nadto w podejmowanej przez niego ocenie sytuacji finansowej strony nie tylko treść przepisów prawa (w niniejszej sprawie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., ale także "dorobek prawny", tj., przede wszystkim, wskazówki interpretacyjne, których udzieliły organy najwyższych władz wymiaru sprawiedliwości (NSA, ETPCz). Dlatego referendarz przyjmuje nie tylko wskazania sądu administracyjnego w sprawie III SA/Wa 761/13 oraz w sprawie III SA/Wa 1291/15, lecz – nadto - następujące kryteria ceny wniosku o prawo pomocy spółki, której przedmiotem działania jest działalność gospodarcza: - koszt sporu sądowego jest jednym z kosztów prowadzenia działalności gospodarczej; - koszt sporu sądowego jest równorzędny z innymi ponoszonymi kosztami przez spółkę, tj nie ustępuje im pierwszeństwa; - posiadanie majątku o znacznej wartości wyklucza przyznanie spółce prawa pomocy (chyba, ze zostanie wykazana niemożność gospodarowania majątkiem); - strata nie jest okolicznością uzasadniającą przyznanie prawa pomocy (szczegółowe przytoczenie orzecznictwa nastąpi – być może – w wyniku rozpatrzenia złożonego przez spółkę sprzeciwu); - spółka prowadząca działalność gospodarczą powinna przewidywać możliwość wystąpienia sporów z prowadzoną działalnością; - wpłaty na rachunek bankowy środków pieniężnych z tytułu prowadzonej egzekucji dowodzą skuteczności egzekucji należności spółki i posiadania przez nią środków; - strona, która wyzbywa się zdolności do uiszczenia kosztów sądowych w ten sposób, że preferencyjnie traktuje inne zobowiązania, zasługuje na odmowę zwolnienia jej z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych i nie może skutecznie podnosić zarzutu pozbawienia jej prawa do sądu; - warunkiem zwolnienia od kosztów jest wykazanie, że nie ma dostatecznych środków na ich uiszczenie - według stanu nie tylko w chwili złożenia przez dłużnika wniosku o ogłoszenie upadłości, lecz również według stanu jaki istniał gdy dłużnik stał się niewypłacalny; - zwolnienie od kosztów sądowych jest dopuszczalne wtedy, gdy spółka wykaże, ze bezskutecznie zwracała się o zwolnienie zajętych środków w trakcie egzekucji w celu uiszczenia wpisu. "Prawdy" zarysowane powyżej referendarz sądowy miarkuje sądową oceną kondycji spółki, podjętą już po zaprzestaniu przez nią działalności gosp. Niemożności uiszczeniu wpisu od skargi w wysokości 100 tys. spółka upatruje w zajęciu egzekucyjnym środków w wysokości przekraczającej znacznie wartość wymagalnych kosztów sądowych. Innym powodem uniemożliwiającym – według spółki – ponoszenia kosztów sadowych w pełnym wymiarze jest zablokowanie rachunków bankowych i – w konsekwencji – zaprzestanie prowadzenia przez spółkę działalności gosp. Te okoliczności nie uległy zmianie. Co więcej, środki uzyskane przez spółkę w wyniku wygrania sporów sądowych zostały zajęte przez organy podatkowe. Korzystniejszą – ale dla spółki – ocenę zdolności spółki do ponoszenia kosztów postępowania niż ta podjęta przez Sąd, referendarz sądowy uzasadnia zarówno okolicznością przedłużającego się sporu sądowego, jak też zbyt długim okresem czasu wymaganym do skutecznego podjęcia czynności w celu zwolnienia majątku spod egzekucji. Odmowę – w części – przyznania prawa pomocy referendarz sądowy uzasadnia tym, ze skarżąca zadeklarowała ponoszenie "innych" wydatków związanych z działalnością spółki w 2015 r w kwocie 1000 zł oraz z obowiązkiem, symbolicznego choćby uczestnictwa w kosztach postępowania. Co więcej, sytuacja spółki, choćby w wyniku rozstrzygnięcia Sądu lub działań organów administracji może zmieniać się, stąd decyzja w przedmiocie kosztów "potencjalnie" wymagalnych (jak koszt opłaty kancelaryjnej, wpis od skargi kasacyjnej i in). Mając na uwadze powyższe, referendarz sądowy, na podstawie art. 243 § 1 u.p.p.s.a., art. 245 § 2, art. 246 § 2 pkt 1 u.p.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 u.p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.